Sự gắn bó giữa công tác tuyên truyền và dân vận chính là không chỉ làm cho nghị quyết, chỉ thị, chương trình hành động, chính sách của Đảng, Nhà nước thấm sâu trong tư tưởng để khơi dậy quyết tâm hành động của mỗi người dân, mà còn biến ý chí, niềm tin đó thành hành động cách mạng đúng đắn trong thực tiễn...

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh rằng mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước dù đúng đắn, song nếu không được sự tin tưởng, đồng lòng, ủng hộ của nhân dân thì rất khó đi vào thực tiễn cuộc sống. Nhưng muốn được Nhân dân ủng hộ, thì không chỉ dùng cách tuyên truyền bằng sách, báo, mít tinh, nghị quyết, khẩu hiệu, mà “phải đưa chính trị vào giữa dân gian”[1]. Đó chính là Đảng vừa phải làm tốt công tác tuyên truyền, để “trong Đảng và ngoài Đảng có nhận rõ tình hình mới, hiểu rõ nhiệm vụ mới, thì tư tưởng mới thống nhất, tư tưởng thống nhất thì hành động mới thống nhất. Nếu trong Đảng và ngoài Đảng từ trên xuống dưới, từ trong đến ngoài đều tư tưởng thống nhất và hành động thống nhất thì nhiệm vụ tuy nặng nề, công việc tuy khó khăn phức tạp, ta cũng nhất định thắng lợi”[2], vừa phải vận động và “tìm mọi cách giải thích cho mỗi một người dân hiểu rõ ràng: Việc đó là lợi ích cho họ và nhiệm vụ của họ, họ phải hăng hái làm cho kỳ được”[3]. Đồng thời, phải khuyến khích, bàn bạc, hỏi ý kiến, kinh nghiệm của dân để “đặt kế hoạch cho thiết thực với hoàn cảnh địa phương, rồi động viên và tổ chức toàn dân ra thi hành”[4]. Nhiệm vụ quan trong này thuộc về những người luôn thấm nhuần quan điểm của C.Mác: “Vũ khí của sự phê phán cố nhiên không thay thế được sự phê phán của vũ khí, lực lượng vật chất chỉ có thể bị đánh đổ bằng lực lượng vật chất, nhưng lý luận cũng sẽ trở thành lực lượng vật chất một khi nó xâm nhập vào quần chúng”[5] - Đó chính là những người làm công tác tuyên giáo và dân vận của Đảng!

1. Tuyên truyền và dân vận gắn bó mật thiết với nhau để cùng thực hiện nhiệm vụ chính trị

Lịch sử cách mạng Việt Nam từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đến nay đã chứng minh rằng: Để kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, kiên định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa thì Đảng không chỉ phải đề ra đường lối, chủ trương đúng đắn, mà còn phải hướng về Nhân dân, gắn bó mật thiết với Nhân dân và củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng (thông qua tuyên truyền, giải thích, vận động, cổ vũ, khuyến khích quần chúng nhân dân…) để phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh và xây dựng, bảo vệ, phát triển đất nước giàu mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Thực tế là, giành chính quyền đã khó, giữ chính quyền, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, thống nhất và đi lên chủ nghĩa xã hội còn khó khăn, phức tạp hơn gấp nhiều lần. Bởi, “trong việc phá hoại chống kẻ thù đòi độc lập thì dễ dàng kéo cả toàn dân. Trong việc kiến thiết thì khó kéo hơn, vì nó đụng chạm đến quyền lợi riêng của một đôi giai từng trong nước. Vả lại, chúng ta phải thật thà thừa nhận rằng kinh nghiệm chúng ta còn ít, tài năng chúng ta còn kém, mà công việc thì nhiều”[6], cho nên tuyên truyền và vận động quần chúng nhân dân thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước là một nhiệm vụ quan trọng, liên quan đến sự tồn vong của Đảng, Nhà nước và chế độ.

Vì thế, trách nhiệm của những người làm công tác tuyên giáo và dân vận của Đảng là vừa làm công tác tư tưởng, lãnh đạo công tác tư tưởng, tuyên truyền và vận động quần chúng nhân dân xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, vừa phải “vận động tất cả lực lượng của mỗi một người dân, không để sót một người dân nào, góp thành lực lượng toàn dân, để thực hành những công việc nên làm, những công việc Chính phủ và Đoàn thể đã giao cho”[7]. Trong quá trình đó, người làm công tác tuyên truyền không chỉ cần thấm nhuần đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, mà còn phải tuyên truyền tốt/phải hiểu mình cần tuyên truyền cái gì? tuyên truyền cho ai? tuyên truyền để làm gì và tuyên truyền như thế nào?... để đạt hiệu quả cao nhất. Tuyên truyền phải đạt được mục đích là “đem một việc gì nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm. Nếu không đạt được mục đích đó, là tuyên truyền thất bại. Muốn thành công phải biết cách tuyên truyền”[8] để làm sao “mỗi tư tưởng, mỗi câu nói, mỗi chữ viết, phải tỏ rõ cái tư tưởng và lòng ước ao của quần chúng”[9]. Trong quá trình đó, người làm công tác dân vận không chỉ cần phải gần dân, lắng nghe để thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng, kinh nghiệm cũng như sáng kiến của dân, mà còn phải “óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm. Chứ không phải chỉ nói suông, chỉ ngồi viết mệnh lệnh”[10] cũng như “hợp tác mật thiết với cán bộ địa phương, đi sát với dân, thiết thực bày vẽ cho dân”[11] để “làm sao cho quần chúng đều hiểu, đều tin, đều quyết tâm theo lời kêu gọi của mình” và “khi thi hành xong phải cùng với dân kiểm thảo lại công việc, rút kinh nghiệm, phê bình, khen thưởng”[12]…

Muốn làm được như vậy, người làm công tác tuyên giáo và dân vận của Đảng vừa phải thấu hiểu mục đích, nội dung, đối tượng định tuyên truyền và dân vận, vừa phải có phương pháp đúng. Nghĩa là, khi tuyên truyền thì “không nên lúc nào cũng trích Các Mác, cũng trích Lênin, làm cho Nhân dân khó hiểu”, mà cần phải khiêm nhường khi nói và nói ngắn gọn, rõ ràng, cụ thể, thiết thực, đúng chỗ, đúng lúc. Nghĩa là, khi tiến hành công tác dân vận thì phải “chịu khó, chịu khổ, khéo ở, siêng làm” và “bất kỳ việc to, nhỏ, ta cũng ra tay làm giúp” mới mang lại hiệu quả thiết thực. Khi tuyên truyền thì “thái độ phải mềm mỏng” để giúp cho việc tuyên truyền đạt “kết quả gấp bội” và khi dân vận thì phải “xung phong thi đua làm, để làm kiểu mẫu cho dân, giúp dân làm” để “dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”. Đặc biệt, đội ngũ đảm nhận công tác này vừa phải chú trọng tuyên truyền về lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước…; vừa phải giải thích để người dân hiểu vì sao cần phải thực hiện những công việc đó và vận động, khuyến khích, cổ vũ, giúp đỡ người dân làm như thế nào để mang lợi ích cao nhất cũng như phòng, tránh những thiệt hại cho họ…

Vì thế, yêu cầu có tính căn cốt để những người làm công tác tuyên giáo và dân vận của Đảng hoàn thành được trọng trách được giao phó chính là kiên định lý tưởng cách mạng, kiên định con đường cách mạng Việt Nam dưới ánh sáng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh - nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng; là bản lĩnh, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trên tinh thần nghiêm khắc tự phê bình và phê bình; là luôn hướng về nhân dân, gắn bó mật thiết với Nhân dân và thường xuyên rèn luyện đạo đức cách mạng, thực hiện 23 điều răn về “Tư cách một người cách mệnh”: Tự mình phải: Cần kiệm. Hòa mà không tư. Cả quyết sửa lỗi mình. Cẩn thận mà không nhút nhát. Hay hỏi. Nhẫn nại (chịu khó). Hay nghiên cứu, xem xét. Vị công vong tư. Không hiếu danh, không kiêu ngạo. Nói thì phải làm. Giữ chủ nghĩa cho vững. Hy sinh. Ít lòng tham muốn về vật chất. Bí mật. Đối người phải: Với từng người thì khoan thứ. Với đoàn thể thì nghiêm. Có lòng bày vẽ cho người. Trực mà không táo bạo. Hay xem xét người. Làm việc phải: Xem xét hoàn cảnh kỹ càng. Quyết đoán. Dũng cảm. Phục tùng đoàn thể”[13] như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ghi rõ trong tác phẩm Đường Cách mệnh (1927)…

Thực tế, trong 95 năm xây dựng và phát triển, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn chú trọng công tác tuyên giáo và dân vận - Điều kiện quan trọng bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng và củng cố, thắt chặt mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân. Sự gắn bó giữa công tác tuyên truyền và dân vận chính là không chỉ làm cho nghị quyết, chỉ thị, chương trình hành động, chính sách của Đảng, Nhà nước thấm sâu trong tư tưởng để khơi dậy quyết tâm hành động của mỗi người dân, mà còn biến ý chí, niềm tin đó thành hành động cách mạng đúng đắn trong thực tiễn/biến những tư tưởng, chủ trương, kế hoạch lớn lao đó trở thành hiện thực sinh động để mang lại độc lập, tự do, hạnh phúc thực sự cho mỗi người dân Việt Nam, để không ai bị bỏ lại phía sau.

2. Tiếp tục đổi mới công tác tuyên giáo và dân vận đáp ứng yêu cầu tình hình, nhiệm vụ cách mạng trong kỷ nguyên mới

Những thành tựu không thể phủ nhận được của đất nước trong mấy thập niên qua, nhất là trong gần 40 năm đổi mới và hội nhập quốc tế về chính trị, kinh tế, văn hóa, an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại góp phần đưa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào thực tiễn cuộc sống; về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng, phòng và đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực gắn với đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương góp phần thực hiện thắng lợi nghị quyết, chỉ thị, quy định, kết luận, chuyên đề của Đảng, Nhà nước về xây dựng Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; về nắm tình hình tư tưởng, dư luận xã hội gắn với củng cố, tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân và vận động, thu hút các tầng lớp nhân dân tham gia vào các phong trào thi đua yêu nước cũng như phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc góp phần củng cố niềm tin vững chắc của Nhân dân vào Đảng, Nhà nước, chế độ… đều có sự đóng góp không nhỏ của các binh chủng làm công tác tuyên giáo và dân vận. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được là cơ bản, công tác tuyên giáo và dân vận cũng còn những hạn chế cần phải khắc phục…

Vì thế, để phát huy kết quả đã đạt được và khắc phục những tồn tại hạn chế trong mọi mặt công tác, trong bối cảnh đất nước vươn mình bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên tiếp tục đổi mới mạnh mẽ để xây dựng đất nước Việt Nam phát triển giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng dưới sự lãnh đạo của Đảng cầm quyền, những người làm công tác tuyên giáo và dân vận của Đảng cần phải tập trung thực hiện một số nhiệm vụ, giải pháp sau:

Thứ nhất, tiếp tục tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức, hành động của cấp ủy Ban Tuyên giáo và Dân vận các cấp cũng như cả hệ thống chính trị về công tác tư tưởng nói chung, tuyên truyền và dân vân nói riêng (là công tác của Đảng, của các cấp ủy, tổ chức đảng, mỗi chi bộ, đảng viên) theo đúng tinh thần 7 định hướng lớn như Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh chiều ngày 31/10/2024 (cải tiến phương thức lãnh đạo của Đảng; tăng cường tính đảng trong xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân; tinh gọn tổ chức bộ máy hoạt động hiệu lực, hiệu quả; chuyển đổi số; chống lãng phí; cán bộ và về kinh tế) để thống nhất về tư tưởng, hành động trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đồng thời, đội ngũ những người làm công tác tuyên giáo và dân vận phải không ngừng nỗ lực về mọi mặt để đáp ứng được yêu cầu của tình hình, nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn mới. Đó chính là, vừa kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh - nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng; kiên định đường lối đổi mới, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, vừa thấm nhuần những chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh để không chỉ tuyên truyền sâu rộng và vận động các tầng lớp nhân dân tập trung thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, mà còn phải đồng thời nhận diện đúng âm mưu, thủ đoạn của chiến lược “diễn biến hòa bình” để kịp thời đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; chủ động, linh hoạt, bản lĩnh, sắc bén bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng (chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước…) cũng như thực hiện một trong những nhiệm vụ trọng yếu là làm công tác tư tưởng, tuyên truyền tốt để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân triển khai thực hiện thắng lợi Chỉ thị số 35-CT/TW, ngày 14/6/2024 của Bộ Chính trị khoá XIII về đại hội đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Kết luận số 118-KL/TW, ngày 18/01/2025 của Bộ Chính trị về việc điều chỉnh, bổ sung một số nội dung Chỉ thị số 35-CT/TW, ngày 14/6/2024 của Bộ Chính trị khóa XIII về đại hội đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Thứ hai, càng khó khăn, thử thách, càng phải quán triệt sâu sắc rằng, Đảng cầm quyền, lãnh đạo nhà nước và xã hội, nhưng dân là gốc, dân là chủ; cán bộ, đảng viên là người lãnh đạo, tổ chức nhân dân thực hiện thắng lợi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhưng cũng đồng thời là công bộc/đầy tớ của Nhân dân, nên mọi công việc của Đảng, Nhà nước đều không ngoài mục đích mưu cầu và phấn đấu cho một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, thống nhất, dân chủ, giàu mạnh, Nhân dân được sống trong độc lập, tự do, hạnh phúc. Do đó, “để không trở thành Đảng của quần chúng trên lời nói, chúng ta phải thu hút quần chúng ngày càng rộng rãi tham gia vào tất cả các công việc của Đảng… Và chỉ có làm được như vậy, chúng ta mới có thể nói một cách chắc chắn rằng: sự nghiệp cách mạng của Đảng cũng chính là sự nghiệp của quần chúng nhân dân”[14] và Nhân dân là cội nguồn sức mạnh của Đảng. Đồng thời, muốn hoàn thành nhiệm vụ là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân thì đội ngũ những người làm công tác tuyên giáo và dân vận của Đảng không chỉ phải tuyệt đối trung thành với lý tưởng cộng sản, với con đường cách mạng Việt Nam (kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội dưới ánh sáng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh); không chỉ cần phải nỗ lực phấn đấu để có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực lãnh đạo, quản lý tốt; thường xuyên rèn luyện đạo đức cách mạng theo Quy định số 144-QĐ/TW, ngày 09/5/2024 của Bộ Chính trị khóa XIII về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới để phòng, tránh và ngăn chặn đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, mà còn phải thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình trên tinh thần lấy dân làm gốc, gắn bó mật thiết với Nhân dân, đặt quyền lợi của Nhân dân lên trên hết, trước hết trên tinh thần: “Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Việc gì hại đến dân, ta phải hết sức tránh. Chúng ta phải yêu dân, kính dân thì dân mới yêu ta, kính ta”[15] và theo phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”[16] như Đại hội XIII của Đảng đã khẳng định.

Thứ ba, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định rằng “cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, nên muốn hoàn thành trọng trách mà Đảng, Nhà nước giao phó, người làm công tác tuyên giáo và dân vận không chỉ cần phải am hiểu tình hình thế giới, khu vực, trong nước; nhận thức đúng về đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, mà còn phải luôn nỗ lực trong mọi mặt công tác trên tinh thần chủ động, linh hoạt, chu đáo và sẵn sàng thực hiện mọi nhiệm vụ được giao. Theo đó,   “trước khi nói, phải nghĩ cho chín, phải sắp đặt cẩn thận”[17] (học ăn, học nói, học gói, học mở) để không chỉ tuyên truyền, giải thích và vận động quần chúng, mà còn phải bằng phẩm chất đạo đức cách mạng và hành động gương mẫu (nói trước, làm trước, thống nhất giữa nói với làm) của mình để quần chúng tin tưởng, thành thật bày tỏ ý kiến và cùng đồng lòng thực hiện. Thực tiễn cho thấy là, “trăm nghe không bằng một thấy” và “một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”. Cho nên, chỉ khi những người làm công tác tuyên giáo và dân vận của Đảng nói đi đôi với làm, gắn lý luận với thực tiễn; gương mẫu làm trước, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm bằng những hành động cụ thể, thiết thực để chăm lo cho đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân trên tinh thần quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò, mục đích, nội dung, phương thức tiến hành công tác tuyên giáo và dân vận; đồng thời đổi mới toàn diện phương pháp công tác phù hợp bối cảnh tình hình thế giới, khu vực, trong nước luôn biến động không ngừng thì việc tuyên truyền và vận động quần chúng mới đạt hiệu quả cao. Đó chính là tuyên truyền đúng (thiết thực, cụ thể, phòng và tránh cách nói “như sách”, “tầm chương trích cú”, nói dài, nói không rõ nghĩa…) và dân vận khéo (vận động chứ không lối áp đặt hoặc nói và dùng mệnh lệnh để ép dân chúng làm…) để quần chúng từ hiểu, tin, thống nhất trong tư tưởng đến  hành động đúng, khiến cho đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trở thành hiện thực sinh động; để sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng được nhân lên bội phần, được phát huy cao độ trên hành trình đi đến tương lai tươi sáng của dân tộc trong kỷ nguyên mới!

TS. Văn Thị Thanh Mai

(Bài đăng trên Bản tin Thông tin Báo cáo viên số tháng 03/2025)

--------------------------

[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.5, tr.338

[2] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.8, tr.554-555

[3]Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.6, tr.233

[4] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.6, tr233

[5] C. Mác - Ph.Ăngghen: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t.1, tr.580

[6] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.4, tr.19

[7] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.6, tr.232

[8] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.5, tr.191

[9] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.5, tr.345

[10] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.6, tr.233-234

[11] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.6, tr.233

[12] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.6, tr.233

[13] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.2, tr.280 - 281

[14] V.I.Lênin: Toàn tập, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva, 1977, t.8, tr.116

[15] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.4, tr.65

[16] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, t.I, tr.27

[17] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.5, tr.346