GS,TS. Nguyễn Hồng Quân

1.     Triều Tiên liên tiếp thử tên lửa

Ngày 17/4/2022, Triều Tiên đã bắn hai quả đạn vào vùng biển ngoài khơi phía đông Bán đảo Triều Tiên. Đây là cuộc thử nghiệm lần thứ 12 của Triều Tiên trong năm nay. Nhà lãnh đạo Kim Jong Un gọi đây là "vũ khí chiến thuật mới". Các quả đạn bay khoảng 110 km, ở độ cao 25 ​​km, với tốc độ tối đa Mach 4,0 hoặc thấp hơn. Loại vũ khí mới này đã thúc đẩy "các đơn vị pháo binh tầm xa" tăng cường hiệu quả "trong hoạt động của các lực lượng vũ trang chiến thuật của Triều Tiên”.

Phản ứng của khu vực và thế giới:

Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in đã ra lệnh kiểm tra các hoạt động của Triều Tiên.

Người phát ngôn của Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết: Mỹ "cam kết rất rõ ràng bảo vệ Hàn Quốc, Nhật Bản và quê hương Hoa Kỳ”. Bà Duyeon Kim, thành viên cao cấp tại Trung tâm An ninh mới của Mỹ, cho biết Triều Tiên đã nhắm đến việc chế tạo tên lửa có thể né tránh các hệ thống phòng thủ, với "các tính năng có thể bay dưới tầm quan sát radar của Mỹ và Hàn Quốc" và "Những loại tên lửa này đặc biệt đe dọa đến Hàn Quốc, Nhật Bản. Chúng là vũ khí có thể được sử dụng trong xung đột hoặc thậm chí gây xung đột".

Nhận xét:

Triều Tiên đã gia tăng các vụ thử tên lửa trong năm nay, bao gồm cả tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) đầu tiên trong hơn 4 năm vào ngày 24/3/2022. Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2022, Triều Tiên đã thực hiện 12 cuộc thử nghiệm, trong khi năm 2020 chỉ thực hiện 4 cuộc thử nghiệm và 8 cuộc thử nghiệm vào năm 2021. Mục đích thử nghiệm có thể là thông điệp gửi tới người dân Triều Tiên rằng "đất nước của họ mạnh mẽ bất chấp những khó khăn kinh tế”; Triều Tiên cũng có "yêu cầu chế tạo và hoàn thiện các loại vũ khí tiên tiến” mà lãnh tụ Kim Jong Un đã đặt hàng vào năm 2021. Năm nay là một năm quan trọng, kỷ niệm 10 năm Kim Jong Un nắm quyền và kỷ niệm 110 năm ngày sinh của lãnh tụ Kim Nhật Thành. Ngoài ra, cuộc thử nghiệm có thể để phản đối các cuộc tập trận quân sự chung Mỹ - Hàn Quốc sẽ diễn ra trong tháng 4/2022.

2. Nga thử tên lửa đạn đạo xuyên lục địa mới

Ngày 20/4/2022, Nga đã thực hiện thành công vụ thử đầu tiên đối với một tên lửa đạn đạo xuyên lục địa mới, một vũ khí mà Tổng thống Vladimir Putin cho rằng sẽ khiến phương Tây phải “suy nghĩ kỹ” trước khi có bất kỳ ý định gây hấn nào chống lại Nga. Vụ phóng thử tên lửa Sarmat diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Moscow và phương Tây tăng cao về hành động quân sự của Nga ở Ukraine.

Bộ Quốc phòng Nga cho biết tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) Sarmat được phóng từ cơ sở phóng Plesetsk ở miền bắc nước Nga và đã tiếp cận thành công các mục tiêu trên trường bắn Kura ở bán đảo Kamchatka. Vụ phóng đã hoàn toàn thành công.

Tổng thống Nga Putin ca ngợi vụ phóng Sarmat có khả năng xuyên thủng bất kỳ hệ thống phòng thủ tên lửa nào, “tăng cường tiềm lực chiến đấu của các lực lượng vũ trang, đảm bảo an ninh của Nga khỏi các mối đe dọa từ bên ngoài và khiến những người đang có những luận điệu hung hăng điên cuồng đang cố gắng đe dọa đất nước chúng tôi, phải suy nghĩ lại”.

Sarmat là loại tên lửa hạng nặng đã được phát triển trong vài năm để thay thế tên lửa Voyevoda do Liên Xô sản xuất, được phương Tây đặt tên mã là Satan và trở thành cốt lõi của lực lượng răn đe hạt nhân của Nga. Sarmat có khả năng mang theo các phương tiện bay siêu âm cùng với các loại đầu đạn khác. 

