Lời hứa trước cử tri không chỉ là cam kết chính trị, mà còn là cam kết danh dự của người đại biểu dân cử trước niềm tin và kỳ vọng của Nhân dân. Chỉ khi mỗi đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND thực sự coi lời hứa trước cử tri là trách nhiệm chính trị và danh dự cá nhân của mình, kiên trì theo đuổi việc giải quyết các vấn đề của dân đến cùng, niềm tin xã hội mới tiếp tục được củng cố bền vững.

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đã diễn ra thành công tốt đẹp trong không khí dân chủ, trách nhiệm và kỳ vọng lớn lao của cử tri cả nước. Thành công của ngày hội toàn dân không chỉ thể hiện sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, mà còn mở ra kỳ vọng về một nhiệm kỳ mới với chất lượng đại diện ngày càng thực chất, hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Mỗi lá phiếu cử tri trao đi không đơn thuần là sự lựa chọn về mặt thủ tục, mà còn là sự gửi gắm niềm tin, kỳ vọng và cả những trăn trở về những vấn đề còn hiện hữu trong đời sống xã hội. Bởi vậy, khi một người đại biểu bước lên diễn đàn vận động bầu cử, phát biểu trước cử tri hay đưa ra cam kết hành động, điều họ mang theo không chỉ là chương trình hành động mà còn là lời hứa chính trị trước Nhân dân - lời hứa về trách nhiệm, bản lĩnh và danh dự của người đại biểu dân cử.

Trong đời sống chính trị của một quốc gia dân chủ, không có sự tín nhiệm nào lớn hơn sự tín nhiệm của Nhân dân. Chính vì thế, mỗi lời hứa trước cử tri không chỉ là một cam kết chính trị thông thường mà còn là thước đo trách nhiệm, uy tín và phẩm chất của người đại biểu nhân dân. Từ nghị trường Quốc hội đến những buổi tiếp xúc cử tri ở cơ sở, điều Nhân dân quan tâm không chỉ là đại biểu đã nói gì, mà quan trọng hơn là đã làm được gì cho dân, theo đuổi đến đâu những vấn đề mà cử tri gửi gắm.

Trong chế độ ta, tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân. Quốc hội và Hội đồng nhân dân là cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân. Vì vậy, mỗi đại biểu dân cử không chỉ thực hiện nhiệm vụ theo luật định mà còn gánh trên vai trách nhiệm chính trị trước cử tri, trước Đảng và trước đất nước. Điều người dân cần hôm nay không phải là những bài phát biểu thật dài hay những lời hứa “đao to búa lớn”, mà là cảm nhận được rằng người đại biểu ấy có thật sự đứng về phía mình hay không, có thực sự “nói đi đôi với làm” hay không.

Hiến pháp năm 2013 khẳng định: Đại biểu Quốc hội là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân ở đơn vị bầu cử ra mình và của Nhân dân cả nước; liên hệ chặt chẽ với cử tri, chịu sự giám sát của cử tri; thu thập và phản ánh trung thực ý kiến, nguyện vọng của cử tri với Quốc hội, các cơ quan, tổ chức hữu quan; thực hiện chế độ tiếp xúc và báo cáo với cử tri về hoạt động của đại biểu và của Quốc hội; trả lời yêu cầu, kiến nghị của cử tri; theo dõi, đôn đốc việc giải quyết khiếu nại, tố cáo…(1). Luật Tổ chức Quốc hội cũng quy định rõ trách nhiệm của đại biểu trong việc giữ mối liên hệ chặt chẽ với Nhân dân, chịu sự giám sát của cử tri, phản ánh trung thực ý chí, nguyện vọng của Nhân dân (2).

Những quy định đó không chỉ xác lập địa vị pháp lý của người đại biểu, mà còn đặt ra yêu cầu rất cao về trách nhiệm chính trị, đạo đức công vụ và tinh thần phụng sự Nhân dân. Không chỉ được xác lập bằng các quy định pháp luật và cơ chế giám sát dân chủ, trách nhiệm của người đại biểu trước Nhân dân còn được soi chiếu từ nền tảng tư tưởng và đạo đức cách mạng mà Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặc biệt coi trọng. Chính từ quan điểm “lấy dân làm gốc”, yêu cầu người đại biểu gắn bó mật thiết với Nhân dân đã trở thành chuẩn mực chính trị xuyên suốt trong hoạt động của Đảng và bộ máy nhà nước ta.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Nước ta là nước dân chủ, bao nhiêu lợi ích đều vì dân, bao nhiêu quyền hạn đều của dân” (3). Chính vì quyền lực thuộc về Nhân dân nên người đại biểu không được phép xa rời quần chúng. Người nhấn mạnh: “Để xứng đáng với vinh dự to lớn là người đầy tớ tuyệt đối trung thành của Nhân dân, các đại biểu Quốc hội và cán bộ chính quyền cần phải: Thực hành cần, kiệm, liêm, chính; chí công, vô tư…” (4).

