Tiến bộ công nghệ và các thách thức bảo mật, an ninh thông tin trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo

Có thể khẳng định rằng, trí tuệ nhân tạo (AI) được phát minh, sáng chế ra là để phục vụ cuộc sống con người tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, lợi dụng những tính năng ưu việt của trí tuệ nhân tạo, tội phạm công nghệ cao đã dùng trí tuệ nhân tạo vào những mục đích phi pháp.

1. Tiến bộ công nghệ và các thách thức bảo mật, an ninh thông tin

Sự tiến bộ nhanh chóng của các nền tảng Công nghệ Thông tin (CNTT) và ngôn ngữ lập trình đã làm cho không gian mạng và các tiện ích đi kèm ngày càng được mở rộng, dẫn đến sự chuyển dịch dần từ đời sống trong thế giới thực sang đời sống trong thế giới ảo (còn gọi là không gian mạng hay không gian số). Tính đến năm 2023, Internet Vạn Vật (Internet of Things – IoT) đã kết nối với khoảng 15,14 tỷ thiết bị trên toàn cầu[1]. Trung bình mỗi người trên Trái Đất hiện nay đang sở hữu xấp xỉ 1,89 thiết bị, tăng gần 24 lần so với 20 năm trước (trung bình mỗi người sở hữu 0.08 thiết bị vào năm 2003)[2]. Con số này được dự đoán sẽ tăng lên gần gấp đôi vào năm 2030, với khoảng 29,42 tỷ thiết bị được kết nối. Chủng loại các thiết bị sẽ ngày càng đa dạng, được trang bị các hệ thống cảm biến hoặc bộ điều khiển để chúng có thể tương tác với con người tốt hơn, và tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để phục vụ việc ra quyết định, tìm kiếm, và truyền tải thông tin cho người sử dụng.

Hội thảo "Bảo mật trong kỷ nguyên AI - Chiến lược hình thành tương lai số"

Trong bối cảnh các hoạt động kinh tế và xã hội ngày càng được kết nối tốt hơn thông qua IoT, và sắp tới đây là tiềm năng tích hợp AI vào hầu như mọi mặt của đời sống ở cả thế giới thực và thế giới ảo, thì không chỉ cá nhân, mà cả doanh nghiệp và quốc gia cũng sẽ phải đối mặt với các thách thức chưa từng có tiền lệ đối với rủi ro về an ninh thông tin 

Khi hệ thống CNTT, đặc biệt là Internet, được tích hợp vào cuộc sống, một lượng thông tin khổng lồ sẽ được tạo ra, lưu trữ và truyền tải, như dữ liệu về thông tin cá nhân, các tương tác trên mạng xã hội, thông tin doanh nghiệp, dữ liệu giao dịch, hồ sơ bảo hiểm, y tế,... Một khi những dữ liệu này bị rò rỉ, chúng có khả năng bị lợi dụng để trục lợi và gây ra ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống của các cá nhân, vận hành của doanh nghiệp, và sự ổn định và phát triển bền vững của quốc gia. Báo cáo Rủi ro Toàn cầu của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2023 đã xếp thử thách liên quan đến tội phạm mạng và an ninh mạng là một trong 10 rủi ro hàng đầu ở hiện tại và trong cả tương lai[3]. Thật vậy, các cuộc tấn công mạng đã tăng 600% kể từ khi bắt đầu Đại dịch Covid-19 với hơn 5,4 tỷ cuộc tấn công bằng phần mềm độc hại chỉ riêng trong năm 2022[4]. Theo dự báo của Cybersecurity Ventures, các hoạt động tội phạm mạng được dự kiến gây ra thiệt hại xấp xỉ 10,5 nghìn tỷ đô la hàng năm kể từ 2025. Các thiệt hại này bao gồm các tổn thất về dữ liệu, tiền của bị đánh cắp, sự suy giảm năng suất, mất mát tài sản trí tuệ, trộm cắp dữ liệu cá nhân và tài chính, gian lận, gây rối sau cuộc tấn công vào quá trình kinh doanh bình thường, điều tra sau vụ tấn công, khôi phục và xóa dữ liệu và hệ thống đã bị tấn công, và suy giảm uy tín[5]. Đây chỉ là ước tính trực tiếp về tổn hại về kinh tế mà chưa kể các ảnh hưởng gián tiếp lên cả hệ thống kinh tế và xã hội toàn cầu.