Trước đó, quân đội Nga đã nói rằng phương tiện siêu thanh Avangard có thể được trang bị cho tên lửa mới. Avangard có khả năng bay nhanh gấp 27 lần tốc độ âm thanh và thực hiện các động tác nhanh trên đường tới mục tiêu để né tránh lá chắn tên lửa của đối phương. Avangard được trang bị cho các tên lửa đạn đạo xuyên lục địa do Liên Xô chế tạo, đơn vị đầu tiên được trang bị Avangard đã đi vào hoạt động vào tháng 12/2019.

Người đứng đầu cơ quan nhà nước Roscosmos Dmitry Rogozin mô tả vụ thử này là “món quà cho NATO”. Ông cho biết Sarmat sẽ được quân đội Nga đưa vào vận hành vào mùa thu này sau khi hoàn thành các cuộc thử nghiệm, và gọi đây là “siêu vũ khí” - sẽ đảm bảo an ninh cho Nga trong vòng 30-40 năm tới.

Sarmat có khả năng mang 10 đầu đạn hạt nhân và mồi nhử trở lên, tấn công các mục tiêu cách xa hàng nghìn dặm ở Mỹ hoặc châu Âu. Vụ thử này đánh dấu sự phô trương sức mạnh của Nga vào thời điểm cuộc chiến ở Ukraine đã khiến căng thẳng với Mỹ và các đồng minh tăng vọt lên mức cao nhất kể từ vụ tên lửa Cuba năm 1962.

Phản ứng của khu vực và thế giới:

Thư ký báo chí Bộ Quốc phòng Mỹ John Kirby nói rằng Nga đã thông báo trước cho Mỹ về vụ phóng, phù hợp với hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân START mới giữa Moscow và Washington. Ông cho rằng: “ Chúng tôi không coi vụ thử là mối đe dọa đối với Hoa Kỳ hoặc các đồng minh của họ ”.

Tháng 3/2022, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cho biết: "Viễn cảnh xung đột hạt nhân từng là điều không tưởng, giờ đây có thể xảy ra".

3. Hàn Quốc phóng thử thành công hai tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM)

Ngày 21/4/2022, Hàn Quốc đã bắn thử thành công hai tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM). Quân đội Hàn Quốc đã phóng các SLBM trong khoảng thời gian 20 giây từ tàu ngầm Dosan Ahn Chang-ho 3.000 tấn ở Biển Hoàng Hải, bay khoảng 400 km và đánh trúng các mục tiêu trên biển đã định sẵn.

Vụ thử diễn ra sau khi Hàn Quốc thực hiện thành công vụ phóng thử SLBM từ tàu ngầm vào tháng 9/2021, trở thành quốc gia thứ 7 trên thế giới có SLBM. Vụ phóng này đạt được tiến bộ trong nỗ lực triển khai hệ thống vũ khí mới của Hàn Quốc có khả năng tấn công bất ngờ vào các mục tiêu thù địch.

Hải quân Hàn Quốc đang triển khai lô ba tàu ngầm 3.000 tấn đầu tiên, bao gồm cả tàu ngầm Dosan Ahn Chang-ho, dự kiến ​​sẽ được triển khai vào cuối năm 2022. Tàu ngầm Ahn Chang-ho có khả năng mang theo 6 SLBM.

4. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ và Trung Quốc lần đầu tiên điện đàm

Ngày 21/4/2022, lần đầu tiên Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin đã điện đàm với Bộ trưởng Quốc phòng  Trung Quốc Ngụy Phượng Hoà, phá vỡ bế tắc liên lạc trong bối cảnh Mỹ lo ngại Trung Quốc có thể hỗ trợ quân sự cho cuộc chiến của Nga ở Ukraine .

Năm 2008, hai Bộ Quốc phòng Mỹ và Trung Quốc đã thiết lập đường dây này.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ không kỳ vọng vào bước đột phá lớn. Trong một tuyên bố ngắn gọn sau cuộc điện đàm, Lầu Năm Góc cho biết hai Bộ trưởng đã thảo luận về quan hệ quốc phòng Mỹ-Trung, các vấn đề an ninh khu vực và cuộc tiến công của Nga tại Ukraina.

Bộ Quốc phòng Trung Quốc cho biết, Bộ trưởng Quốc phòng Ngụy Phượng Hoà “thể hiện quan điểm nghiêm túc về vấn đề Đài Loan, nhấn mạnh Đài Loan là một phần không thể xâm phạm của Trung Quốc. Đó là một sự thật và thực tế mà không ai có thể thay đổi được ”.

