Lịch sử cách mạng Việt Nam cho thấy, trước mỗi bước ngoặt lớn của đất nước luôn có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về tư tưởng. Mỗi chủ trương đúng chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi tạo được sự thống nhất trong nhận thức, củng cố niềm tin và chuyển hóa thành hành động của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Bởi vậy, công tác tư tưởng luôn giữ vai trò mở đường, tạo nền tảng chính trị, tinh thần cho mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Đi trước một bước để thống nhất ý chí và hành động

Sau Hội nghị thành lập Đảng, Ban Chấp hành Trung ương đã thành lập Ban Cổ động và Tuyên truyền - cơ quan tham mưu, chỉ đạo công tác tư tưởng của Đảng với nhiệm vụ là tuyên truyền, giác ngộ quần chúng về chủ nghĩa Mác – Lênin và đường lối cách mạng của Đảng; cổ vũ động viên các tầng lớp nhân dân giác ngộ cách mạng, hiểu Đảng, ủng hộ Đảng, tin và đi theo Đảng làm cách mạng.

Đặc biệt, ngày 01/8/1930, Ban Cổ động và Tuyên truyền đã xuất bản tài liệu mang tên "Ngày quốc tế đỏ 01/8". Đây là tài liệu duy nhất và sớm nhất còn lưu giữ đến nay ghi rõ "Ban Cổ động và Tuyên truyền của Đảng Cộng sản Việt Nam ấn hành". Ngay sau khi phát hành, tài liệu đã tạo được tiếng vang lớn, có sức cổ vũ mạnh mẽ quần chúng cách mạng nước ta đứng lên đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc, chống áp bức, bóc lột, phản đối chiến tranh xâm lược, ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc. Từ đó, ngày 01/8 trở thành một mốc son lịch sử, đánh dấu một hoạt động rất có ý nghĩa đối với công tác tuyên giáo của Đảng.

Việc thành lập Ban Cổ động và Tuyên truyền thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng: muốn lãnh đạo cách mạng thành công phải làm cho cán bộ, đảng viên và quần chúng hiểu đúng mục tiêu, tin tưởng vào con đường đã lựa chọn và tự giác hành động vì lợi ích của dân tộc.

Giá trị cốt lõi của công tác tư tưởng được Chủ tịch Hồ Chí Minh khái quát trong lời căn dặn nổi tiếng: “Tuyên truyền là đem một việc gì nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm. Nếu không đạt được mục đích đó là tuyên truyền thất bại” (1). Lời dạy ấy không chỉ xác định mục tiêu của công tác tuyên truyền mà còn khẳng định bản chất của công tác tư tưởng là biến đường lối của Đảng thành nhận thức, niềm tin và hành động tự giác của cả hệ thống chính trị và Nhân dân.

Suốt gần một thế kỷ qua, dù nhiệm vụ ở từng giai đoạn có khác nhau, mục tiêu xuyên suốt của công tác tư tưởng vẫn là củng cố sự thống nhất về ý chí và hành động. Trong thời kỳ đấu tranh giành độc lập dân tộc, nhiệm vụ trọng tâm là giác ngộ quần chúng, khơi dậy lòng yêu nước và ý chí cách mạng. Bước vào thời kỳ đổi mới, công tác tư tưởng tập trung tạo đồng thuận đối với đường lối phát triển, khích lệ tinh thần đổi mới sáng tạo và trách nhiệm cống hiến vì lợi ích quốc gia.

Thực tiễn cho thấy, càng ở những thời điểm đất nước triển khai các chủ trương mang tính chiến lược, vai trò của công tác tư tưởng càng trở nên nổi bật. Giá trị của công tác này không chỉ ở việc phổ biến nghị quyết, chính sách mà còn ở khả năng tạo sự thống nhất trong nhận thức, củng cố niềm tin và quy tụ sức mạnh xã hội để tổ chức thực hiện hiệu quả.

Có thể khẳng định, sức mạnh của công tác tư tưởng không nằm ở số lượng hoạt động tuyên truyền mà ở khả năng quy tụ ý chí, tạo đồng thuận và khơi dậy động lực hành động. Đó cũng là giá trị bền vững của truyền thống 96 năm công tác tuyên giáo của Đảng- luôn đi trước một bước, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng cho những bước phát triển mới của đất nước.

Khi sức mạnh của tư tưởng tạo nên những bước ngoặt của cách mạng Việt Nam

Lịch sử cách mạng Việt Nam khẳng định một quy luật nhất quán: mỗi thắng lợi lớn của dân tộc đều được bắt đầu từ sự thống nhất về nhận thức và ý chí hành động. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Công tác lãnh đạo tư tưởng là quan trọng nhất. Trong Đảng và ngoài Đảng có nhận rõ tình hình mới, hiểu rõ nhiệm vụ mới thì tư tưởng mới thống nhất, tư tưởng thống nhất thì hành động mới thống nhất” (2). Đó không chỉ là nguyên lý của công tác tư tưởng mà còn là bài học xuyên suốt trong quá trình lãnh đạo cách mạng của Đảng.

