Chuyển đổi số trong quản lý giao thông đường bộ đã được đẩy nhanh trong những năm qua và mang lại lợi ích toàn diện cho người dân, nhà đầu tư và cơ quan quản lý Nhà nước.

Dữ liệu các tuyến đường bộ, hệ thống điều hành giao thông thông minh đã và đang được Bộ Xây dựng đẩy mạnh nhằm giúp cho cơ quan quản lý có công cụ hiệu quả để đưa ra các quyết định về đầu tư, nâng cấp, cải tạo, sửa chữa kịp thời đúng trọng tâm, trọng điểm và tiết kiệm chi phí.

Thường xuyên chạy xe chở hàng trên tuyến cao tốc Bắc-Nam trên cung đường từ Hà Nội-Thanh Hóa, anh Nguyễn Thành Khuyến cảm nhận rõ nét về sự thay đổi về hạ tầng, công nghệ vận hành của giao thông đường bộ.

“Đường cao tốc được đưa vào khai thác đã giảm thời gian lưu thông, an toàn giao thông, đặc biệt hệ thống thu phí điện tử không dừng (ETC) giúp thanh toán tiện lợi khi không phải dùng tiền mặt, minh bạch thu phí; giảm nhân sự thu phí, chi phí in vé, quản lý trạm phí,” anh Khuyến nhìn nhận.

Đại diện Cục Đường bộ Việt Nam đánh giá, các tuyến đường bộ cao tốc Bắc-Nam khi được triển khai vận hành hệ thống thu phí ETC và hệ thống giao thông thông minh (ITS) là “chìa khóa” để nâng cao, phát huy hiệu quả trong công tác quản lý, vận hành, khai thác các tuyến đường cao tốc, bảo đảm minh bạch tài chính và hiện đại hoá quản lý giao thông, mang lại lợi ích toàn diện cho người dân, nhà đầu tư và cơ quan quản lý Nhà nước.

“Ngoài ra, dữ liệu từ hệ thống ETC giúp quy hoạch, quản lý giao thông thông minh và phục vụ cho các dịch vụ gia tăng khác (phạt nguội, phí đỗ xe). Mặt khác, trên các tuyến cao tốc đảm bảo trung bình từ 70-100km sẽ được điều hành bởi một Trung tâm quản lý, điều hành giao thông để kết nối, chia sẻ thông tin liên thông nhằm cụ thể hoá mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá chiến lược,” đại diện Cục Đường bộ Việt Nam khẳng định.

Bên cạnh đó, một trong những điểm nhấn quan trọng của hệ thống ITS trên các tuyến cao tốc Bắc-Nam phía Đông là việc tích hợp sâu công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI). Hệ thống có khả năng nhận diện biển số xe ngay cả khi phương tiện di chuyển ở tốc độ cao, tự động phát hiện các hành vi vi phạm như chạy quá tốc độ, lấn làn, dừng đỗ sai quy định, cũng như kịp thời cảnh báo khi xảy ra tai nạn hoặc sự cố giao thông.

Theo ông Nguyễn Viết Huy, Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam, việc ứng dụng AI không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, mà còn mở ra hướng đi mới trong điều hành giao thông hiện đại. Dữ liệu thu thập từ hệ thống sẽ được phân tích, tổng hợp để phục vụ chỉ đạo, điều hành, tiến tới tự động hóa việc xuất báo cáo, giúp các đơn vị chức năng có thể theo dõi tình hình giao thông ngay trên các thiết bị di động.

Với hạ tầng đường bộ, thống kê của Cục Đường bộ cho thấy, đơn vị đã số hóa được các tuyến đường quốc lộ, cầu hầm, hệ thống biển báo, tải trọng cầu… để tối ưu hóa các hoạt động quản lý, vận hành, bảo trì và giám sát.

Ông Lê Văn Đạt, Phó Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng cán bộ xây dựng đánh giá, chuyển đổi số trong quản lý giao thông đường bộ đã được đẩy nhanh trong những năm qua và mang lại nhiều hiệu quả trong thực tiễn.

“Xây dựng và cập nhật dữ liệu số về cầu, đường cùng tình trạng khai thác và bảo trì giúp cho cơ quan quản lý có công cụ hiệu quả để đưa ra các quyết định về đầu tư, nâng cấp, cải tạo, sửa chữa kịp thời đúng trọng tâm, trọng điểm và tiết kiệm chi phí; tích hợp với công nghệ camera giám sát, cảm biến, trạm cân tự động giúp tăng cường giám sát, khai thác và xử lý các vi phạm quá tải, dừng đỗ sai quy định…,” ông Đạt nói.

Xác định khoa học công nghệ, là nền tảng, đổi mới sáng tạo là động lực, hạ tầng số đi trước một bước, dữ liệu là tài nguyên chiến lược, an toàn, an ninh mạng là điều kiện tiên quyết thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số, “Chiến lược chuyển đổi số của Bộ Xây dựng giai đoạn 2025-2030" đề ra mục tiêu hoàn thành số hoá toàn diện theo từng lĩnh vực quản lý, hình thành hệ sinh thái dữ liệu lớn tập trung, chuẩn hóa; khai thác hiệu quả dữ liệu theo thời gian thực phục vụ công tác báo cáo thống kê, dự báo, hoạch định chính sách, chiến lược phát triển; công tác quản lý, chỉ đạo điều hành dựa trên nền tảng công nghệ số, dữ liệu số được kết nối, liên thông từ Trung ương đến địa phương…/.