Trung tướng Nguyễn Ngọc Toàn

Cục trưởng Cục Công tác đảng và công tác chính trị, Bộ Công an

Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ bắt nguồn từ khát vọng hàng ngàn đời của dân tộc Việt Nam, đồng thời tiếp thu chọn lọc tinh hoa văn hóa của nhân loại và được vận dụng một cách sáng tạo vào thực tiễn Việt Nam. Đảm bảo quyền làm chủ của Nhân dân trong sự nghiệp bảo đảm trật tự, an toàn xã hội góp phần quan trọng xây dựng lực lượng Cảnh sát nhân dân trong sạch, vững mạnh.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ là kết quả của sự nhận thức sâu sắc về vai trò của Nhân dân trong lịch sử: “Dân là quý nhất, là quan trọng hơn hết, là tối thượng”, “Trong bầu trời không có gì quý bằng Nhân dân. Trong thế giới không có gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của Nhân dân”[1]; “Dân là gốc của nước, của cách mạng”, “Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng Nhân dân”, “Dân chúng đồng lòng, việc gì cũng làm được. Dân chúng không ủng hộ, việc gì làm cũng không nên”[2]; “Nước lấy dân làm gốc. Gốc có vững cây mới bền. Xây lầu thắng lợi trên nền Nhân dân”[3]. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã huy động sức mạnh của toàn dân trong cuộc đấu tranh tự giải phóng mình, góp phần to lớn đưa dân tộc Việt Nam tới độc lập, tự do, đưa Nhân dân ta từ kiếp nô lệ lên địa vị làm chủ đất nước, làm chủ xã hội; vì vậy, “đối với dân, ta đừng có làm gì trái ý dân”. Người nhận thức rất rõ vai trò của dân chủ, coi dân chủ là nhân tố động lực của sự phát triển; thực hành dân chủ là chìa khóa vạn năng để giải quyết mọi khó khăn.

Phát huy dân chủ là một khía cạnh biểu hiện ý thức tôn trọng Nhân dân. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong chế độ dân chủ cộng hòa, dân là chủ thì Chính phủ, Đảng, cán bộ từ Trung ương đến địa phương đều phải phụng sự Nhân dân, là công bộc của dân, “sẵn sàng vui vẻ làm trâu ngựa, làm tôi tớ trung thành của Nhân dân”[4]. Từ chỗ đánh giá cao vai trò của Nhân dân, Hồ Chí Minh nhấn mạnh trách nhiệm của Đảng, Nhà nước trong việc phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, làm sao cho họ có năng lực làm chủ, biết hưởng, dùng quyền dân chủ, dám nói, dám làm. Người khẳng định, bản chất của dân chủ tức là dân là chủ và dân làm chủ, Nhân dân là người chủ đối với xã hội, đất nước và Nhân dân là chủ thể của quyền lực. Mối quan tâm hàng đầu của Chủ tịch Hồ Chí Minh là làm cho mọi người dân hiểu nhà nước mới, chế độ mới khác nhà nước cũ, chế độ cũ ở điều quan trọng nhất là giá trị dân chủ. Dân chủ tức là Nhân dân có quyền làm chủ và phải có nghĩa vụ làm tròn bổn phận công dân. Nước dân chủ, chế độ dân chủ thì bao nhiêu lợi ích đều vì dân. Bao nhiêu quyền hạn đều của dân. Công việc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của dân… Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân. Trong nước dân chủ thì địa vị cao nhất là dân, dân là quý nhất, lực lượng Nhân dân là mạnh nhất. Phát huy dân chủ là phát huy tài dân. Bởi vì, “Dân chúng biết giải quyết nhiều vấn đề một cách đơn giản hơn, mau chóng, đầy đủ, mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn nghĩ mãi không ra”[5]. Muốn phát huy dân chủ, thì phải chịu khó nghe dân, gặp dân, hiểu dân, học dân, hỏi dân. Học hỏi dân để lãnh đạo dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Không học hỏi dân thì không lãnh đạo được dân. Có biết làm học trò dân, mới làm được thầy học dân”[6]. Khi người dân chưa hiểu dân chủ là gì thì không thể thực hành dân chủ thực sự. Vì vậy, phát huy dân chủ là phải cùng dân chúng bàn bạc, giải thích cho dân chúng hiểu rõ. “Được dân chúng đồng ý. Do dân chúng vui lòng ra sức làm”[7]. Phát huy dân chủ là tìm đủ mọi cách giải thích cho dân hiểu, ngay cả những việc trực tiếp có lợi cho dân, nếu làm theo cách ra lệnh, cưỡng bức, thì dân không hiểu, dân oán. “Dân oán, dù tạm thời may có chút thành công, nhưng về mặt chính trị, là thất bại” [8]. Trên cơ sở tin vào dân chúng, phát huy dân chủ là “Nghị quyết gì mà dân chúng cho là không hợp thì để họ đề nghị sửa chữa. Dựa vào ý kiến dân chúng mà sửa chữa cán bộ và tổ chức của ta”[9].

