Tuyên Quang: Học nghề gắn với sinh kế, mở hướng thoát nghèo bền vững

Được hỗ trợ kỹ thuật, ứng trước vật tư và bao tiêu sản phẩm, người dân xã Kiên Đài có thêm điều kiện phát triển các mô hình nông nghiệp, nâng cao thu nhập và giảm phụ thuộc vào sản xuất tự phát.

Đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường lao động và thế mạnh của từng địa phương đang trở thành giải pháp quan trọng nhằm tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là tại các vùng nghèo, vùng khó khăn.

Tại xã Kiên Đài, tỉnh Tuyên Quang, việc kết hợp đào tạo kỹ thuật với các mô hình sản xuất nông nghiệp và liên kết tiêu thụ sản phẩm đang giúp người dân từng bước thay đổi phương thức canh tác, đa dạng hóa sinh kế, mở rộng cơ hội phát triển kinh tế gia đình, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Từ lớp học nghề đến những thay đổi trên đồng ruộng

Trên cánh đồng dưa chuột tại thôn Khun Vìn, xã Kiên Đài, tỉnh Tuyên Quang, vào những ngày cuối tháng 10, người dân đang bước vào giai đoạn thu hoạch. Được duy trì từ năm 2021, mô hình trồng dưa liên kết đã tạo sinh kế cho nhiều hộ gia đình. Tuy nhiên, để có những vụ mùa ổn định, người trồng dưa đã phải từng bước khắc phục khó khăn, nhất là trong việc nhận biết, phòng trừ sâu bệnh và áp dụng kỹ thuật chăm sóc cây trồng.

Trong ánh nắng nhẹ buổi sáng, khi những giọt sương vẫn còn đọng trên lá, chị Ma Thị Hường, người dân thôn Khun Vìn, đang thoăn thoắt thu hoạch những quả dưa chuột. Gia đình chị tham gia mô hình trồng dưa liên kết từ năm 2021, với diện tích gần 4 sào.

Theo chị Hường, so với nhiều loại cây trồng khác, dưa chuột mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn. Đặc biệt, người dân được doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm, đồng thời thường xuyên hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc, giúp bà con yên tâm duy trì sản xuất.

Chị Hường chia sẻ, trước đây, khi chưa nắm vững quy trình kỹ thuật, người trồng dưa gặp nhiều khó khăn trong việc xử lý sâu bệnh. Có thời điểm cây bị bệnh lở cổ rễ, chết nhiều, ảnh hưởng đến năng suất. Việc chăm sóc chủ yếu dựa vào kinh nghiệm nên người dân còn lúng túng khi phát sinh vấn đề trên đồng ruộng.

Thay đổi bắt đầu từ việc chị Hường và người dân được tham gia các lớp tập huấn, đào tạo nghề do địa phương tổ chức. Những kiến thức về nhận biết bệnh sương mai, thời điểm phòng trừ sâu bệnh, cách sử dụng phân bón và chăm sóc cây theo từng giai đoạn được hướng dẫn cụ thể, giúp người dân chủ động hơn trong quá trình sản xuất.

“Trước đây chúng tôi còn lúng túng, chưa biết cách trồng và chăm sóc như thế nào. Sau khi được tập huấn, chúng tôi đã nắm được kỹ thuật, biết từng giai đoạn cây dưa thường mắc bệnh gì, cần chăm sóc và bón phân ra sao. Khi áp dụng vào thực tế, cây phát triển tốt hơn, năng suất cũng tăng lên,” chị Ma Thị Hường chia sẻ.

Không chỉ tiếp thu kiến thức, người dân còn trực tiếp áp dụng những kỹ thuật được hướng dẫn vào sản xuất. Theo chị Hường, việc chuyển đổi phương thức trồng hàng đôi sang hàng đơn theo hướng dẫn của doanh nghiệp giúp giảm chi phí phân bón và thuốc bảo vệ thực vật so với trước.

Chị Hoàng Thị Bích Liên (người đứng giữa), Giảng viên Khoa Nông nghiệp-Môi trường, Trường Cao đẳng Tuyên Quang đang chia sẻ những kỹ thuật phòng ngừa sâu bệnh trên cây dưa cho người dân.

Hiện nay, mô hình trồng dưa tại thôn Khun Vìn được duy trì với sự tham gia của nhiều hộ dân. Người trồng được doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm; mỗi năm, doanh nghiệp hai lần cử cán bộ kỹ thuật đến hướng dẫn.

Khi ruộng dưa xuất hiện sâu bệnh, người dân có thể thông qua hợp tác xã để liên hệ với doanh nghiệp, đề nghị cán bộ kỹ thuật trực tiếp hỗ trợ.

Từ một mô hình sản xuất còn nhiều khó khăn về kỹ thuật, cây dưa chuột đang trở thành hướng phát triển sinh kế được người dân tin tưởng. Đáng chú ý, kiến thức từ các lớp đào tạo nghề không chỉ dừng lại trong phạm vi lớp học mà được chuyển hóa thành những thay đổi cụ thể trên từng thửa ruộng.

