Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với công tác xây dựng Đảng và xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên. Theo Người, cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của mọi công việc, còn đạo đức cách mạng là nền tảng, là “cái gốc” của người cách mạng.

Người khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”[1]; đồng thời nhấn mạnh: “Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được Nhân dân”[2]. Những quan điểm đó thể hiện tư duy sâu sắc của Hồ Chí Minh về công tác cán bộ, đồng thời trở thành nền tảng tư tưởng quan trọng trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng của Đảng ta trong giai đoạn mới.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục xác định xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện; xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng, năng lực, uy tín ngang tầm nhiệm vụ; phát huy mạnh mẽ tinh thần cống hiến, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; xây dựng đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới[3]. Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cán bộ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác xây dựng Đảng nói chung và xây dựng Đảng bộ Cơ quan Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nói riêng.

1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của đạo đức cán bộ

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng là nền tảng của người cán bộ, đảng viên, là nhân tố quyết định việc sử dụng đúng đắn tài năng, trí tuệ để phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân. Đạo đức và tài năng có mối quan hệ thống nhất, trong đó đạo đức là gốc, là cơ sở để phát huy tài năng và hoàn thành nhiệm vụ được giao. Người nhiều lần căn dặn, người cán bộ có tài mà không có đức thì không thể trở thành người lãnh đạo tốt, thậm chí có thể gây tổn hại đến lợi ích của Đảng và Nhân dân.

Hồ Chí Minh cho rằng đạo đức cách mạng không phải là phẩm chất tự nhiên mà được hình thành, bồi đắp thông qua quá trình rèn luyện bền bỉ, thường xuyên. Người viết: “Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống. Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố”[4]. Do đó, việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức đối với người cán bộ là công việc suốt đời, gắn với quá trình thực hiện nhiệm vụ, với tinh thần tự giác và sự giáo dục, rèn luyện của tổ chức đảng.

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, xây dựng đạo đức cán bộ luôn gắn liền với xây dựng Đảng. Đảng muốn vững mạnh phải có đội ngũ cán bộ, đảng viên tiên phong, gương mẫu, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức cách mạng trong sáng, hết lòng phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân. Người cán bộ vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của Nhân dân, phải luôn đặt lợi ích của Đảng, của Tổ quốc và của Nhân dân lên trên hết, trước hết.

2. Những nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cán bộ

Thứ nhất, trung thành với Đảng, với Tổ quốc, hết lòng phụng sự Nhân dân

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, trung với nước, hiếu với dân là phẩm chất đạo đức cơ bản của người cán bộ cách mạng. Người luôn yêu cầu cán bộ phải gần dân, trọng dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với Nhân dân. Trong tác phẩm Dân vận, Người khẳng định: “Bao nhiêu lợi ích đều vì dân. Bao nhiêu quyền hạn đều của dân”[5]. Theo Người, cán bộ không phải là “quan cách mạng”, mà là công bộc của dân, phải tận tâm, tận lực phục vụ Nhân dân.

Người cũng nhiều lần phê phán bệnh quan liêu, xa dân, coi đó là nguyên nhân làm giảm sút lòng tin của Nhân dân đối với Đảng. Vì vậy, mỗi cán bộ, đảng viên phải thường xuyên giữ mối liên hệ mật thiết với Nhân dân, lắng nghe ý kiến của Nhân dân, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; lấy lợi ích của Nhân dân làm mục tiêu cao nhất trong thực thi nhiệm vụ.

Thứ hai, thực hành cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

Chủ tịch Hồ Chí Minh coi “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” là những chuẩn mực cơ bản của đạo đức cách mạng[6]. Theo Người, “cần” là siêng năng, chăm chỉ, tận tụy với công việc; “kiệm” là tiết kiệm thời gian, công sức, tiền của của Nhà nước và Nhân dân; “liêm” là trong sạch, không tham lam, không vụ lợi; “chính” là ngay thẳng, chính trực; “chí công vô tư” là đặt lợi ích của Đảng, của Tổ quốc, của Nhân dân lên trên hết, trước hết.

Đây không chỉ là những chuẩn mực đạo đức của người cán bộ cách mạng mà còn là thước đo phẩm chất, bản lĩnh của mỗi cán bộ, đảng viên. Trong giai đoạn hiện nay, những giá trị đó tiếp tục được Đảng ta kế thừa, phát triển và cụ thể hóa trong Quy định số 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 của Bộ Chính trị về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới[7]. Điều đó khẳng định tính thời sự và giá trị bền vững của tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cán bộ.

Thứ ba, thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện, kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh đạo đức cách mạng không phải tự nhiên mà có, mà được hình thành thông qua quá trình rèn luyện, tu dưỡng thường xuyên. Người chỉ rõ chủ nghĩa cá nhân là nguồn gốc của nhiều căn bệnh nguy hiểm như quan liêu, tham ô, lãng phí, cục bộ, bè phái, xa rời quần chúng[8]. Vì vậy, mỗi cán bộ, đảng viên phải thường xuyên tự phê bình và phê bình, tự soi, tự sửa, giữ gìn sự đoàn kết thống nhất trong Đảng.

Tinh thần đó tiếp tục được Đảng ta khẳng định trong Nghị quyết Trung ương 4 khóa XIII và Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, coi việc ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; đấu tranh phòng, chống chủ nghĩa cá nhân là nhiệm vụ thường xuyên, có ý nghĩa quyết định đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng.