Kế thừa tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Tư tưởng thông thì hành động mới quyết liệt, kết quả mới thực chất” (3). Đây không chỉ là yêu cầu đối với công tác tuyên giáo mà còn là nguyên tắc quan trọng trong lãnh đạo và tổ chức thực hiện mọi nhiệm vụ phát triển đất nước. Khi nhận thức thống nhất, niềm tin được củng cố và quyết tâm được khơi dậy, các chủ trương lớn sẽ nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Nếu đường lối là kim chỉ nam thì công tác tư tưởng chính là cầu nối đưa chủ trương của Đảng đến với cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Giá trị của công tác tuyên giáo không chỉ ở việc truyền đạt nghị quyết mà còn ở khả năng củng cố niềm tin, tạo đồng thuận và khơi dậy sức mạnh hành động. Chính sức mạnh tinh thần ấy đã nhiều lần tạo nên những bước ngoặt trong lịch sử dân tộc.

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là minh chứng tiêu biểu. Khi khát vọng độc lập trở thành ý chí chung của toàn dân tộc, sức mạnh quần chúng được quy tụ thành lực lượng cách mạng to lớn, đưa dân tộc giành chính quyền trong thời gian ngắn. Trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, công tác tư tưởng tiếp tục giữ vai trò đặc biệt trên mặt trận chính trị - tinh thần, cổ vũ ý chí chiến đấu, củng cố niềm tin vào thắng lợi và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Bước vào thời kỳ đổi mới, yêu cầu của công tác tư tưởng chuyển từ huy động sức mạnh cho chiến tranh sang tạo sự thống nhất trong tư duy phát triển. Việc xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và mở rộng hội nhập quốc tế không chỉ là sự đổi mới về cơ chế mà còn là sự đổi mới về nhận thức. Thành tựu trong 40 năm đổi mới cho thấy, cùng với đường lối đúng đắn, sự đồng thuận trong Đảng và niềm tin của Nhân dân là điều kiện quyết định để các chủ trương cải cách đi vào cuộc sống.

Hiện nay, đất nước đang triển khai nhiều quyết sách chiến lược theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, hoàn thiện thể chế, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Những nhiệm vụ đó chỉ có thể đạt kết quả khi tạo được sự thống nhất trong nhận thức và quyết tâm hành động của cả hệ thống chính trị.

Nhấn mạnh yêu cầu này, đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương khẳng định: “Một chính sách dù đúng nhưng truyền thông kém, để dân hiểu lầm, hiểu chưa tới, thì cũng khó đi vào cuộc sống” (4). Phát biểu này không chỉ đúc kết thực tiễn mà còn đặt ra yêu cầu đối với công tác tuyên giáo trong giai đoạn mới: phải đi trước trong định hướng tư tưởng, đồng hành cùng quá trình xây dựng và triển khai chính sách.

Thực tiễn cho thấy, ở đâu công tác tư tưởng được tiến hành chủ động, kịp thời và thuyết phục thì ở đó việc thực hiện nghị quyết, chính sách đạt hiệu quả cao hơn. Ngược lại, khi thông tin thiếu đầy đủ hoặc nhận thức chưa thống nhất, quá trình tổ chức thực hiện dễ gặp trở ngại, làm giảm hiệu quả của những chủ trương đúng. Vì vậy, công tác tư tưởng phải đồng hành từ khâu hoạch định đến tổ chức thực hiện, góp phần tạo đồng thuận ngay từ đầu.

Nhìn lại gần một thế kỷ qua có thể thấy, mỗi bước phát triển của đất nước đều gắn với sự đổi mới và trưởng thành của công tác tư tưởng. Từ khơi dậy khát vọng độc lập đến khơi dậy khát vọng phát triển, ngành Tuyên giáo luôn góp phần chuẩn bị nền tảng nhận thức, củng cố niềm tin và quy tụ sức mạnh toàn dân tộc. Đó cũng là cơ sở để công tác tư tưởng tiếp tục phát huy vai trò “đi trước mở đường” trong giai đoạn phát triển mới.