Khi xã hội đang ngày càng hướng đến sự tiện nghi và hữu ích của các đô thị thông minh, thì việc tích hợp một lượng lớn các thiết bị điện tử và phần mềm vào cuộc sống để quản lý tài sản, tài nguyên, và dịch vụ trở thành một xu hướng tất yếu. Như vậy, thông tin sẽ được thu thập từ từng công dân, thiết bị, tòa nhà, và hệ thống vận hành, để giúp giám sát và quản lý hệ thống giao thông, nhà máy điện, hệ thống cung cấp nước, hệ thống xử lý chất thải, hệ thống truyền tải thông tin, trường học, bệnh viện, đảm bảo an ninh, và các dịch vụ xã hội khác[6]. Với sự liên kết sâu rộng và phức tạp của các hệ thống thiết bị và phần mềm, các cuộc tấn công mạng có thể làm tê liệt sự vận hành toàn phần hoặc một phần của xã hội và quốc gia một cách nhanh chóng hoặc chiếm quyền kiểm soát của hệ thống nếu vấn đề an ninh mạng không được đảm bảo. Việc hacker tấn công vào hệ thống quản lý tiện ích và kiểm soát quyền điều khiển của thiết bị đã từng xảy ra đối với hệ thống Uconnect, tính năng máy tính kết nối Internet dùng cho mục đích giải trí, dẫn đường, cho phép thực hiện cuộc gọi điện thoại, và cung cấp điểm truy cập Wi-fi trên xe, vào năm 2015. Hacker đã sử dụng lỗ hổng bảo mật của hệ thống để điều khiển xe tự động tắt máy, tăng và giảm tốc độ của xe, gây mất an toàn cho người sử dụng. Điều này đã khiến hàng loạt các công ty ô tô ở Mỹ ra quyết định thu hồi hơn một triệu xe đang sử dụng hệ thống, gây ra những tổn thất kinh tế rất lớn[7].

Ngoài ra, các loại thông tin được tạo ra trên không gian mạng có thể được xem là một loại tài nguyên mới giúp tạo nên các tập dữ liệu cực kỳ lớn và đa dạng (big data). Chúng có thể được phân tích nhằm tìm ra các mối liên hệ và xu hướng trong hành vi của con người và các tương tác xã hội. Hiện nay, cứ cách mỗi phút sẽ có 6,3 triệu lượt tìm kiếm thông tin được thực hiện trên Google, hơn 527 nghìn bức ảnh được chia sẻ trên Snapchat, 456 nghìn lượt tweet trên nền tảng X (trước kia là Twitter), hơn 46 nghìn bức ảnh được đăng tải lên Instagram, và khoảng 510 nghìn lượt bình luận được đăng và 293 nghìn trạng thái được cập nhật mới trên Facebook[8]. Thông qua việc sử dụng các kỹ thuật phân tích phức tạp và thuật toán, lượng lớn dữ liệu này có thể được dùng để cho thấy suy nghĩ, cảm xúc, và hành vi của người dùng trên mạng xã hội, và dùng chúng cho các kế hoạch thao túng tâm lý và hành vi tinh vi[9]. Đấy là chưa kể, con người ngày càng có cảm xúc với các nhân vật, tài sản, và ứng dụng trong không gian mạng, nên có thể dễ dàng bị ảnh hưởng về tâm lý, tình cảm và hành vi hơn[10].

