Với hệ thống cửa khẩu lớn, vị trí địa lý đặc biệt và những thách thức từ thực tiễn, Tây Ninh cần tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp từ quy hoạch, đầu tư hạ tầng đến nâng cao năng lực quản lý.

Là địa phương có đường biên giới đất liền dài, giữ vị trí chiến lược quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng-an ninh khu vực phía Nam, tỉnh Tây Ninh đang đứng trước yêu cầu cấp thiết cần hoàn thiện quy hoạch hệ thống cửa khẩu, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về biên giới.

Trong bối cảnh tình hình khu vực còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, việc đồng bộ quy hoạch, đầu tư hạ tầng và tổ chức quản lý hoạt động xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài.

Quy hoạch cửa khẩu - yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn

Theo Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh, toàn tỉnh hiện có 21 cửa khẩu, gồm 4 cửa khẩu quốc tế (Mộc Bài, Xa Mát, Tân Nam, Bình Hiệp), 4 cửa khẩu chính (Chàng Riệc, Phước Tân, Mỹ Quý Tây, Kà Tum) và 13 cửa khẩu phụ. Đây là hệ thống cửa khẩu có quy mô lớn, đóng vai trò động lực phát triển kinh tế biên mậu của tỉnh.

Tuy nhiên thực tế cho thấy, trên địa bàn còn 11/21 cửa khẩu chưa được quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/2000 và 1/500. Đây là “điểm nghẽn” lớn ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lý, thu hút đầu tư hạ tầng, cũng như tổ chức hoạt động lưu thông hàng hóa và người qua lại biên giới. Việc chưa xác định rõ phạm vi khu vực cửa khẩu tại một số địa điểm cũng gây khó khăn trong kiểm soát, xử lý vi phạm và bảo đảm an ninh trật tự.

Bên cạnh đó, hạ tầng một số cửa khẩu chưa đáp ứng yêu cầu thực tế khi lưu lượng hàng hóa, phương tiện tăng nhanh trong những năm gần đây. Tình trạng ùn tắc cục bộ, đặc biệt tại các cửa khẩu lớn như Mộc Bài cho thấy nhu cầu cấp bách phải điều chỉnh quy hoạch, tổ chức lại luồng tuyến và nâng cấp cơ sở vật chất theo hướng hiện đại, đồng bộ.

Trong bối cảnh đó, lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều biện pháp nhằm tăng cường quản lý, bảo vệ biên giới và giữ vững an ninh trật tự khu vực cửa khẩu. Đại tá Nguyễn Văn Giáp, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh cho biết, trong năm 2025 và quý 1 năm 2026, đơn vị đã hoàn thành toàn diện nhiệm vụ công tác biên phòng. Công tác sẵn sàng chiến đấu, quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ được duy trì nghiêm túc. Lực lượng chủ động nắm chắc tình hình, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng, bảo đảm an toàn địa bàn trong các dịp cao điểm chính trị.

Trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, lực lượng Biên phòng đã triển khai hiệu quả các biện pháp nghiệp vụ, đấu tranh thành công 12 chuyên án với 18 đối tượng; trong đó có 3 chuyên án ma túy, 8 chuyên án buôn lậu và 1 chuyên án mua bán người. Toàn lực lượng đã phát hiện, xử lý 6.010 vụ với 7.588 đối tượng vi phạm pháp luật; khởi tố 49 vụ, xử phạt hành chính 5.924 vụ, thu nộp ngân sách 16,8 tỷ đồng. Tang vật thu giữ có giá trị khoảng 40 tỷ đồng, gồm ma túy, vàng, ngoại tệ, thuốc lá ngoại và nhiều loại hàng hóa khác.

Đáng chú ý, công tác tiếp nhận công dân Việt Nam từ Campuchia về nước được thực hiện bài bản, nhân văn và đúng quy định của pháp luật. Bộ đội Biên phòng đã phối hợp tiếp nhận 36 đợt với 3.688 công dân, tổ chức phân loại, bàn giao cho các cơ quan chức năng xử lý theo quy định, góp phần ổn định tình hình an ninh trật tự trên tuyến biên giới.

Công tác đối ngoại biên phòng tiếp tục được duy trì hiệu quả thông qua hội đàm định kỳ, tuần tra song phương với lực lượng bảo vệ biên giới các tỉnh giáp ranh của Campuchia. Nhiều vụ việc phát sinh được giải quyết ngay từ cơ sở, không để hình thành điểm nóng.

