Hội nghị đánh giá kết quả dự án SAFEGRO do Canada tài trợ, thúc đẩy văn hóa an toàn thực phẩm và xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam bền vững.

Ngày 16/4, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phối hợp với Đại sứ quán Canada tại Hà Nội, đã tổ chức Hội nghị tổng kết Dự án “An toàn thực phẩm vì sự phát triển” (SAFEGRO) - Dự án do Chính phủ Canada tài trợ không hoàn lại 15,3 triệu đôla Canada (293,5 tỷ đồng).

Hội nghị có sự tham dự của đại diện Đại sứ quán Canada tại Hà Nội, các tổ chức quốc tế, các cơ quan thuộc Văn phòng Chính phủ, cùng đại diện các Bộ: Tài chính, Tư pháp, Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Khoa học và Công nghệ; các hội, hiệp hội; các đơn vị tham gia và thụ hưởng từ Dự án...

Hội nghị được tổ chức nhằm đánh giá toàn diện kết quả, tác động và hiệu quả hỗ trợ của Dự án SAFEGRO trong giai đoạn 2020-2026. Đồng thời, đây cũng là dịp để chia sẻ các bài học kinh nghiệm, kết quả và sản phẩm đầu ra của Dự án tới các cơ quan, đơn vị liên quan nhằm tiếp tục nghiên cứu, duy trì và nhân rộng, qua đó góp phần bảo đảm tính bền vững và nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác bảo đảm an toàn thực phẩm tại Việt Nam.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam đánh giá cao Dự án đã để lại nhiều di sản tri thức và thực tiễn quan trọng cho công tác quản lý an toàn thực phẩm tại Việt Nam.

Đó là bộ tài liệu hướng dẫn thực hành an toàn thực phẩm trong trồng trọt rau, trong nuôi lợn thịt. Các bước được triển khai chi tiết, với các bảng tự kiểm soát về an toàn thực phẩm ở trong trường học, trong cơ sở sản xuất, trong cơ sở kinh doanh.

"Điểm nổi bật nhất từ dự án này là xây dựng tư duy logic của vấn đề an toàn thực phẩm. Bắt đầu từ việc hoàn thiện thể chế phù hợp để chỉ đạo, đến việc giúp mọi người thực hành và tự kiểm soát trên thực tế, qua đó hình thành nên tư duy văn hóa an toàn thực phẩm," ông Trần Thanh Nam.

Việc tự kiểm soát không chỉ giúp tuân thủ quy định pháp luật mà còn là cơ sở để định vị thương hiệu nông sản, tháo gỡ tình trạng sản phẩm làm ra đạt chuẩn nhưng lại không mang lại giá trị gia tăng tương xứng trên thị trường.

Thứ trưởng Trần Thanh Nam chỉ rõ thực trạng hiện nay, sản phẩm đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm nhưng lại chưa mang lại giá trị gia tăng, bởi người bán vẫn coi đây như những sản phẩm thông thường khác. Do đó, vấn đề cốt lõi là phải xây dựng thương hiệu cho sản phẩm an toàn thực phẩm.

"Trong buổi làm việc với Bộ Toàn cầu Canada, tôi đã đề nghị cần tiếp tục một dự án nâng cấp. Đó là nâng hợp tác lên một tầm cao mới: Chuyển đổi sang sản xuất nông nghiệp theo hướng an toàn, phát thải thấp và phải gắn liền với việc xây dựng thương hiệu," Thứ trưởng Trần Thanh Nam nhấn mạnh.

Được triển khai trong giai đoạn 2020-2026, Dự án đã phát huy hiệu quả các thế mạnh và kinh nghiệm được quốc tế được công nhận của Canada trong quản lý an toàn thực phẩm dựa trên rủi ro, hoàn thiện hệ thống pháp lý, tăng cường năng lực phòng thí nghiệm, cũng như phát triển chuỗi giá trị nông sản thực phẩm.

Trong hơn 5 năm triển khai, Dự án SAFEGRO đã ghi nhận nhiều kết quả nổi bật, góp phần tạo chuyển biến tích cực trong hệ thống an toàn thực phẩm của Việt Nam.

Dự án đã hỗ trợ hoàn thiện chính sách an toàn thực phẩm dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn; nâng cao năng lực thực thi quản lý theo hướng tiếp cận dựa trên nguy cơ; phát triển các mô hình an toàn thực phẩm có giá trị thực tiễn trong chuỗi giá trị; xây dựng bộ tài liệu, hướng dẫn theo chuẩn quốc tế phục vụ nhân rộng; đồng thời gắn kết sản xuất, kinh doanh thực phẩm với văn hóa, ẩm thực và du lịch.