Một minh chứng cho điều trên là vụ việc của Cambridge Analytica, một công ty tư vấn đã thu thập dữ liệu cá nhân từ hàng chục triệu người dùng Facebook và bán nó cho các chiến dịch thao túng tâm lý tình cảm cử tri, nhằm tác động lên kết quả bầu cử chính trị. Vụ bê bối này không chỉ tiết lộ sức mạnh của các bên nắm giữ nguồn tài nguyên thông tin, đặc biệt là các tập đoàn công nghê, và cách thức mà loại sức mạnh này có thể được sử dụng để tác động đến sự vận hành kinh tế, xã hội, và chính trị[11].

Ảnh minh họa

Gần đây nhất, sự ra đời của ChatGPT 3.5 vào ngày 30/11/2022 đã đánh dấu cho sự khởi đầu của giai đoạn được nhiều chuyên gia gọi là “thời đại AI”. Chỉ sau 1 tháng sau khi ra mắt, ChatGPT đã thu hút hơn 100 triệu người dùng, biến nó trở thành phần mềm thông dụng, phát triển nhanh nhất trong lịch sử[12]. Sự bùng nổ về người dùng đã thúc đẩy việc phát hành các sản phẩm AI cạnh tranh khác, bao gồm Gemini, Ernie Bot, LLaMA, Claude và Grok trong năm 2023. Trên thực tế, công nghệ AI đã được đưa vào ứng dụng rộng rãi trong nhiều khía cạnh đời sống từ trước đây, như nghiên cứu khoa học, chăm sóc sức khỏe, tài chính, giải trí, giáo dục, và giao thông. Một số ứng dụng nổi bậc bật vận hành bởi AI mà chúng ta sử dụng gần như hằng ngày có thể kể đến như công cụ tìm kiếm web nâng cao (ví dụ: Google Search) và hệ thống đề xuất (được sử dụng bởi YouTube, Amazon và Netflix ). Tuy nhiên, khi đấy khả năng vận hành (ví dụ: yêu cầu chuyên môn về CNTT) và khả năng tiếp cận (ví dụ: chi phí đắt đỏ) vẫn là rào cản lớn đối với nhận thức của xã hội về AI cũng như các công năng của chúng ở trong đời sống.

Sự mở rộng và phát triển của các Mô hình Xử lý Ngôn ngữ Tự nhiên (Natural Language Processing - NLP) và Mô hình Ngôn ngữ Lớn (Large Language Model - LLM) thể hiện những đặc điểm giống con người về lập luận, nhận thức, sự chú ý và sáng tạo đã giúp con người vượt qua rào cản về khả năng vận hành[13]. Những công việc đòi hỏi sự vận hành của các chuyên gia công nghệ thông tin giờ đây có khả năng được hoàn thành bởi người bình thường chỉ thông qua vài mệnh lệnh sử dụng ngôn ngữ hàng ngày. Ngoài ra, AI đang trở nên mạnh mẽ hơn và có giá thành rẻ hơn đáng kể qua thời gian (tính bằng tháng), khiến cho những công việc trước đây không thể thực hiện được do chi phí tính toán quá lớn thì giờ đây đã trở nên phổ biến[14]. Nói cách khác, AI đang và sẽ tiếp tục mang đến cho văn minh nhân loại loại sức mạnh cực kỳ to lớn, tới mức Sundar Pichai, CEO của Google, cho rằng mức độ quan trọng của AI còn vượt qua cả lửa và điện[15].

Đi kèm với các tiềm năng to lớn của AI là những lỗ hổng bảo mật mới và các rủi ro về an ninh thông tin phức tạp hơn. Khi xã hội vẫn đang cố gắng chuyển mình sang giai đoạn mới để có thể thích ứng với sự biến đổi công nghệ, cuộc cách mạng AI lại tiếp tục diễn ra đòi hỏi chúng ta phải suy nghĩ lại quỹ đạo của quá trình chuyển đổi xã hội vì nó có thể làm trầm trọng hơn các rủi ro an ninh thông tin được trình bày ở trên. Cụ thể, xã hội cần tiến hóa như thế nào để có thể bắt kịp với sự biến đổi mang tính đột phá tạo ra bởi làn sóng công nghệ AI hiện nay? Làm sao để quản lý và tận dụng sức mạnh của chúng trong khi vẫn đảm bảo được an ninh thông tin khi không gian và thời gian sống trong thế giới ảo của chúng ta ngày càng tăng?