Thứ tư, nêu cao tinh thần trách nhiệm, phong cách làm việc khoa học và trách nhiệm nêu gương của cán bộ

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn yêu cầu cán bộ phải nói đi đôi với làm, có tinh thần trách nhiệm cao, phong cách làm việc khoa học, dân chủ, sâu sát thực tiễn. Người nhấn mạnh: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”[9]. Theo Người, cán bộ càng giữ cương vị cao càng phải gương mẫu, thường xuyên học tập, nâng cao trình độ, đổi mới phương pháp công tác, phát huy dân chủ, tôn trọng tập thể, giữ gìn đoàn kết nội bộ.

Những quan điểm đó tiếp tục là cơ sở quan trọng để xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần trách nhiệm cao, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

3. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cán bộ trong xây dựng Đảng bộ Cơ quan Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới

Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng và tinh thần Đại hội XIV của Đảng, việc xây dựng Đảng bộ Cơ quan Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới cần phải thực hiện theo hướng:  

Một là, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên làm công tác Tuyên giáo Dân vận có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Đội ngũ cán bộ của Đảng bộ Cơ quan phải thực sự tuyệt đối trung thành với mục tiêu, lý tưởng của Đảng; thường xuyên học tập, nâng cao trình độ lý luận chính trị, chuyên môn nghiệp vụ; giữ vững bản lĩnh chính trị, tinh thần trách nhiệm, ý thức phục vụ Nhân dân. Mỗi cán bộ, đảng viên phải không ngừng tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng, xây dựng khát vọng cống hiến, tinh thần đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng.

Hai là, xây dựng chuẩn mực đạo đức công vụ, văn hóa công sở; đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với thực hiện Quy định số 144-QĐ/TW của Bộ Chính trị. Đạo đức cán bộ không chỉ thể hiện ở phẩm chất cá nhân mà còn được biểu hiện trong thái độ, tinh thần trách nhiệm, phương pháp xử lý công việc và văn hóa ứng xử trong cơ quan. Vì vậy, cần tiếp tục xây dựng môi trường làm việc dân chủ, đoàn kết, kỷ cương, chuyên nghiệp; đề cao văn hóa nêu gương, văn hóa trách nhiệm, tinh thần phục vụ. Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh phải được cụ thể hóa bằng những chuẩn mực đạo đức công vụ phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị, từng vị trí việc làm, để việc học tập trở thành nhu cầu tự thân và hành động thường xuyên của mỗi cán bộ, đảng viên.

Ba là, phát huy tinh thần tự phê bình và phê bình, tự soi, tự sửa; giữ gìn đoàn kết, thống nhất, xây dựng Đảng bộ Cơ quan Ban Tuyên giáo Dân vận thật sự trong sạch, vững mạnh. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi tự phê bình và phê bình là quy luật phát triển của Đảng. Vận dụng tư tưởng đó, các cấp ủy, tổ chức đảng trong Đảng bộ cần tiếp tục nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt cấp ủy; phát huy dân chủ, thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, giữ vững đoàn kết thống nhất. Mỗi cán bộ, đảng viên cần thường xuyên tự soi, tự sửa, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn các biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; xây dựng môi trường làm việc chân thành, trách nhiệm, kỷ cương, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ Cơ quan.

Bốn là, tiếp tục đổi mới phương pháp, phong cách công tác; nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới. Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, người cán bộ phải có phong cách làm việc khoa học, dân chủ, sâu sát thực tiễn, nói đi đôi với làm, gắn lý luận với thực tiễn. Đối với đội ngũ cán bộ làm công tác Tuyên giáo, Dân vận, yêu cầu đó càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trong bối cảnh mới, cần tiếp tục đổi mới tư duy, phương pháp làm việc; nâng cao năng lực nghiên cứu, tham mưu, dự báo; phát huy trí tuệ tập thể; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ vào hoạt động chuyên môn; xây dựng đội ngũ cán bộ “vừa hồng”, vừa “chuyên”, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược, phục vụ sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Kết luận

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cán bộ là tài sản tinh thần vô giá của Đảng và dân tộc ta. Trong giai đoạn mới, việc thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng, nâng cao bản lĩnh chính trị, năng lực công tác và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác xây dựng Đảng.

Đối với Đảng bộ Cơ quan Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cán bộ vừa là yêu cầu khách quan, vừa là động lực quan trọng để xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh; xây dựng đội ngũ cán bộ thực sự tiêu biểu về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và phong cách công tác; góp phần nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.

Đại tá Lương Văn Minh, Phó Chánh Văn phòng

Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương

Chú thích

[1] Hồ Chí Minh: Sửa đổi lối làm việc, 1947, Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011.

[2] Hồ Chí Minh: Sửa đổi lối làm việc, 1947, Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 5.

[3] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026.

[4] Hồ Chí Minh: Đạo đức cách mạng, 1958, Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 11.

[5] Hồ Chí Minh: Dân vận, 1949, Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 6.

[6] Hồ Chí Minh: Cần, kiệm, liêm, chính, 1949, Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 6.

[7] Bộ Chính trị: Quy định số 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới.

[8] Hồ Chí Minh: Đạo đức cách mạng, 1958, Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 11.

[9] Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011.