Những kết quả này đạt được với sự đóng góp của các chuyên gia Việt Nam, cùng với sự hỗ trợ kỹ thuật quan trọng từ phía Canada, bao gồm Đại học Guelph - “Trường Đại học Thực phẩm” của Canada, Cơ quan Kiểm định Thực phẩm Canada (CFIA), và sự hợp tác với nhiều cơ quan, tổ chức chủ chốt khác trong lĩnh vực an toàn thực phẩm trên toàn Canada.

Hỗ trợ kỹ thuật đóng vai trò then chốt trong việc chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao và điều chỉnh các công nghệ phù hợp, phát triển năng lực, đào tạo nguồn nhân lực, cũng như thúc đẩy việc áp dụng một văn hóa an toàn thực phẩm tiên tiến hơn tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, Dự án cũng góp phần thúc đẩy xây dựng chợ an toàn thực phẩm và hình thành văn hóa an toàn trong cộng đồng; đưa giáo dục an toàn thực phẩm vào các trường mầm non; nâng cao chất lượng đào tạo phù hợp với chuẩn quốc tế; thúc đẩy cách tiếp cận có trách nhiệm giới; đồng thời tăng cường nhận thức, thay đổi hành vi của người tiêu dùng và gia tăng nhu cầu đối với thực phẩm an toàn.

Từ quá trình triển khai, Dự án SAFEGRO đã đúc kết nhiều bài học kinh nghiệm quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả và tính bền vững trong công tác quản lý và kiểm soát an toàn thực phẩm tại Việt Nam.

Các bài học tập trung vào các lĩnh vực then chốt như hoàn thiện chính sách và quản trị hệ thống; tăng cường phối hợp liên ngành; đổi mới công tác thanh tra, kiểm nghiệm gắn với chuyển đổi số; quản lý an toàn thực phẩm theo chuỗi giá trị và thị trường; thúc đẩy truyền thông gắn với thay đổi hành vi; lồng ghép giới và tăng cường vai trò của phụ nữ; cũng như phát triển nguồn nhân lực.

Dự án cũng đã xác định các yếu tố then chốt để bảo đảm tính bền vững của các kết quả đạt được, bao gồm các khía cạnh về thể chế, kinh tế-xã hội, kỹ thuật và vận hành, môi trường, cũng như những rủi ro và vấn đề cần tiếp tục xem xét trong thời gian tới. Đây là nền tảng quan trọng để các kết quả của Dự án có thể tiếp tục được duy trì và mở rộng sau khi kết thúc.

Đánh giá về hành trình đồng hành cùng nền nông nghiệp Việt Nam, bà Francesca Bellone, Tham tán Phát triển, Trưởng ban Hợp tác Đại sứ quán Canada tại Việt Nam, chia sẻ từ một góc độ rộng hơn, hệ thống an toàn thực phẩm vững mạnh là nền tảng cho thương mại bền vững và tăng trưởng kinh tế.

Canada là nhà cung cấp các sản phẩm thực phẩm lâu năm và đáng tin cậy; trong khi Việt Nam là thị trường xuất khẩu nông sản thực phẩm lớn thứ hai của Canada tại ASEAN.

Các hiệp định như CPTPP tiếp tục tạo ra những cơ hội mới, và các dự án như SAFEGRO đảm bảo rằng sự tăng trưởng này là bền vững và dựa trên sự tin cậy lẫn nhau.

Trên cơ sở đó, Dự án SAFEGRO đã đưa ra một số khuyến nghị đối với Chính phủ Việt Nam, chính quyền địa phương, khu vực tư nhân và các đối tác phát triển nhằm tiếp tục hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hệ thống an toàn thực phẩm; trong đó, nhấn mạnh việc tiếp tục hoàn thiện thể chế và tăng cường hiệu quả quản trị hệ thống an toàn thực phẩm; củng cố cơ chế điều phối theo hướng một đầu mối, tránh chồng chéo; làm rõ vai trò, trách nhiệm giữa các cơ quan; nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực; đơn giản hóa thủ tục hành chính; tăng cường phối hợp liên ngành; thúc đẩy mạnh mẽ việc đánh giá và quản lý nguy cơ; đồng thời phát triển hệ thống dữ liệu tích hợp và đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.

Dự án SAFEGRO không chỉ để lại những kết quả cụ thể có thể đo lường, mà còn góp phần định hình một hướng đi mới cho sự phát triển của hệ thống an toàn thực phẩm hiện đại, hiệu quả và bền vững tại Việt Nam./.