Trong sự nghiệp bảo vệ an ninh, trật tự, Nhân dân vừa là chủ thể, vừa là đối tượng bảo vệ: “Chính quyền ta là chính quyền dân chủ, bất kỳ việc to việc nhỏ đều phải dựa vào lực lượng của Nhân dân để phụng sự lợi ích của Nhân dân. Việc giữ gìn an ninh, trật tự càng phải dựa vào sáng kiến và lực lượng của Nhân dân”, “Khi Nhân dân giúp đỡ ta nhiều thì ta thành công nhiều, giúp đỡ ta ít thì thành công ít, giúp đỡ ta hoàn toàn thì thắng lợi hoàn toàn”, “Công an của ta là Công an nhân dân (CAND), vì Nhân dân mà phục vụ và dựa vào Nhân dân mà làm việc”, “Làm Công an là để giữ trật tự an ninh cho Nhân dân, xem xét tìm tòi âm mưu phản động làm hại Nhân dân”.

Trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an, việc thực hiện các quy định về dân chủ trong lực lượng CAND nói chung, lực lượng Cảnh sát nhân dân được tăng cường. Cấp ủy, lãnh đạo Công an các đơn vị, địa phương đã chỉ đạo thực hiện chặt chẽ, nghiêm túc các quy định về thực hiện dân chủ trong các lĩnh vực công tác Công an về phát huy, mở rộng dân chủ đi đôi với giữ nghiêm kỷ cương, cải cách thủ tục hành chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, công khai dân chủ trong các hoạt động của lực lượng CAND. Nhận thức của cán bộ, chiến sĩ về thực hiện dân chủ ở cơ sở, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân được nâng lên rõ rệt, từ đó nâng cao ý thức trách nhiệm, tinh thần phục vụ Nhân dân của cán bộ chiến sĩ; quyền làm chủ của Nhân dân được phát huy trong các lĩnh vực của đời sống xã hội, ý thức về quyền và nghĩa vụ của công dân được nâng cao năng lực làm chủ, tham gia công tác bảo đảm an ninh, trật tự của Nhân dân hiệu quả rõ rệt hơn. Việc thực hiện tốt dân chủ trong CAND đã góp phần không nhỏ trong việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên lĩnh vực an ninh, trật tự, kết hợp chặt chẽ với việc thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự và cải cách hành chính, tư pháp, phòng, chống tiêu cực, quan liêu, lãng phí, sách nhiễu, gây phiền hà với người dân. Thực hiện tốt các quy định về dân chủ giúp rút ngắn thời gian, trình tự, thủ tục đối với nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư, doanh nghiệp triển khai các dự án tại địa phương và xây dựng, mở rộng mô hình nông thôn mới thiết thực, hiệu quả, đẩy mạnh xã hội hóa, từ đó nâng cao chất lượng y tế, giáo dục, văn hóa… Đặc biệt, nhiều đơn vị thuộc lực lượng Cảnh sát nhân dân đã đề xuất Bộ trưởng Bộ Công an ban hành thông tư quy định về thực hiện dân chủ trong các lĩnh vực công tác Công an[10].

Học tập và làm theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về dân chủ và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, nhằm xây dựng lực lượng Cảnh sát nhân dân trong sạch, vững mạnh, cần chú trọng thực hiện một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cụ thể sau:

Một là, tiếp tục quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn trọng Nhân dân, phát huy dân chủ trong cán bộ, chiến sĩ. Mọi chủ trương, biện pháp bảo đảm trật tự, an toàn xã hội phải thuận lòng dân, xuất phát từ lợi ích của dân, khơi dậy được sức mạnh tiềm tàng và vô tận trong Nhân dân. Để làm được điều đó, cần phải dựa vào Nhân dân, lắng nghe Nhân dân, phát huy vai trò của Nhân dân, tạo điều kiện cho Nhân dân giám sát và phản biện xã hội, tham gia xây dựng lực lượng Cảnh sát nhân dân trong sạch, vững mạnh, như lời Bác dạy “Đối với Nhân dân, phải: Kính trọng, lễ phép”, “Phải hoan nghênh Nhân dân phê bình Công an, để đi đến hiểu Công an, yêu Công an, và giúp đỡ Công an”.

Hai là, quán triệt và triển khai thực hiện kịp thời, có hiệu quả các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về bảo đảm an ninh, trật tự và công tác dân vận trong CAND để bảo đảm đồng thời ba thành tố “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ”, trong đó phải tăng cường vận động, giúp Nhân dân nâng cao tinh thần cảnh giác, tự giác, tích cực, đủ năng lực, kỹ năng tham gia phòng ngừa, đấu tranh với âm mưu, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, tội phạm, góp phần củng cố và tăng cường mối quan hệ gắn bó giữa Đảng, Nhà nước, lực lượng Công an với Nhân dân.

