Quảng Ninh gắn đào tạo nghề với việc làm, giảm nghèo bền vững

Quảng Ninh gắn giáo dục nghề nghiệp với nhu cầu doanh nghiệp, mở rộng cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập và tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng khó khăn.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, Quảng Ninh đã hoàn thành sớm nhiều mục tiêu quan trọng về phát triển kinh tế-xã hội và giảm nghèo.

Năm 2023, địa phương hoàn thành trước 3 năm mục tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 theo chuẩn nghèo quốc gia.

Đằng sau kết quả ấy không chỉ là nguồn lực đầu tư cho hạ tầng, y tế, trong đó, giáo dục nghề nghiệp ngày càng được đặt ở vị trí quan trọng: đào tạo không chỉ để người dân “có nghề,” mà hướng tới mục tiêu cao hơn là có kỹ năng, có việc làm, thu nhập và khả năng thích ứng với sự thay đổi của nền kinh tế.

Học nghề gắn với nhu cầu phát triển kinh tế địa phương

Trong Chương trình Mục tiêu Quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, dự án số 4 “Phát triển giáo dục nghề nghiệp, việc làm bền vững” được xem là bước đi chiến lược, tập trung đầu tư cho con người - nhất là lực lượng lao động trẻ.

Trong thời gian qua, cùng với nâng cao chất lượng đào tạo, Thành phố Quảng Ninh chú trọng tạo điều kiện để người học, nhất là những người có hoàn cảnh khó khăn, có cơ hội tiếp cận giáo dục nghề nghiệp.

Các chính sách miễn, giảm, hỗ trợ học phí và chi phí học tập được thực hiện theo quy định; một số chính sách của địa phương đã tập trung hỗ trợ, thu hút người học vào các ngành nghề cần nhân lực, qua đó tạo thêm động lực để học sinh, sinh viên lựa chọn con đường đào tạo nghề.

Đáng chú ý, chính sách hỗ trợ không tách rời yêu cầu phát triển nguồn nhân lực của địa phương. Nghị quyết số 35/2021/NQ-HĐND từng quy định chính sách thu hút, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao tại Trường Đại học Hạ Long, Trường Cao đẳng Việt-Hàn Quảng Ninh và Trường Cao đẳng Y tế Quảng Ninh, trong đó có các cơ chế hỗ trợ gắn với kết quả đầu vào, học phí, sinh hoạt và định hướng việc làm. Đây là cách tiếp cận cho thấy đầu tư cho người học nghề không chỉ là hỗ trợ trước mắt, mà còn hướng tới hình thành nguồn nhân lực đáp ứng những lĩnh vực Quảng Ninh có nhu cầu.

Đào tạo ngành công nghệ thông tin tại trường Cao đẳng Việt-Hàn Quảng Ninh.

Theo bà Châu Hoài Thu, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Quảng Ninh, địa phương xác định chuyển từ tư duy “dạy có một nghề” sang “học nghề để có việc làm, có thu nhập, có sinh kế bền vững:” “Theo Nghị quyết số 05-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố và định hướng tại Quyết định số 328/QĐ-TTg, Sở Giáo dục và Đào tạo xác định ngành nghề tiềm năng phải gắn với lợi thế từng địa bàn và có đầu ra rõ ràng: vùng sản xuất hàng hóa tập trung ưu tiên nghề nông nghiệp nâng cao giá trị sản phẩm; vùng chuyển dịch lao động ưu tiên nghề công nghiệp, xây dựng, dịch vụ, du lịch theo đúng nhu cầu tuyển dụng doanh nghiệp. Giải pháp nhân rộng tập trung ba trụ cột: ưu tiên đặt hàng đào tạo cho cơ sở, doanh nghiệp cam kết tuyển dụng; để doanh nghiệp tham gia toàn bộ chuỗi từ xây dựng chương trình đến tiếp nhận lao động; gắn đào tạo với vốn tín dụng chính sách để người học tự tạo việc làm, khởi nghiệp tại địa phương. Với cách làm này, tỷ lệ có việc làm sau đào tạo tại các lớp gắn doanh nghiệp đã đạt 100% năm 2025. Mô hình sẽ tiếp tục được nhân rộng để đào tạo nghề thực sự là đòn bẩy giảm nghèo bền vững.”