2. Mặt trái của trí tuệ nhân tạo

Nhật báo Les Echos của Pháp dẫn nghiên cứu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho biết, sẽ có nhiều quốc gia có khả năng hưởng lợi từ trí tuệ nhân tạo (AI) trong 10 năm tới. Tuy nhiên, bên cạnh đó, AI cũng tạo ra những bất bình đẳng về mức độ phát triển và cơ hội việc làm.

Trí tuệ nhân tạo đang thâm nhập và tác động đến mọi lĩnh vực của kinh tế toàn cầu, góp phần tạo ra những thay đổi và tiến bộ đáng kể. Trong báo cáo triển vọng kinh tế toàn cầu, IMF khẳng định trí tuệ nhân tạo tạo sinh là một yếu tố quan trọng có thể tạo ra tăng trưởng kinh tế và tăng năng suất toàn cầu. Tuy nhiên, không phải tất cả các quốc gia sẽ hưởng lợi từ công nghệ này với cùng một mức độ và kết quả như nhau. Vậy quốc gia nào sẽ hưởng lợi nhiều hơn?

Các chuyên gia kinh tế của IMF đã xây dựng khung chỉ số để xác định quốc gia nào có thể hưởng lợi nhiều nhất từ sự phát triển của AI trong 10 năm tới. Nghiên cứu dựa vào kết quả phân tích cấu trúc các công việc ở 174 quốc gia bằng cách đánh giá mức độ ảnh hưởng của trí tuệ nhân tạo tạo sinh đối với các công việc và ngành nghề khác nhau, cũng như sự tương tác và hỗ trợ lẫn nhau đối với sự phát triển và sử dụng của trí tuệ nhân tạo.

Kết quả cho thấy, AI có thể thay thế những công việc dễ được tự động hóa, hoặc thực hiện hiệu quả hơn bằng AI, cũng có thể giúp cải thiện năng suất của những công việc mà AI không thể hoàn toàn thay thế, góp phần nâng cao hiệu suất công việc. Ví dụ, trí tuệ nhân tạo có thể được sử dụng để hỗ trợ và tối ưu hóa các nhiệm vụ mà một thẩm phán thường phải thực hiện, nhưng không thay thế hoàn toàn vai trò của thẩm phán. Trong khi công việc của một thư ký có thể dễ dàng thay thế bởi các công nghệ tự động hoá và trí tuệ nhân tạo trong quá trình thực hiện.

Trên toàn cầu, AI tạo sinh có thể giúp tăng hiệu suất lao động từ 0,1 -0,8% mỗi năm. Nhưng ở một số quốc gia, đặc biệt là những quốc gia phát triển nhất, mức tăng này có thể lớn hơn nhiều. Ở các nước giàu, 30% công việc được hưởng lợi nhờ tận dụng AI, tức là có tiềm năng lớn để tăng năng suất lao động. Tất nhiên, tiềm năng này còn phụ thuộc vào các yếu tố khác như cơ sở hạ tầng kỹ thuật số, nguồn nhân lực và chính sách thị trường lao động, sự sáng tạo đổi mới và tích hợp kinh tế, và cuối cùng là các quy định quản lý và các nguyên tắc giá trị đạo đức.

Theo báo cáo của IMF, Vương quốc Anh có thể tăng năng suất lên đến 4% trong vòng 10 năm nhờ vào sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, do họ có cơ sở hạ tầng kỹ thuật số mạnh và ổn định, lực lượng lao động chất lượng cao, hệ sinh thái đổi mới và hệ thống các quy định quản lý. Tổng sản lượng khi đó có thể tăng 16% trong một thập kỷ nhờ công nghệ này. Trong 10 năm tới, thu nhập của tất cả người lao động ở Anh đều tăng từ 2% đối với người lao động có thu nhập thấp đến gần 14% đối với người lao động có thu nhập cao.