Cùng có mặt tại cánh đồng dưa thôn Khun Vìn, chị Hoàng Thị Bích Liên, giảng viên Khoa Nông nghiệp-Môi trường, Trường Cao đẳng Tuyên Quang, cho biết, thông qua các buổi học kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, người dân được hướng dẫn kỹ thuật xử lý phân chuồng bằng chế phẩm Trichoderma, sử dụng chế phẩm sinh học để phòng trừ nấm bệnh, góp phần hạn chế tác động đến môi trường và nguồn nước.

Điểm quan trọng là người học được thực hành ngay trên diện tích sản xuất của gia đình. Qua đó, kiến thức về kỹ thuật canh tác được tiếp nhận và áp dụng trực tiếp, giúp người dân nhận biết vấn đề phát sinh, chủ động hơn trong phòng trừ sâu bệnh và chăm sóc cây trồng.

Theo chị Liên, việc hướng dẫn sử dụng các chế phẩm sinh học còn góp phần kéo dài thời gian thu hoạch của cây dưa. Khi cây duy trì được thời gian sinh trưởng và cho quả lâu hơn, sản lượng thu hoạch có thể tăng, từ đó nâng cao giá trị kinh tế cho người trồng.

Đa dạng mô hình sản xuất, mở rộng sinh kế

Không chỉ tập trung vào cây dưa chuột, xã Kiên Đài đang từng bước phát triển đa dạng các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên, khí hậu của địa phương. Theo ông Bùi Mạnh Hùng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Kiên Đài, địa phương hiện có một số mô hình liên kết bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế tương đối ổn định, gồm trồng dưa chuột, sâm bố chính, nuôi ốc nhồi, dê và dúi.

“Đối với cây dưa chuột thì đã liên kết và tạo ra thu nhập, sinh kế và phát triển sinh kế cho bà con từ năm 2021 đến nay, với tổng doanh thu trên địa bàn ước khoảng 80 tỷ đồng. Mô hình đã liên kết ổn định cho bà con trên 6 năm, với số hộ tham gia trên 100 hộ, diện tích trên 20 ha/vụ. Một năm xã tổ chức trồng được 3 vụ, mang lại hiệu quả kinh tế trung bình đạt khoảng 300-350 triệu đồng/ha,” ông Hùng chia sẻ.

Để nâng cao hiệu quả các mô hình, xã chú trọng tăng cường liên kết với doanh nghiệp, đối tác; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và tổ chức sản xuất theo quy trình, chuỗi liên kết. Cùng với đó, địa phương từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ thông qua các kênh quảng bá và kết nối sản phẩm.

Bà Ma Thị Sen, thôn Khun Vìn, xã Kiên Đài, tỉnh Tuyên Quang đang xếp dưa vào bao.

Ở khâu liên kết sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người dân từ đầu vào đến đầu ra. Ông Nông Văn Sơn, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Kiên Đài, tỉnh Tuyên Quang cho biết, từ năm 2021, Hợp tác xã đã phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức các lớp tập huấn khoa học kỹ thuật, hướng dẫn người dân quy trình trồng, chăm sóc dưa chuột. Qua đó, từng bước khắc phục tình trạng sản xuất tự phát, mạnh ai nấy làm trước đây.

Theo ông Sơn, khi tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết, người dân không chỉ được tiếp cận kiến thức kỹ thuật mà còn được Hợp tác xã hỗ trợ một phần chi phí đầu vào. Cụ thể, Hợp tác xã ứng trước giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật để bà con phục vụ sản xuất; chi phí này sẽ được khấu trừ vào sản phẩm khi thu mua.

Đặc biệt, Hợp tác xã có hợp đồng và cam kết thu mua toàn bộ sản phẩm người dân làm ra, không để bà con phải lo lắng về đầu ra, kể cả trong những thời điểm thị trường gặp khó khăn.

Ông Nông Văn Sơn nhấn mạnh, việc tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết, kết hợp hướng dẫn kỹ thuật đã giúp hiệu quả kinh tế từ cây dưa chuột được nâng lên rõ rệt so với phương thức sản xuất tự phát trước đây. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển mô hình lâu dài, người dân vẫn cần được bổ sung kiến thức, thường xuyên tham gia các lớp tập huấn để cập nhật kỹ thuật và áp dụng hiệu quả vào thực tiễn.

Ông Nông Văn Sơn, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Kiên Đài, tỉnh Tuyên Quang cùng với người dân tại ruộng dưa.

Từ thực tế tại Kiên Đài có thể thấy, khi người dân được trang bị kỹ thuật, có hợp tác xã và doanh nghiệp đồng hành, những mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện địa phương sẽ có thêm cơ hội phát triển.

Đây cũng là hướng đi để công tác đào tạo nghề thực sự trở thành đòn bẩy phát triển sinh kế: học nghề gắn với việc làm, sản xuất gắn với thị trường và chính người dân trở thành chủ thể trong quá trình vươn lên thoát nghèo. Qua đó, góp phần tạo nền tảng cho giảm nghèo bền vững tại các địa bàn còn nhiều khó khăn./.

(Vietnam+)