Từ 2017 - 2022, quan hệ hợp tác toàn diện giữa Việt Nam - Lào đạt được nhiều kết quả quan trọng. Hai quốc gia với sự ổn định về chính trị và phát triển kinh tế, cùng với vai trò tích cực tại các diễn đàn khu vực và quốc tế tiếp tục thể hiện được vị thế riêng cũng như mối quan hệ hữu nghị đặc biệt.

Tuy nhiên, với vai trò của nước đang phát triển, nguồn lực và tính cạnh tranh của nền kinh tế còn hạn chế; đặt trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực phức tạp, khó dự báo, đe dọa sự ổn định, chủ quyền, các quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp của hai quốc gia… Đảng, Nhà nước Việt Nam và Lào luôn điều chỉnh, đổi mới để ngày càng củng cố mối quan hệ đặc biệt phù hợp với tình hình, điều kiện cụ thể của hai nước và xu thế phát triển chung. 

1. Về quan hệ chính trị, ngoại giao:

Trong năm 2021, hai bên đã phối hợp tổ chức thành công Kỳ họp lần thứ 43 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào; phối hợp tổ chức thành công Đại hội của mỗi đảng; tổ chức các cuộc điện đàm giữa các đồng chí Lãnh đạo chủ chốt của hai Đảng, hai nước và các cơ quan, bộ, ngành, địa phương của hai nước. Hai bên đã phối hợp tổ chức thành công chuyến thăm hữu nghị chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thoonglun Xỉxulít (28 - 29/6/2021); chuyến thăm chính thức của Chủ tịch Quốc hội Lào Xay-xổm-phon Phôm-vi-hản (06 - 08/12/2021); chuyến thăm hữu nghị chính thức Lào của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc (09 -10/8/2021); Cuộc gặp giữa 03 đồng chí đứng đầu ba Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào và Đảng Nhân dân Campuchia (26/9/2021); Hội đàm trực tuyến giữa hai đồng chí Thường trực Ban Bí thư Trung ương của hai Đảng (15/10/2021); các cuộc hội đàm giữa các ban của Đảng, giữa các bộ, ngành có quan hệ hợp tác giữa hai nước.

Từ đầu năm 2022 đến nay, hai bên đã phối hợp tổ chức thành công chuyến thăm của Thủ tướng Lào Phănkhăm Vịphavăn thăm hữu nghị chính thức Việt Nam, đồng chủ trì khai mạc Năm Đoàn kết Hữu nghị Việt Nam - Lào 2022 và Kỳ họp lần thứ 44 Ủy ban liên Chính phủ, hai bên cũng  đã ký 08 văn kiện hợp tác. Các bộ, ngành và địa phương hai nước đã tổ chức các chương trình, hoạt động, trao đổi giao lưu để chào mừng Năm Đoàn kết Hữu nghị. Báo chí, truyền thông hai nước đăng tải nhiều bài viết ca ngợi quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào...

Nhân dịp 92 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, 67 năm Ngày thành lập Đảng Nhân dân cách mạng Lào và Tết cổ truyền của hai nước, lãnh đạo cấp cao và lãnh đạo các bộ, ngành hai nước đã gửi thư, điện chúc mừng lẫn nhau.

2. Về hợp tác quốc phòng, an ninh:

Hợp tác quốc phòng, an ninh tiếp tục được duy trì, là một trong những trụ cột quan trọng trong quan hệ Việt Nam - Lào. Hai bên đã phối hợp chặt chẽ và hỗ trợ lẫn nhau giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội; thực hiện tốt Nghị định thư giai đoạn 2020 - 2024 và Kế hoạch hợp tác năm 2021 về quốc phòng, an ninh; tổ chức giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới lần thứ nhất và tham vấn quốc phòng giữa hai Bộ Quốc phòng, Hội nghị hợp tác an ninh lần thứ XI giữa hai Bộ Công an; hợp tác chặt chẽ trong phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, nhất là tội phạm buôn lậu, vận chuyển ma túy, tăng cường tổ chức tuần tra chung, tìm kiếm cứu nạn, kiểm tra giám sát tại các cửa khẩu, tổ chức kết nghĩa giữa bản của Lào với xã của Việt Nam…