Nhưng xét về chỉ số tổng thể, Vương quốc Anh chỉ đứng ở vị trí thứ 14. Singapore, quốc gia châu Á nhỏ bé với 5,6 triệu dân, lại đang đang chiếm ưu thế đứng đầu so với phần còn lại của thế giới. Theo bà Marina Mendes Tavares, chuyên gia phân tích của IMF, Singapore đã đầu tư mạnh cho giáo dục và nguồn nhân lực, với một tỷ lệ rất cao lao động làm việc trong lĩnh vực công nghệ. Lực lượng lao động trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo đã được chuẩn bị tốt hơn so với nơi khác, cũng như cơ sở hạ tầng kỹ thuật số tốt, với internet có thể truy cập rộng rãi và tốc độ kết nối tuyệt vời. Đây là những điểm thực sự nổi bật của Singapore so với các quốc gia khác.

Sau Singapore là Đan Mạch và sau đó là Mỹ. Pháp đứng ở vị trí thứ 24, với điểm số thấp hơn so với các nước láng giềng về nguồn nhân lực (giáo dục, thị trường lao động) và đổi mới sáng tạo.

Sẽ không có gì đáng ngạc nhiên khi các nước mới nổi và thu nhập thấp phần lớn bị tụt lại phía sau. Quốc gia mới nổi có hướng phát triển tốt nhất là Trung Quốc, đứng ở vị trí thứ 32. Nhìn chung, các nền kinh tế đang phát triển sẽ cần đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng kỹ thuật số, kết nối internet và giáo dục để bắt kịp phần còn lại của thế giới. Tuy nhiên, những quốc gia này có thể không phải đối mặt với mức độ tác động lớn từ tiến bộ của công nghệ AI và ít người lao động bị ảnh hưởng từ sự phát triển của AI hơn, ít bị đe dọa hơn bởi tình trạng mất việc làm trong 10 năm tới.

Trong kịch bản lạc quan, IMF chắc chắn rằng, trí tuệ nhân tạo sẽ giúp tăng năng suất lao động, dẫn đến tăng nhu cầu, tăng việc làm và cuối cùng là tăng thu nhập cho toàn bộ dân số. Tuy nhiên, việc sử dụng trí tuệ nhân tạo cũng dự kiến gây ra sự gia tăng của bất bình đẳng.

Trên thực tế, AI có thể nới rộng sự chênh lệch về thu nhập, đặc biệt là ảnh hưởng tiêu cực tới  các tầng lớp trung lưu, trong khi những người lao động đã có thu nhập cao có thể thấy mức lương của họ ‘‘tăng nhiều hơn’’ so với sự tăng năng suất trung bình mà trí tuệ nhân tạo mang lại. "Với sự tăng của lợi nhuận từ lao động, những người hưởng lợi thường là những người ở đỉnh của bậc thang thu nhập", một nhà kinh tế nêu ý kiến.

Ngoài ra, nền kinh tế của quốc gia càng phát triển thì số lượng việc làm bị ảnh hưởng bởi AI càng lớn. Giám đốc IMF Kristalina Georgieva, cho biết: “Trên toàn thế giới, 40% việc làm sẽ bị ảnh hưởng. Người làm một công việc có trình độ càng cao thì càng có nguy cơ bị ảnh hưởng. Đối với các nền kinh tế phát triển và một số quốc gia mới nổi, 60% việc làm sẽ bị ảnh hưởng. Trong các quốc gia có thu nhập thấp, con số này giảm xuống còn 26%’’, bà Kristalina Georgieva phát biểu, đồng thời nhấn mạnh rằng AI cũng có khả năng giúp ‘‘tăng thu nhập cho một số người lao động’’.