Hai Bộ trưởng đã trao đổi quan điểm về “các vấn đề an ninh hàng hải và hàng không”, “Trung Quốc yêu cầu Hoa Kỳ ngừng các hành động khiêu khích quân sự trên biển và không sử dụng vấn đề Ukraine để làm mất uy tín, khuôn khổ, đe dọa và gây sức ép với Trung Quốc ”, hy vọng sẽ thiết lập các mối quan hệ "ổn định và tốt đẹp" với Mỹ. 

Mối quan hệ Mỹ-Trung đã trở nên căng thẳng hơn kể từ khi ông Biden bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống. Biden đã nhiều lần chỉ trích Trung Quốc về các hành động khiêu khích quân sự chống lại Đài Loan, vi phạm nhân quyền đối với các dân tộc thiểu số và nỗ lực trấn áp những người ủng hộ dân chủ ở Hồng Kông. Các quan chức Mỹ cũng bày tỏ lo ngại về những dấu hiệu cho thấy Trung Quốc đang gia tăng đáng kể quy mô kho vũ khí hạt nhân, mặc dù vẫn nhỏ hơn nhiều so với Mỹ.

Trong cuộc điện đàm này, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ nhắc lại các thông điệp của Tổng thống Biden về tầm quan trọng của việc quản lý cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung, bao gồm cả trong lĩnh vực hạt nhân, vũ trụ và không gian mạng cũng như cải thiện thông tin liên lạc về khủng hoảng giữa các cường quốc toàn cầu.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Austin nêu quan ngại về những hành động khiêu khích quân sự của Trung Quốc chống lại Đài Loan,về các hoạt động của Trung Quốc ở Biển Đông và Biển Hoa Đông, đồng thời nêu lên lo ngại của Mỹ về chương trình vũ khí hạt nhân của Triều Tiên.

5. Hiệu quả của chính sách “không Covid” của Trung Quốc

Vào thời điểm tháng 4/2021, Trung Quốc dường như đã phục hồi sau những ảnh hưởng của đại dịch coronavirus và dẫn đầu phục hồi kinh tế thế giới sau một đợt suy thoái do đại dịch gây ra. Nhưng sau sự gia tăng đột biến gần đây về các ca lây nhiễm khiến khoảng 50 triệu người bị cách ly, chính sách "không COVID" hiện là mối đe dọa lớn nhất đối với tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc.

Nền kinh tế Trung Quốc đã tăng 4,8%, thấp hơn mức tăng trưởng 8,1% của năm 2021, nhưng cao hơn một chút so với mức tăng trưởng 4% trong quý 4/2021.

Mặc dù các quan chức Trung Quốc đã cho biết hàng quý được cải thiện, nhưng các chỉ số khác có vẻ kém hứa hẹn. Doanh số bán lẻ giảm 2% trong tháng 3/2022 và giảm 3,5% so với cùng kỳ năm 2021. Tỷ lệ thất nghiệp toàn quốc cũng tăng trong tháng 3/2022, vượt mức trần 5,5%, đạt mức cao nhất trong gần hai năm là 5,8% vào tháng 3/2022.

6. Ông Emmanuel tái đắc cử Tổng thống Pháp

Ông Emmanuel Macron đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống Pháp, trở thành nhà lãnh đạo Pháp đầu tiên được tái đắc cử sau 20 năm. Ông Macron đã vượt qua thách thức lịch sử trước ứng cử viên cực hữu Marine Le Pen, sau khi giành được 58,5% số phiếu bỏ phiếu ngày 24/4/2022. 

Tuy nhiên, bà Le Pen đã tăng tỷ lệ phiếu bầu của mình lên 8 điểm phần trăm kể từ cuộc tranh cử trước đó vào năm 2017. Tỷ lệ cử tri đi bầu thấp nhất kể từ năm 1969. Không ít người dân Pháp không hài lòng với ông Macron cũng như với bà Le Pen, thể hiện qua việc tỷ lệ bỏ phiếu trắng của cử tri lên tới 28%, cao nhất trong hơn 50 năm qua.

Ông Macron biết ông sẽ cố gắng giải quyết sự bất mãn, thậm chí tức giận của một bộ phận cử tri Pháp. Sắp tới, ông sẽ cố gắng để đảng của ông giữ thế đa số trong cuộc bầu cử Quốc hội diễn ra vào tháng 6/2022 sắp tới.

Chiến thắng của ông E. Macron khiến Mỹ và EU giảm bớt quan ngại, bởi nếu bà Le Pen thắng cử, sẽ có thể thay đổi cơ bản quan hệ của Pháp với EU và Mỹ, trong khi Mỹ và EU dựa vào Pháp như đối tác hàng đầu để đối phó với một số thách thức lớn hàng đầu thế giới, đáng chú ý nhất là cuộc khủng hoảng Nga - Ukraina.