3. Về hợp tác kinh tế:

- Về đầu tư, Việt Nam duy trì vị trí thứ 3 trong số các nước đầu tư vào Lào (sau Trung Quốc và Thái Lan) với 209 dự án còn hiệu lực, tổng số vốn đăng ký khoảng 5,18 tỷ USD. Năm 2021, có 05 dự án cấp mới và 04 dự án điều chỉnh tăng vốn, tổng vốn đăng ký là 112,84 triệu USD, tăng 27% so với năm 2020. Vốn thực hiện lũy kế đạt khoảng 2,5 tỷ USD, bằng 48,4% tổng vốn đăng ký.

Về cơ cấu đầu tư tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực năng lượng thủy điện khoảng 26%; nông - lâm nghiệp 23%; dịch vụ hạ tầng 20%; khai khoáng 19%; tài chính, ngân hàng 3%. Về địa lý đầu tư tập trung chủ yếu vào các tỉnh Trung và Nam Lào, chiếm khoảng 95% tổng vốn đầu tư. Một số dự án đã đi vào hoạt động đạt hiệu quả tốt, đã có doanh thu, thực hiện các nghĩa vụ tài chính với các cơ quan Lào và tạo ra việc làm ổn định cho hàng vạn lao động của Lào.

- Về thương mại, hai bên tiếp tục quan tâm thúc đẩy và đàm phán ký kết nhiều văn kiện về thương mại; chủ động tích cực triển khai các văn kiện đã ký kết; tăng cường các biện pháp xúc tiến thương mại, tạo điều kiện cho thương mại song phương phát triển bền vững.

Giai đoạn 2016 - 2020, kim ngạch thương mại Việt Nam - Lào có những bước phát triển đáng kể, tốc độ tăng bình quân 4%/năm. Kim ngạch thương mại Việt Nam - Lào năm 2021 đạt trên 1,37 tỷ USD (tăng khoảng 33,3% so với năm 2020). Giai đoạn 2021 - 2025, hai nước phấn đấu tăng kim ngạch thương mại hai nước mỗi năm tăng 10%.

Trong quý I/2022, kim ngạch thương mại hai nước đạt 403,63 triệu USD (tăng 19,2% so với cùng kỳ năm 2021). Trong đó xuất khẩu sang Lào đạt 130,86 triệu USD, giảm 18% và nhập khẩu từ Lào đạt 272,77 triệu USD, tăng 52,4%.

- Về giao thông vận tải, hai bên tiếp tục tập trung thực hiện Bản ghi nhớ giữa hai Chính phủ về chiến lược hợp tác trong lĩnh vực giao thông vận tải giai đoạn 2016 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030, theo đó hai bên đã phối hợp nghiên cứu và thúc đẩy tìm kiếm nguồn vốn triển khai các dự án trọng điểm: Tuyến đường cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn, tuyến đường sắt Vũng Áng - Tân Ấp - Thà Khẹc - Viêng Chăn và các dự án kết nối giao thông quan trọng khác. Từng bước tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc để thúc đẩy các dự án như: Sân bay Noong-khạng, bến cảng 1, 2, 3 cảng Vũng Áng.

- Về lĩnh vực công nghiệp năng lượng điện, hai bên đã quan tâm thúc đẩy và đạt được một số kết quả tích cực. Hai bên đã ký kết Biên bản ghi nhớ giữa hai Chính phủ về việc phát triển các dự án thủy điện tại Lào và mua bán điện giữa hai nước đến năm 2030 với tổng lượng điện 5.000 MW và Hiệp định về hợp tác phát triển các công trình năng lượng điện và mỏ; ký kết Bản ghi nhớ về hợp tác mua bán điện từ các công trình điện của Lào. Triển khai dự án thủy điện Luổngphạbang, khắc phục sự cố thủy điện Xacamản 3. Việt Nam đã thực hiện mua điện từ 2 nhà máy với tổng sản lượng 572 MW và đã ký 20 hợp đồng mua điện của Lào với tổng sản lượng 1.500 MW…

3. Về hợp tác giáo dục - đào tạo và phát triển nguồn nhân lực:

Hai bên đặc biệt quan tâm đến việc nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo phát triển nguồn nhân lực. Trong 05 năm qua, Việt Nam đã đào tạo cho Lào gần 20.000 người (trong diện Hiệp định là 4.228 học sinh; diện hợp tác giữa các bộ, ngành, địa phương 5.630 người và diện tự túc gần 10.000 người). Hiện tại, số lưu học sinh Lào đang học tập tại Việt Nam là 16.664 người.