Ba là, đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị tư tưởng, giáo dục truyền thống, đạo đức, lối sống, kỷ cương, kỷ luật, văn hóa ứng xử của cán bộ, chiến sĩ Công an; xây dựng cơ chế để Nhân dân tham gia giám sát, đóng góp ý kiến trong thực hiện nhiệm vụ bảo đảm trật tự an toàn xã hội. Mỗi cán bộ, chiến sĩ phải vừa có đức, vừa có tài, liên hệ mật thiết với Nhân dân, thực hiện tốt công tác dân vận, thật sự tiên phong, gương mẫu, liêm chính, tâm huyết, vì Đảng, vì dân. Tổ chức lan tỏa thông tin tích cực về lực lượng CAND nói chung, lực lượng Cảnh sát nhân dân nói riêng, nhất là mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Công an và Nhân dân; đấu tranh phản bác có hiệu quả các thông tin, quan điểm sai trái xuyên tạc bản chất CAND, hình ảnh đẹp về người cán bộ, chiến sĩ Công an trong lòng Nhân dân.

Bốn là, tiếp tục thực hiện có hiệu quả việc tổ chức lấy ý kiến đóng góp của cơ quan, tổ chức và Nhân dân đối với CAND. Ngoài việc tổ chức các hội nghị, diễn đàn Công an lắng nghe ý kiến Nhân dân, tiếp nhận ý kiến đóng góp qua hòm thư góp ý, đường dây “nóng”,… cần chú trọng các hình thức góp ý khác trên nền tảng Internet như hộp thư điện tử, mạng xã hội,… Đồng thời, tiếp tục tổ chức tốt Cuộc vận động “Xây dựng phong cách người CAND bản lĩnh, nhân văn, vì Nhân dân phục vụ” gắn với các phong trào học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; CAND học tập, thực hiện Sáu điều Bác Hồ dạy; phát huy truyền thống, bản chất tốt đẹp “Vì nước quên than, vì dân phục vụ”, sẵn sàng đi bất cứ đâu, làm bất cứ việc gì khi Tổ quốc, Đảng và Nhân dân cần đến.

Năm là, tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các thông tư quy định về thực hiện dân chủ trong các lĩnh vực công tác của lực lượng Cảnh sát nhân dân. Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định đó trên các phương tiện thông tin đại chúng trong và ngoài lực lượng Công an với các nội dung, hình thức phong phú, đa dạng, thiết thực để cơ quan, tổ chức, công dân biết, giám sát, kiểm tra việc chấp hành của cán bộ, chiến sĩ; nắm bắt giải quyết kịp thời khiếu nại, tố cáo của Nhân dân đối với hoạt động thi hành pháp luật của cán bộ, chiến sĩ.

Sáu là, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, thủ trưởng Công an các đơn vị, địa phương, vai trò gương mẫu của cán bộ, đảng viên, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác Công an, xây dựng lực lượng CAND trong sạch, vững mạnh, tuyệt đối trung thành với Đảng, gắn bó mật thiết với Nhân dân; thực hiện tốt công tác quản lý cán bộ, chiến sĩ, siết chặt kỷ cương, kỷ luật; xây dựng và tổ chức thực hiện nghiêm các quy chế làm việc, quy chế dân chủ ở cơ sở, quy trình công tác của Công an các cấp cho phù hợp với từng lực lượng, từng cấp, từng lĩnh vực công tác, khắc phục sự chồng chéo, kém hiệu quả; kịp thời phát hiện những thiếu sót, lệch lạc để có biện pháp chấn chỉnh, không để gây ảnh hưởng, làm mất lòng tin của quần chúng Nhân dân đối với lực lượng CAND nói chung, lực lượng Cảnh sát nhân dân nói riêng.

Bảy là, tập huấn nâng cao nhận thức, kỹ năng của cán bộ, chiến sĩ khi giao tiếp, ứng xử với Nhân dân. Trong quá trình thực thi công vụ, cán bộ, chiến sĩ cần quan tâm giải quyết yêu cầu, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân. Đồng thời, kiên quyết xử lý các đối tượng lợi dụng tự do, dân chủ để cản trở, chống người thi hành công vụ, bôi nhọ hình ảnh người cán bộ, chiến sĩ Công an theo đúng quy định của pháp luật./.

 Chú thích:

[1] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, t.8, tr.276

[2] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, t.5, tr.293

[3] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, t.5, tr.409-410

[4] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.5, tr.502

[5] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.5, tr.335

[6] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.6, tr.432

[7] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.5, tr.334

[8] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.5, tr.333

[9] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.5, tr.337-338

[10] Thông tư số 67/2019/TT-BCA, ngày 28/11/2019 của Bộ Công an quy định việc thực hiện dân chủ trong công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông; Thông tư số 81/2019/TT-BCA, ngày 27/12/2019 của Bộ Công an quy định việc thực hiện dân chủ trong thi hành tạm giữ, tạm giam của lực lượng CAND; Thông tư số 83/2019/TT-BCA, ngày 31/12/2019 của Bộ Công an quy định việc thực hiện dân chủ trong công tác của Cảnh sát Môi trường; Thông tư số 15/2020/TT-BCA, ngày 12/02/2020 của Bộ Công an quy định việc thực hiện dân chủ trong công tác quản lý hành chính về trật tự xã hội; Thông tư số 126/2020/TT-BCA, ngày 01/12/2020 của Bộ Công an quy định việc thực hiện dân chủ trong hoạt động điều tra của lực lượng CAND;…