Lời dạy ấy đến hôm nay vẫn còn nguyên giá trị thời sự. Bởi trong thực tế, người dân có thể không nhớ hết tên tuổi hay chức vụ của các đại biểu, nhưng họ luôn dành sự trân trọng cho những người đã thật sự đồng hành cùng mình. Đó là những đại biểu không chỉ xuất hiện trên diễn đàn hay trong các bản báo cáo, mà là người đã xuống tận cơ sở, “lăn lộn” với đời sống dân sinh, kiên trì theo đuổi đến cùng những vụ việc tồn đọng kéo dài, hay dám lên tiếng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân trước những bất cập của thực tiễn.

Điều còn đọng lại lâu bền nhất trong lòng cử tri không phải là những bài phát biểu hoa mỹ, mà là bản lĩnh nghị trường của người đại biểu trước những vấn đề nóng của đời sống xã hội. Cử tri luôn dành sự trân trọng cho những đại biểu dám nói thẳng, nói thật, dám phản biện và dám theo đuổi đến cùng những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích chính đáng của Nhân dân. Bởi suy cho cùng, niềm tin xã hội không được tạo dựng bằng lời hứa, mà được củng cố bằng hành động và trách nhiệm thực tiễn.

Thực tế cho thấy, có những đại biểu không xuất hiện nhiều trên truyền thông nhưng vẫn được cử tri nhắc đến bằng sự trân trọng chân thành. Uy tín của người đại diện không nằm ở tần suất xuất hiện, mà ở sức nặng của trách nhiệm và hiệu quả hành động. Ngược lại, cũng có những lời hứa được phát biểu rất đầy đủ, rất đúng quy trình, nhưng sau kỳ bầu cử, kỳ họp, kỳ tiếp xúc cử tri lại dần chìm vào im lặng. Điều khiến người dân thất vọng đôi khi không phải vì vấn đề chưa thể giải quyết ngay lập tức, mà vì họ không còn nhìn thấy trách nhiệm được kiên trì theo đuổi đến cùng.

Hệ quả tất yếu là niềm tin của Nhân dân chỉ được củng cố khi họ nhìn thấy sự thống nhất giữa lời nói và việc làm. Khoảng cách giữa đại biểu với cử tri nhiều khi không được đo bằng địa lý, mà được đo bằng mức độ đồng hành thực chất sau mỗi cuộc tiếp xúc.

Yêu cầu ấy ngày càng trở nên cấp thiết hơn trong bối cảnh đời sống xã hội đang thay đổi mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ thông tin và truyền thông số. Đặc biệt, trong kỷ nguyên số hiện nay, hoạt động của đại biểu dân cử không còn chỉ diễn ra trong hội trường hay trên văn bản giấy tờ. Mỗi phát biểu, mỗi cam kết hay thái độ trước các vấn đề dân sinh đều được xã hội theo dõi, phản hồi gần như tức thời. Điều đó vừa tạo ra áp lực trách nhiệm lớn hơn, vừa đặt ra yêu cầu cao hơn về bản lĩnh chính trị, năng lực hành động và trách nhiệm giải trình của người đại biểu trước Nhân dân.

Cử tri hôm nay không còn dễ chấp nhận những phát biểu chung chung hay các cam kết thiếu tính khả thi. Người dân đòi hỏi sự rõ ràng hơn trong thái độ, quyết liệt hơn trong hành động và cụ thể hơn trong trách nhiệm giải trình. Từ cải cách thủ tục hành chính, quản lý đất đai, phòng chống lãng phí đến bảo vệ môi trường hay xử lý các vụ việc tồn đọng kéo dài - mọi vấn đề dân sinh đều đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với chất lượng đại diện của đội ngũ đại biểu dân cử.

Trong bối cảnh nhiều vấn đề dân sinh vẫn còn kéo dài, từ giải phóng mặt bằng, ô nhiễm môi trường đến thủ tục hành chính chậm được tháo gỡ, người dân càng kỳ vọng đại biểu dân cử không chỉ phản ánh tiếng nói của dân, mà còn thúc đẩy chuyển động chính sách bằng trách nhiệm cụ thể và hành động thực chất.

Một chương trình hành động có thể được xây dựng rất bài bản, một lời hứa có thể được nói ra rất dễ dàng, nhưng để giữ trọn lời hứa ấy trước Nhân dân, người đại biểu đôi khi phải chấp nhận va chạm, đối diện với áp lực, thậm chí chịu trách nhiệm cá nhân rất lớn. Chính vì vậy, lời hứa trước dân không đơn thuần là một cam kết chính trị thông thường mà cao hơn cả, đó là lời cam kết danh dự của người đại biểu nhân dân.

Việc đề cao danh dự và trách nhiệm của người đại diện Nhân dân không chỉ là yêu cầu từ thực tiễn đời sống chính trị, mà còn là định hướng xuyên suốt trong tư duy xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa mà Đảng ta đang kiên trì thúc đẩy.

Điều này được khẳng định mạnh mẽ trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng khi tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa và xây dựng Nhà nước thực sự của dân, do dân, vì dân. Đảng ta xác định: “Hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp, thuận lợi để Nhân dân tham gia ý kiến vào quá trình hoạch định đường lối, chính sách, quyết định những vấn đề lớn và quan trọng của đất nước; nêu cao trách nhiệm tiếp thu, trách nhiệm thông tin, giải trình của các cơ quan Đảng, Nhà nước đối với những kiến nghị, đề xuất của Nhân dân” (5).