Giai đoạn 2021 - 2030, hai bên đã ký và triển khai Đề án Nâng cao chất lượng và hiệu quả hợp tác Việt Nam - Lào trong lĩnh vực giáo dục, phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2021 - 2030, theo thỏa thuận mỗi năm Việt Nam dành cho Lào hơn 1.000 suất học bổng đào tạo và bồi dưỡng và Bạn dành cho ta 60 học bổng. Năm 2022, Việt Nam dành cho Lào 1.100 suất học bổng.

4. Về quan hệ hợp tác giữa các bộ, ban, ngành và địa phương hai nước

Hợp tác giữa các bộ, ban, ngành và địa phương hai nước ngày càng đóng vai trò quan trọng, hiệu quả và thiết thực. Các tỉnh, thành phố của Việt Nam tiếp tục mở rộng quan hệ hợp tác với Lào, giúp các địa phương của Lào trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng, chăm sóc y tế, đào tạo phát triển nguồn nhân lực.

Một số doanh nghiệp Việt Nam đang đầu tư tại Lào đã chú trọng công tác an sinh, hỗ trợ các cơ quan, đoàn thể, nhân dân vùng có dự án, được Bạn đánh giá cao. Hợp tác giữa các địa phương có chung biên giới tiếp tục được tăng cường, nhất là về đảm bảo an ninh, trật tự, an toàn tại các khu vực biên giới hai nước, phòng, chống Covid-19 và tạo điều kiện cho xuất nhập cảnh của công dân hai nước.

5. Hỗ trợ của Việt Nam dành cho Lào

Giai đoạn 2016 - 2020, Việt Nam đã viện trợ và hỗ trợ cho Lào khoảng 14.400 tỷ đồng bao gồm: Viện trợ của Chính phủ: 3.250 tỷ đồng; viện trợ xây dựng Nhà Quốc hội Lào 2.550 tỷ đồng (111,75 triệu USD); viện trợ của các bộ, ngành 3.300 tỷ đồng; viện trợ của các địa phương 1.800 tỷ đồng và các doanh nghiệp 3.500 tỷ đồng. Từ năm 2016 đến 2020: Hai bên tích cực triển khai và đưa vào sử dụng 28 công trình, dự án.

Giai đoạn 2021 - 2025, Việt Nam đã thông qua khoản viện trợ không hoàn lại dành cho Lào là gần 3.600 tỷ đồng (tăng 10% so với giai đoạn trước); năm 2021 bố trí hơn 715 tỷ đồng, trong năm 2021 có 03 dự án viện trợ được khánh thành đưa vào sử dụng, đặc biệt là công trình Nhà Quốc hội Lào. Năm 2020, Việt Nam bố trí 730 tỷ đồng viện trợ không hoàn lại cho Lào.

Trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp từ đầu năm 2020, hai bên đã hợp tác chặt chẽ và dành cho nhau sự giúp đỡ kịp thời, hiệu quả trong công tác phòng, chống dịch thông qua hỗ trợ kinh phí, trang thiết bị, vật tư y tế, cử chuyên gia, y bác sĩ…

Những kết quả trên đây là minh chứng rõ ràng nhất của mối quan hệ hữu nghị, vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, thủy chung, mẫu mực của Việt Nam và Lào. Tiếp nối những kết quả  đạt được, Đảng, Nhà nước và nhân dân hai nước Việt Nam – Lào luôn ý thức được cần phải thường xuyên, liên tục củng cố, vun đắp và phát triển hơn nữa tình hữu nghị này, là điểm sáng trong quan hệ láng giềng của cả khu vực và trên thế giới./.