Khi nhà trường không đứng ngoài thị trường lao động

Những năm gần đây, giáo dục nghề nghiệp tại Quảng Ninh từng bước chuyển theo hướng gắn chặt hơn với thị trường lao động. Giai đoạn 2022-2025, các cơ sở GDNN trên địa bàn tuyển sinh trên 100.000 người; khoảng 79% người học có việc làm sau tốt nghiệp. Một số nhóm ngành như điện, cơ khí, công nghệ ô tô, điều dưỡng, du lịch có tỷ lệ việc làm trên 90%.

Ở Trường Cao đẳng Việt-Hàn Quảng Ninh, việc tăng cường thực hành và đưa người học đến gần hơn với môi trường sản xuất là một hướng đi rõ nét. Chương trình đào tạo được thiết kế theo hướng tăng tỷ trọng thực hành; kỳ học cuối dành cho người học thực tập, trải nghiệm, tốt nghiệp tại doanh nghiệp trong thời gian từ 3-5 tháng tùy nghề và trình độ. Cách làm này giúp khoảng cách giữa kiến thức trong nhà trường và yêu cầu tại vị trí việc làm được thu hẹp ngay trong quá trình đào tạo.

Như vậy, mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp đang chuyển từ “phối hợp” sang “cùng tham gia đào tạo.” Doanh nghiệp không chỉ xuất hiện ở khâu tuyển dụng cuối cùng, mà ngày càng có vai trò trong xác định nhu cầu nhân lực, góp ý chương trình, tạo môi trường thực hành, hướng dẫn người học và đánh giá khả năng đáp ứng công việc.

Ở góc độ kết nối cung-cầu lao động, ông Bùi Tuấn Anh, Phó Giám đốc Sở Nội vụ thành phố Quảng Ninh, cho biết thành phố chỉ đạo các xã, phường, đặc khu tổ chức ngày hội việc làm, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận người lao động đang tìm kiếm việc làm, đồng thời giúp người dân nắm bắt thông tin tuyển dụng và lựa chọn công việc phù hợp.

Theo ông Bùi Tuấn Anh, đào tạo nghề phải gắn với nhu cầu của doanh nghiệp và xã hội. Nếu đào tạo dàn trải, không dựa trên nhu cầu thực tế, nguồn lực có thể bị lãng phí trong khi doanh nghiệp vẫn phải đào tạo lại lao động sau tuyển dụng. Vì vậy, cần phát huy vai trò dẫn dắt của Nhà nước, tăng cường kết nối giữa nhà trường, doanh nghiệp và người lao động, đồng thời có chính sách hỗ trợ phù hợp để đào tạo đúng những ngành nghề địa phương cần.

Trong giai đoạn phát triển mới, Quảng Ninh tiếp tục đặt yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hiện đại hóa sản xuất, kinh doanh. Theo Kế hoạch số 279/KH-UBND ngày 17/6/2026, địa phương đặt mục tiêu đào tạo mới hơn 46.600 lao động cho khu vực kinh tế tư nhân trong giai đoạn 2026-2030, bình quân khoảng 9.320 người mỗi năm. Các lĩnh vực ưu tiên gồm công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghệ cao; logistics, dịch vụ cảng biển; du lịch, dịch vụ chất lượng cao; công nghệ số, kinh tế số; năng lượng sạch, nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế biển.

Từ định hướng phát triển nguồn nhân lực đến thực tiễn đào tạo và kết nối việc làm, Quảng Ninh đang từng bước hình thành mối liên kết giữa Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp và người học. Khi doanh nghiệp tham gia xác định nhu cầu, nhà trường đào tạo theo yêu cầu thực tế và người lao động được hỗ trợ tiếp cận cơ hội việc làm, giáo dục nghề nghiệp sẽ trở thành cầu nối quan trọng giữa phát triển kinh tế địa phương với nâng cao thu nhập, tạo sinh kế và giảm nghèo bền vững./.

(Vietnam+)