Bộ Tài chính vừa trình phương án nhập 4 Chương trình mục tiêu quốc gia hiện hành thành 1 chương trình tổng thể giai đoạn 2026–2030 nhằm tăng cường phân cấp cho địa phương và tháo gỡ các vướng mắc về tiến độ giải ngân.

Ngày 7/8, Bộ Tài chính thông tin đã chủ trì xây dựng phương án và trình Đảng ủy Chính phủ, Thường trực Chính phủ phương án thống nhất bốn Chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình tổng thể.

Theo đó, các chương trình gồm Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo; Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa; Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.

Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ trình Quốc hội ban hành Nghị quyết giữ nguyên mục tiêu tổng thể, tổng nguồn lực thực hiện, giao Chính phủ quy định cụ thể nội dung, cơ cấu nguồn lực và cơ chế triển khai.

Phương án xây dựng trên bốn nguyên tắc: Giữ nguyên mục tiêu, nhiệm vụ được Quốc hội quyết nghị, sắp xếp theo nhóm vấn đề, tránh cộng gộp cơ học và có giải pháp chuyển tiếp; Cơ cấu ngân sách hướng tới tỷ trọng 75% vốn đầu tư công và 25% kinh phí thường xuyên; Thu gọn đầu mối gắn với trách nhiệm của từng Bộ chủ trì; Bộ Tài chính quản lý ngân sách; Đẩy mạnh phân cấp theo phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm."

Trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các Thành viên Chính phủ, Bộ Tư pháp cùng các bộ, địa phương, ngày 4/8/2026, Bộ Tài chính đã gửi Tờ trình Chính phủ số 591/TTr-BTC hoàn thiện Hồ sơ của Chính phủ trình Quốc hội về giải pháp thống nhất các chương trình này.

Phía Bộ Tài chính cho biết các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện cơ chế triển khai từng chương trình. Đến nay, Chương trình phòng, chống ma túy và Chương trình tích hợp đã hoàn thành đầy đủ hệ thống cơ chế, văn bản hướng dẫn. Đối với Chương trình phát triển văn hóa, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cơ bản hoàn thành cơ sở phân bổ nguồn lực và phần lớn văn bản quản lý. Chương trình chăm sóc sức khỏe và Chương trình giáo dục đào tạo đã hoàn thành cơ sở phân bổ nguồn lực nhưng đang tiếp tục hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thực hiện.

Về vốn đầu tư công trung hạn 2026–2030, Thủ tướng đã giao đợt 1 vốn ngân sách Trung ương cho Chương trình tích hợp và Chương trình phòng, chống ma túy.

Với dự toán 2026, Quốc hội quyết nghị bố trí 35.000 tỷ đồng để thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia (gồm 25.000 tỷ đồng vốn đầu tư công, 10.000 tỷ đồng kinh phí thường xuyên). Đến ngày 31/7, Thủ tướng đã giao 21.656 tỷ đồng cho 3 chương trình về phòng, chống ma túy; phát triển văn hóa và chương trình tích hợp.

Tại Thông báo số 368/TB-VPCP ngày 11/7, Thủ tướng Lê Minh Hưng chỉ đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẩn trương hoàn thiện phương án phân bổ vốn trung hạn 2026-2030 của Chương trình phát triển văn hóa; Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo hoàn thiện phương án phân bổ vốn trung hạn và dự toán 2026 gửi Bộ Tài chính. Bộ Tài chính khẳng định sẽ trình cấp thẩm quyền xem xét quyết định ngay khi nhận được phương án đủ điều kiện từ các Bộ.

Bộ Tài chính đánh giá tiến độ giải ngân nguồn vốn ngân sách Trung ương thực hiện các chương trình giai đoạn 2026–2030 còn thấp do hầu hết đang hoàn thiện thủ tục giao kế hoạch, phân bổ và ban hành cơ chế hướng dẫn. Đến hết ngày 31/7, vốn đầu tư công giai đoạn 2026–2030 mới giải ngân khoảng 94 tỷ đồng, đạt 0,5% kế hoạch; kinh phí thường xuyên giải ngân hơn 27 tỷ đồng, đạt 2,8% dự toán.

Đối với vốn năm 2025 được kéo dài sang 2026 là khoảng 18.232 tỷ đồng (gồm gần 6.982 tỷ đồng đầu tư công và hơn 11.249 tỷ đồng kinh phí thường xuyên). Đến cuối tháng 7/2026, vốn đầu tư công kéo dài giải ngân đạt 31% kế hoạch, kinh phí thường xuyên đạt 19,4% dự toán. Tiến độ này có chuyển biến tích cực hơn đầu năm nhưng cần tiếp tục đẩy nhanh để hoàn thành giải ngân trong năm 2026.

Thời gian tới, Bộ Tài chính kiến nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các Bộ, địa phương thực hiện đồng bộ nhiệm vụ trọng tâm. Các bộ chủ trì cần phối hợp hoàn thiện phương án xây dựng Chương trình tổng thể; Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương hoàn thiện văn bản hướng dẫn và phương án phân bổ vốn. Bên cạnh đó, các địa phương nhanh chóng phân bổ, giao dự toán, bố trí vốn đối ứng, đẩy mạnh giải ngân nguồn vốn năm 2026 và nguồn kéo dài từ 2025, tăng cường kiểm tra tháo gỡ vướng mắc./.

​