Sự bất bình đẳng có thể xảy ra cả trong các nền kinh tế khác nhau trên toàn cầu và giữa những người lao động trong cùng một quốc gia. AI có thể làm tăng sự chênh lệch giữa các quốc gia giàu có và nghèo khó, gây ra tác động tiêu cực đặc biệt đối với những quốc gia và nhóm người dễ bị tổn thương nhất.

AI, chỉ trong một vài năm nữa, có thể dẫn đến tăng tỷ lệ thất nghiệp đối với những công việc có thể dễ dàng bị thay thế hoặc tự động hóa bởi công nghệ AI, hoặc những việc không có sự tương hợp với AI trong cải thiện hiệu suất làm việc. "Dựa trên sự phát triển quan sát được tại Vương quốc Anh từ năm 1980 đến 2014, chúng tôi nhận thấy tỷ lệ lực lượng lao động giảm 5,5 điểm phần trăm sau khi AI được đưa vào ứng dụng", theo báo cáo nhận xét của IMF.

Vậy làm thế nào để xử lý vấn đề của những người bị ảnh hưởng và làm thế nào để chia sẻ những lợi ích từ tăng năng suất? Theo người đứng đầu IMF: "Chúng ta cần phải hành động nhanh chóng, để ai cũng có thể tận dụng những cơ hội mà trí tuệ nhân tạo mang lại. Điều quan trọng là phải bỏ qua những lo ngại liên quan đến AI và tập trung tìm cách để tận dụng lợi ích tốt nhất từ nó cho tất cả mọi người”.

Đặc biệt trong bối cảnh tốc độ tăng trưởng toàn cầu đang chậm lại, “chúng ta rất cần” những yếu tố có khả năng giúp tăng năng suất. 

Các chuyên gia kinh tế tại Goldman Sachs đánh giá rằng, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh có thể giúp tăng năng suất lao động khoảng 15% trong vòng 10 năm tới ở Mỹ. Các chuyên gia tư vấn của McKinsey cho rằng, AI có thể giúp tăng GDP của các nước phát triển thêm 1,5-3,4% mỗi năm trong thập kỷ tới. Chuyên gia Cathie Wood, người sáng lập công ty ARK Invest, cũng kỳ vọng vào "một sự tăng trưởng theo cấp số nhân” nhờ AI.

Tuy nhiên, cũng có một số chuyên gia lại tỏ ra hoài nghi về khả năng giúp tăng năng suất của AI. Nhà kinh tế học Daron Acemoglu, Giáo sư kinh tế tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), cho rằng mọi người đánh giá quá cao khả năng này, trong khi, các tác động tiêu cực của công nghệ mới lại ít được tính đến. Đặc biệt, ông cảnh báo rằng hiệu quả của AI trong việc tăng năng suất sẽ dẫn đến sự gia tăng của các cuộc tấn công mạng, tin tức giả mạo và các hình thức tương tự.

Những nguy cơ này sẽ tạo ra những khoản chi phí đáng kể để đối phó với những rủi ro hoặc đe dọa do AI tạo ra.

Chuyên gia Marc Darmon, Phó Giám đốc điều hành khu vực châu Âu của Thales, cũng tin rằng AI tạo sinh sẽ "cho phép tạo ra các kịch bản tấn công và giúp những kẻ tấn công trở nên sáng tạo hơn". Do đó, các nước cần dự trù những khoản chi phí lớn để đối phó với các tội phạm mạng sử dụng trí tuệ nhân tạo, thường được hậu thuẫn bởi một tổ chức hoặc một quốc gia.

Với nhà kinh tế và Chủ tịch Cơ quan Cạnh tranh tại Brussels Benoît Coeuré, còn có một nguy cơ khác, đó là các rào cản ngăn chặn doanh nghiệp mới tham gia vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo sẽ rất cao, chỉ một số ít các tập đoàn siêu lớn mới có đủ tài chính và nguồn lực để tham gia vào lĩnh vực này.