Từ truyền thống 96 năm đến sứ mệnh mở đường trong kỷ nguyên phát triển mới

Trải qua 96 năm xây dựng và trưởng thành, ngành Tuyên giáo luôn đồng hành cùng những chặng đường phát triển của cách mạng Việt Nam. Từ sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước đến công cuộc đổi mới và hội nhập, công tác tư tưởng luôn giữ vai trò định hướng nhận thức, củng cố niềm tin và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Đó cũng là giá trị cốt lõi tạo nên bản sắc của ngành Tuyên giáo trong suốt chiều dài lịch sử.

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, yêu cầu đối với công tác tư tưởng ngày càng cao khi chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và truyền thông đa nền tảng đang làm thay đổi sâu sắc môi trường thông tin. Bên cạnh những cơ hội mở rộng khả năng tiếp cận và lan tỏa thông tin chính thống, các loại tin giả, thông tin sai lệch và luận điệu xuyên tạc cũng tác động trực tiếp đến nhận thức xã hội. Điều đó đòi hỏi công tác tuyên giáo phải chủ động hơn trong nghiên cứu, dự báo, định hướng và truyền thông chính sách.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu ngành Tuyên giáo: “Phải nắm chắc tình hình tư tưởng, dư luận xã hội, nhận diện sớm vấn đề, dự báo đúng xu hướng, định hướng kịp thời, không để khoảng trống thông tin, không để bị động, bất ngờ trên trận địa tư tưởng” (5). Chỉ đạo này không chỉ là sự tiếp nối mạch tư duy của Đảng mà còn là yêu cầu mang tính bước ngoặt, đòi hỏi ngành Tuyên giáo phải quyết liệt đổi mới tư duy, phương thức hoạt động để nâng cao năng lực truyền thông, đặc biệt là trong môi trường số đầy biến động.

Theo đó, đổi mới công tác tuyên giáo không chỉ là ứng dụng công nghệ mới mà trước hết là đổi mới cách tiếp cận. Thông tin phải chính xác, kịp thời, có sức thuyết phục; truyền thông phải gắn với đối thoại, lắng nghe và phản hồi; công tác tư tưởng phải bám sát thực tiễn, lấy hiệu quả tạo dựng niềm tin và sự đồng thuận xã hội làm thước đo. Cùng với đó, đội ngũ làm công tác tuyên giáo cần nâng cao năng lực nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, truyền thông chính sách và nắm bắt dư luận xã hội để tham mưu kịp thời cho cấp ủy.

Nhấn mạnh về những mục tiêu cốt lõi này, đồng chí Trịnh Văn Quyết khẳng định: “Mọi nhiệm vụ của công tác tuyên giáo và dân vận, suy cho cùng, đều quy về một mục tiêu tối thượng - giữ vững và bồi đắp niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ” (6). Đây không chỉ là yêu cầu đối với ngành Tuyên giáo mà còn là tiêu chí phản ánh hiệu quả của công tác tư tưởng trong giai đoạn mới. Khi niềm tin được củng cố, khát vọng cống hiến sẽ được khơi dậy, tạo động lực tinh thần cho phát triển đất nước.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và xây dựng nền quản trị hiện đại, công tác tư tưởng càng phải phát huy vai trò “đi trước mở đường”. Mỗi chủ trương lớn cần được chuẩn bị kỹ về nhận thức; mỗi quyết sách chiến lược cần được xã hội thấu hiểu và đồng hành. Đó là điều kiện để chuyển hóa ý chí chính trị thành sức mạnh hành động, phát huy hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển.

Lịch sử cách mạng Việt Nam khẳng định, trước mỗi bước ngoặt của đất nước luôn có sự chuẩn bị về tư tưởng và sự thống nhất về nhận thức. Suốt 96 năm qua, ngành Tuyên giáo luôn thực hiện tốt sứ mệnh ấy, góp phần quan trọng vào những thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Ngày nay, khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu xây dựng Việt Nam hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc, công tác tư tưởng càng cần tiếp tục đổi mới, giữ vững vai trò tiên phong trong định hướng nhận thức, tạo đồng thuận xã hội và khơi dậy khát vọng phát triển. Phát huy truyền thống, bám sát thực tiễn và lấy niềm tin của Nhân dân làm nền tảng sẽ là điều kiện để ngành Tuyên giáo tiếp tục khẳng định vai trò “đi trước mở đường”, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược mà Đảng đã đề ra.

ThS Nguyễn Khắc Trường

Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương

-----

Chú thích:

(1)Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 5, tr. 191.

(2)Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác Tuyên giáo và Dân vận của Đảng năm 2025.

(3)Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 8, tr. 554, 555.

(5) Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho ý kiến về Đề án Chiến lược công tác tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số tại Trụ sở Trung ương Đảng ngày 15/6/2016.

(4), (6) Phát biểu của đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tại Hội nghị toàn quốc sơ kết công tác tuyên giáo và dân vận 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 (ngày 02/07/2026).