Trong nhiều bài phát biểu, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng nhiều lần nhấn mạnh: mỗi vị đại biểu Quốc hội sẽ không ngừng rèn luyện bản lĩnh chính trị, nâng cao trình độ, năng lực và tinh thần trách nhiệm; thực sự gần dân, sát dân, hiểu dân, lắng nghe dân, phản ánh trung thực ý chí, nguyện vọng của Nhân dân (6). Quốc hội khóa XVI, Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 phải là Quốc hội, Hội đồng nhân dân của đổi mới, của hành động, của hiệu quả, của gần dân và vì dân. Mỗi đại biểu trúng cử phải luôn ghi nhớ rằng phía sau mình là niềm tin, là kỳ vọng, là sự gửi gắm của cử tri (7).

Đảng và Nhân dân kỳ vọng các đại biểu Quốc hội sẽ tiếp tục là những người tiêu biểu về trí tuệ, bản lĩnh, đạo đức và tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết (8). Đây không chỉ là yêu cầu về năng lực công vụ, mà còn là đòi hỏi về trách nhiệm chính trị của người đại biểu trước niềm tin của cử tri. Bởi suy cho cùng, uy tín của người đại diện không nằm ở những điều được nói ra tại diễn đàn, mà nằm ở việc người dân còn đặt niềm tin vào lời nói ấy hay không.

Có những kiến nghị của người dân kéo dài từ nhiệm kỳ này sang nhiệm kỳ khác. Hồ sơ có thể dày thêm, nhưng niềm tin sẽ mỏng đi nếu trách nhiệm không được theo đuổi đến cùng. Điều người dân cần không phải là một đại biểu “nói thay dân” cho đủ trách nhiệm, mà là một đại biểu thật sự hành động vì dân.

Thời gian qua, nhiều đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân đã để lại dấu ấn bằng sự sâu sát cơ sở, dám phản biện, dám chất vấn và kiên trì giám sát các vấn đề dân sinh bức xúc. Những đại biểu như vậy không chỉ tạo dựng uy tín cá nhân, mà còn góp phần củng cố niềm tin của cử tri đối với các cơ quan dân cử và bộ máy nhà nước.

Lời hứa trước cử tri vì thế không phải lời nói mang tính hình thức, mà là thước đo bản lĩnh và trách nhiệm chính trị của người đại biểu dân cử. Cam kết ấy đòi hỏi sự kiên trì hiện thực hóa bằng hành động cụ thể, bởi niềm tin của Nhân dân không có chỗ cho sự thỏa hiệp hay lãng quên. Đó không chỉ là sự khẳng định năng lực, mà còn là biểu hiện cao nhất của phẩm chất đạo đức và tinh thần phụng sự Nhân dân.

Vị thế của Quốc hội và Hội đồng nhân dân không chỉ được xác lập bằng thẩm quyền pháp lý, mà quan trọng hơn, được bồi đắp từ sự tín nhiệm của Nhân dân. Việc giữ trọn lời hứa trước cử tri vì vậy không chỉ dừng lại ở câu chuyện uy tín cá nhân của mỗi đại biểu, mà còn mang ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ niềm tin của Nhân dân đối với bộ máy nhà nước và sự bền vững của chế độ.

Tiếp tục đổi mới tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp; bảo đảm Quốc hội thực sự là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của cử tri - đó không chỉ là yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy, mà còn là yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ đại biểu dân cử.

Theo đó, cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, hình thức tiếp xúc cử tri, khắc phục tình trạng hình thức, hành chính hóa; chuyển mạnh từ “nghe báo cáo” sang đối thoại trực tiếp, đi sâu vào các vấn đề dân sinh bức thiết. Việc nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan dân cử phải bắt đầu từ chính hiệu quả công tác của từng đại biểu - từ sự chuyển dịch từ “hiện diện” sang “hành động”, từ “phát biểu” sang “giải quyết vấn đề”.

Chỉ khi mỗi đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân thực sự coi lời hứa trước cử tri là trách nhiệm chính trị và danh dự cá nhân của mình, kiên trì theo đuổi việc giải quyết các vấn đề của dân đến cùng, thì niềm tin xã hội mới tiếp tục được củng cố bền vững. Và cũng chỉ khi ấy, tinh thần thượng tôn pháp luật, nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và bản chất “Nhà nước của dân, do dân, vì dân” mới thực sự đi vào đời sống bằng những giá trị cụ thể, gần gũi và thuyết phục nhất.

ThS Nguyễn Khắc Trường

Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương

-----

Chú thích:

(1) Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013, Điều 79.

(2) Luật Tổ chức Quốc hội năm 2014, sửa đổi, bổ sung năm 2020.

(3) Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 6, tr. 232.

(4) Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 12, tr. 627.

(5) Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, tập 2, tr. 287.

(6) Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.

(7) Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

(8) Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam.