Việc bệnh hen và COPD được đưa vào các chiến lược y tế trọng điểm quốc gia và toàn cầu cho thấy ngành y tế đang bước vào một giai đoạn hành động quyết liệt và đồng bộ hơn bao giờ hết.

Bám sát Nghị quyết số 72-NQ/TW do Bộ Chính trị ban hành ngày 09/9/2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân, Chương trình Mục tiêu Quốc gia về Chăm sóc sức khỏe, Dân số và Phát triển giai đoạn 2026-2035 tập trung vào 6 điểm mới và 9 mục tiêu lớn nhằm bảo vệ sức khỏe toàn dân. Một trong những trọng tâm hàng đầu là đẩy mạnh phòng chống bệnh không lây nhiễm (NCDs), với mục tiêu tăng cường phòng ngừa, tầm soát và quản lý hiệu quả một số bệnh không lây nhiễm phổ biến như: tim mạch, đái tháo đường, ung thư, bệnh hen và COPD... ngay tại tuyến y tế cơ sở.

Những định hướng này, cùng với việc COPD và hen phế quản được nhấn mạnh trong Nghị quyết của Đại hội đồng Y tế Thế giới (WHA 76), đã cho thấy tầm quan trọng và mức độ cấp thiết của việc quản lý các bệnh lý hô hấp mạn tính. Đồng thời, điều này cũng khẳng định sự cần thiết của việc chung tay, đồng hành giữa các bộ, ban ngành, tổ chức và toàn xã hội nhằm kiến tạo một hệ sinh thái quản lý bệnh hiệu quả; qua đó giảm thiểu tối đa gánh nặng tài chính cho người bệnh và san sẻ áp lực với hệ thống y tế.

Trong công tác đẩy mạnh phòng chống bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam, đặc biệt là bệnh hen phế quản và COPD việc áp dụng và triển khai các phương pháp điều trị tiên tiến trên thế giới trong điều trị cũng là một trong những nội dung nằm trong chiến lược đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia áp dụng trong ngành y tế theo Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Việc triển khai Nghị quyết 57 ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”, đối với ngành Y tế được kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến tích cực, toàn diện, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân và thúc đẩy nhanh tiến trình xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế, xây dựng hệ thống y tế hiện đại, hiệu quả, thân thiện và ngày càng phục vụ người dân tốt hơn.

Giáo sư Ngô Quý Châu - Chủ tịch Hội Hô hấp Việt Nam cho hay Chuyên ngành hô hấp Việt Nam đang có những bước chuyển đổi mang tính quyết định. Các hướng dẫn toàn cầu cùng với các chiến lược mang tính vĩ mô từ chính phủ đã nhận diện những khoảng trống điều trị và mở ra kỷ nguyên mới trong điều trị COPD, hen, đòi hỏi sự chủ động trong quản lý bệnh hô hấp mạn tính: đó là ngăn ngừa đợt cấp từ sớm và cá thể hóa điều trị.

Giáo sư Châu phân tích, nếu ngăn chặn đợt cấp COPD là chìa khóa phòng ngừa chuỗi biến cố tim phổi, thì với bệnh hen, đây là yếu tố quan trọng để giảm nguy cơ các đợt kịch phát đe dọa mạng sống trong tương lai. Bên cạnh đó, việc áp dụng các liệu pháp sinh học, các phác đồ tiên tiến của thế giới trên thực hành lâm sàng hứa hẹn là giải pháp mũi nhọn, không chỉ giúp giảm tỷ lệ tử vong mà còn góp phần giải quyết những rào cản tuân thủ điều trị, tạo nền móng vững chắc cho công tác quản lý bệnh tại mạng lưới y tế cơ sở.

Đặc biệt, tại tuyến y tế cơ sở cần đẩy mạnh nâng cao năng lực như: Tích hợp các liệu pháp tiên tiến vào dụng cụ hít duy nhất để tạo sự thuận tiện, giúp bệnh nhân dễ dàng tuân thủ điều trị ngay tại tuyến y tế cơ sở; Tập trung về gánh nặng bệnh tật, nhấn mạnh việc phòng ngừa sớm với các phương pháp điều trị tiên tiến.

Việc bệnh hen và COPD được đưa vào các chiến lược y tế trọng điểm quốc gia và toàn cầu cho thấy ngành y tế đang bước vào một giai đoạn hành động quyết liệt và đồng bộ hơn bao giờ hết.

Việt Nam đang cập nhật các tiến bộ y khoa trong ứng dụng các hướng dẫn điều trị chuẩn mực toàn cầu đối với COPD và với bệnh hen phế quản vào thực tiễn lâm sàng. Theo các chuyên gia, chìa khóa để thay đổi cục diện bệnh tật nằm ở việc chuyển dịch chiến lược từ điều trị thụ động sang chủ động phòng ngừa đợt cấp. Việc tối ưu hóa phác đồ điều trị bằng các liệu pháp tiên tiến nhằm kiểm soát triệu chứng toàn diện chính là nền tảng để bảo vệ chức năng tim phổi dài hạn và ngăn chặn nguy cơ tử vong.

Trong nhiều thập kỷ qua, bệnh lý hô hấp mạn tính vẫn luôn là những "quả bom hẹn giờ," âm thầm bào mòn sức khỏe người bệnh và tạo ra nhiều áp lực lên hệ thống y tế.

Trên toàn thế giới, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) đang tạo ra những áp lực y tế và kinh tế to lớn. Căn bệnh này gây ảnh hưởng tới 390 triệu người và đã lấy đi sinh mạng của hơn 3 triệu người mỗi năm. Tại Việt Nam, COPD hiện là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 3 với hơn 25.000 ca tử vong mỗi năm, cao hơn tử vong do tai nạn giao thông. Đáng báo động hơn, có đến khoảng 65-80% bệnh nhân COPD trong cộng đồng chưa được chẩn đoán, khiến họ bỏ lỡ "thời điểm vàng" để can thiệp sớm và ngăn chặn tổn thương phổi không thể phục hồi.

Hen phế quản ảnh hưởng đến khoảng 4,1% dân số nhưng tỷ lệ chưa kiểm soát vẫn còn cao.

Bên cạnh sự suy giảm về thể chất, COPD còn tạo ra gánh nặng lớn về kinh tế và xã hội, bào mòn năng suất lao động. Khoảng 40% người bệnh buộc phải giảm khối lượng công việc hoặc ngừng làm việc hoàn toàn. Ở góc độ đời sống, bệnh nhân dần đánh mất sự độc lập, phải phụ thuộc vào gia đình trong các sinh hoạt cơ bản và bị hạn chế khả năng đi lại.

Phó giáo sư Trần Văn Ngọc - Chủ tịch Hội Hô Hấp Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh bệnh hen và COPD là hai bệnh lý mạn tính không lây nhiễm, nhưng có tỷ lệ mắc cao. Đặc biệt, COPD là một trong những bệnh mạn tính gây gánh nặng ngày càng lớn cho hệ thống y tế. Nếu bệnh nhân được phát hiện sớm và điều trị kịp thời thì sẽ cải thiện được tình trạng bệnh. Bên cạnh đó, cần có chương trình tầm soát để phát hiện sớm COPD. Phát hiện càng sớm thì điều trị càng hiệu quả. Cũng như hen, việc điều trị cần được duy trì lâu dài. Hen và COPD là bệnh mạn tính cần điều trị suốt đời, tương tự như cao huyết áp, mỡ máu hay đái tháo đường./.