Giữa Quốc Tử Giám Thăng Long và vùng đất Sơn Tây có mối liên hệ sâu sắc trong lịch sử giáo dục, khoa cử. Nhiều người con ưu tú xứ Đoài được ghi danh trên những tấm bia Tiến sỹ tại Văn Miếu.

Nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026), Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám phối hợp với Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Sơn Tây tổ chức

Ngày 7/11, trưng bày chuyên đề “Quốc Tử Giám Thăng Long (1076-2026) với truyền thống hiếu học Sơn Tây” khai mạc tại Văn Miếu Sơn Tây, Hà Nội nhằm giới thiệu, quảng bá và tôn vinh các giá trị di sản văn hóa tiêu biểu của Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu-Quốc Tử Giám và truyền thống hiếu học, khoa bảng của vùng đất Sơn Tây.

Là trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam, trong hơn 700 năm tồn tại, Quốc Tử Giám Thăng Long đã quy tụ đội ngũ danh sư có tâm, có tài như Tư nghiệp Chu Văn An, Tế tửu Nguyễn Trực, Tế tửu Phùng Khắc Khoan, Tư nghiệp Nguyễn Bá Lân… Những nhà giáo mẫu mực đó đã bồi dưỡng nên hàng nghìn bậc đại khoa, hiền tài cho đất nước. Những tên tuổi ấy góp phần khẳng định vị trí của Quốc Tử Giám trong nền giáo dục khoa cử thời trung đại.

Gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của Văn Miếu-Quốc Tử Giám là những danh nhân như các vua Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông, Lê Thánh Tông và Tư nghiệp Quốc Tử Giám Chu Văn An. Hiện nay, di tích còn lưu giữ 82 bia Tiến sỹ triều Lê-Mạc, được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu thế giới, khắc ghi tên tuổi những người đỗ đại khoa trong các kỳ thi từ năm 1442 đến năm 1779, là “pho sử đá” cung cấp thông tin quan trọng về lịch sử giáo dục và khoa cử Việt Nam thời quân chủ.

Theo ông Trương Quang Vinh, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp phường Sơn Tây, từ câu chuyện về Quốc Tử Giám Thăng Long, trưng bày giới thiệu truyền thống khoa bảng của Sơn Tây - vùng đất thuộc xứ Đoài.

Phạm vi địa danh Sơn Tây được xác định trên bản đồ năm 1909 và năm 1940, vùng đất có 70 người đỗ đại khoa, trong đó 40 người đỗ Tiến sỹ được khắc tên trên bia tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám. Nhiều nhà khoa bảng người Sơn Tây từng đảm nhiệm công việc giảng dạy, quản lý tại Quốc Tử Giám.

Cùng với Quốc Tử Giám, hệ thống giáo dục ở Sơn Tây thời quân chủ bao gồm trường công và trường tư. Bên cạnh trường công từ cấp tỉnh đến huyện, những lớp học do các nhà Nho, người đỗ đạt như Nguyễn Trực, Phan Huy Chú, Phan Huy Vịnh… mở tại các làng xã đã góp phần phổ biến chữ nghĩa, giảng dạy kinh sách và duy trì việc học trong cộng đồng.

Trưng bày mang đến cho công chúng cái nhìn toàn diện về mối liên hệ giữa trường Quốc học ở Thăng Long với giáo dục địa phương. Đây cũng là dịp ý nghĩa để kết nối, nâng cao nhận thức của cộng đồng trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, góp phần tăng cường sự gắn kết di sản giữa đất kinh kỳ và vùng đất Sơn Tây.

Bên cạnh những nội dung giới thiệu lịch sử, trưng bày còn có các hoạt động trải nghiệm văn hóa truyền thống, giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, có thêm cơ hội tìm hiểu về nền giáo dục khoa cử xưa, cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của tri thức, của việc học và truyền thống tôn sư trọng đạo./.