“Việc bảo vệ sự cạnh tranh trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo có thể thúc đẩy việc áp dụng AI vào cuộc sống cá nhân và doanh nghiệp, và từ đó, tạo điều kiện cho sự lan rộng nhanh chóng hơn của các lợi ích về năng suất’’, ông lập luận. Cơ quan này đang tiến hành một nghiên cứu liên quan đến chủ đề đó và dự kiến sẽ công bố kết quả vào cuối tháng 6/2024.

Trọng Tùng

 

[1] Vailshery, L. S. (2023). Number of IoT connected devices worldwide 2019-2023, with forecasts to 2030. Statista. Retrieved March 18 from https://www.statista.com/statistics/1183457/iot-connected-devices-worldwide/

[2] Lu, Y., & Da Xu, L. (2018). Internet of Things (IoT) cybersecurity research: A review of current research topics. IEEE Internet of Things Journal, 6(2), 2103-2115. https://doi.org/10.1109/JIOT.2018.2869847

 

[3]World Economic Forum. (2023). The global risks report 2023https://www3.weforum.org/docs/WEF_Global_Risks_Report_2023.pdf

[4] RiskXchange. (2023). Cybersecurity statistics you should know in 2023. RiskXchange. Retrieved March 19 from https://riskxchange.co/1006415/cybersecurity-statistics-2023/

[5] Morgan, S. (2022). Cybercrime to cost the world 8 trillion annually in 2023. Cybercrime Magazine. Retrieved March 18 from https://cybersecurityventures.com/cybercrime-to-cost-the-world-8-trillion-annually-in-2023/

[6] Musa, S. (2018). Smart cities-a road map for development. IEEE Potentials, 37(2), 19-23. https://doi.org/10.1109/MPOT.2016.2566099

[7] Greenberg, A. (2015). Hackers remotely kill a Jeep on the highway—With me in it. WIRED. Retrieved March 17 from https://www.wired.com/2015/07/hackers-remotely-kill-jeep-highway/

[8] Marr, B. (2021). How much data do we create every day? The mind-blowing stats everyone should read. Bernard Marr & Co. Retrieved March 18 from https://bernardmarr.com/how-much-data-do-we-create-every-day-the-mind-blowing-stats-everyone-should-read/

[9] Vuong, Q.-H., et al. (2023). Are we at the start of the artificial intelligence era in academic publishing? Science Editing, 10(2), 158-164. https://doi.org/10.6087/kcse.310

[10] Mantello, P., Ho, M.-T., Nguyen, M.-H., & Vuong, Q.-H. (2023). Machines that feel: behavioral determinants of attitude towards affect recognition technology—upgrading technology acceptance theory with the mindsponge model. Humanities and Social Sciences Communications, 10, 430. https://doi.org/10.1057/s41599-023-01837-1

[11] Liaropoulos, A. (2020). A social contract for cyberspace. Journal of Information Warfare, 19(2), 1-11. https://www.jstor.org/stable/27033617

[12] Hu, K. (2023). ChatGPT sets record for fastest-growing user base - analyst note. Reuters. Retrieved 11 May from https://www.reuters.com/technology/chatgpt-sets-record-fastest-growing-user-base-analyst-note-2023-02-01/

[13] Lappin, S. (2023). Assessing the strengths and weaknesses of Large Language Models. Journal of Logic, Language and Information, 33, 9-20. https://doi.org/10.1007/s10849-023-09409-x

[14]  Suleyman, M. (2023). How the AI revolution will reshape the world. Time. Retrieved March 18 from https://time.com/6310115/ai-revolution-reshape-the-world/

[15] Clifford, C. (2018). Google CEO: A.I. is more important than fire or electricity. CNBC. Retrieved March 18 from https://www.cnbc.com/2018/02/01/google-ceo-sundar-pichai-ai-is-more-important-than-fire-electricity.html