Tuy nhiên theo đánh giá của các cơ quan chức năng, tình hình tội phạm trên tuyến biên giới vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt là các loại tội phạm xuyên quốc gia như: ma túy, mua bán người, buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa và xuất nhập cảnh trái phép. Đây là thách thức lớn đặt ra đối với công tác quản lý biên giới trong thời gian tới.

Hoàn thiện quy hoạch, đầu tư hạ tầng

Đánh giá về công tác quản lý cửa khẩu, Đại tá Phan Hữu Tiếp, Phó Cục trưởng Cục cửa khẩu, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng cho rằng, Tây Ninh là địa phương có hệ thống cửa khẩu quy mô lớn, được quan tâm đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển thương mại biên giới. Tuy nhiên trước yêu cầu phát triển mới, địa phương cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy hoạch, xác định rõ phạm vi khu vực cửa khẩu, đồng thời nâng cấp hạ tầng để đáp ứng lưu lượng hàng hóa ngày càng tăng.

Theo Đại tá Phan Hữu Tiếp, việc phân luồng phương tiện, tổ chức lại giao thông trong khu vực cửa khẩu cần được thực hiện trên cơ sở tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật, đặc biệt là các nghị định về quản lý cửa khẩu; đồng thời, tăng cường vai trò tham mưu của lực lượng Bộ đội Biên phòng trong việc tổ chức, điều hành hoạt động tại cửa khẩu, bảo đảm vừa thông thoáng, vừa chặt chẽ.

Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Tây Ninh Lê Văn Hẳn nhấn mạnh, sau khi sáp nhập địa giới hành chính, Tây Ninh trở thành địa phương có đường biên giới dài với diện tích trên 8.500 km2, tiếp giáp trực tiếp với Thành phố Hồ Chí Minh - trung tâm kinh tế lớn của cả nước. Đây vừa là lợi thế, vừa đặt ra nhiều thách thức trong quản lý an ninh trật tự. Hoạt động giao thương qua biên giới, đặc biệt là các hoạt động tiểu ngạch, cùng với tình hình tội phạm xuyên quốc gia ngày càng phức tạp, đòi hỏi phải tăng cường quản lý chặt chẽ; đồng thời, phát huy vai trò của nhân dân trong bảo vệ biên giới. Các mô hình “mỗi người dân là một cột mốc sống” cần tiếp tục được nhân rộng, tạo thế trận biên phòng toàn dân vững chắc.

Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Tây Ninh đề nghị, các sở, ban, ngành địa phương phối hợp chặt chẽ với lực lượng Bộ đội Biên phòng để triển khai hiệu quả quy hoạch cửa khẩu theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ; đồng thời, bố trí nguồn lực đầu tư hạ tầng, nâng cấp các cặp cửa khẩu, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội và bảo đảm quốc phòng-an ninh.

Kết luận chuyến khảo sát trên tuyến biên giới ở địa bàn tỉnh Tây Ninh, Thiếu tướng Võ Tiến Nghị, Phó Tư lệnh Bộ đội Biên phòng yêu cầu, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh tiếp tục quán triệt quan điểm quản lý chặt chẽ biên giới nhưng vẫn tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế.

Thiếu tướng Võ Tiến Nghị nhấn mạnh, việc triển khai nghiêm các quy định về kiểm soát xuất nhập cảnh, tăng cường phối hợp giữa các lực lượng, kết hợp chặt chẽ các biện pháp nghiệp vụ cửa khẩu với trinh sát, phòng, chống tội phạm để chủ động phát hiện, xử lý từ sớm, từ xa các nguy cơ mất an ninh. Đồng thời, đơn vị cần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong quản lý cửa khẩu, hướng tới xây dựng mô hình cửa khẩu thông minh, hiện đại.

Việc hoàn thiện quy hoạch cửa khẩu không chỉ là yêu cầu về phát triển kinh tế mà còn là nhiệm vụ trọng yếu trong bảo đảm quốc phòng-an ninh. Với hệ thống cửa khẩu lớn, vị trí địa lý đặc biệt và những thách thức từ thực tiễn, tỉnh Tây Ninh cần tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp từ quy hoạch, đầu tư hạ tầng đến nâng cao năng lực quản lý, đấu tranh phòng, chống tội phạm. Trong đó, vai trò nòng cốt của lực lượng Bộ đội Biên phòng, sự vào cuộc của các cấp, ngành và sự tham gia của nhân dân là yếu tố quyết định, góp phần xây dựng tuyến biên giới Tây Ninh hòa bình, ổn định và phát triển bền vững./.