Việt Nam tái đắc cử thành viên Hội đồng Nhân quyền nhiệm kỳ 2026 -2028 với số phiếu cao. Đó là minh chứng sự ghi nhận quốc tế với sự phát triển toàn diện và nỗ lực của Việt Nam trong vai trò thành viên nhiệm kỳ 2023 - 2025. Nhiệm kỳ mới cũng là năm đầu của kỷ nguyên mới, thời cơ nhiều, thách thức lớn. Động lực phát triển mới của đất nước và niềm tự hào, kinh nghiệm những năm qua là cơ sở để Việt Nam phát huy vai trò, nâng tầm công tác nhân quyền.

Dấu ấn đậm nét về lòng tin, sự tín nhiệm và kỳ vọng

Ngày 14/10/2025, tại trụ sở Liên hợp quốc, Việt Nam được bầu vào Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026 - 2028. Điều đặc biệt là Việt Nam trúng cử với số phiếu cao nhất trong nhóm châu Á - Thái Bình Dương (180/190); đồng thời là nước châu Á - Thái Bình Dương duy nhất là thành viên Hội đồng Nhân quyền nhiệm kỳ 2023 - 2025 tái đắc cử nhiệm kỳ 2026 - 2028. Đây là lần thứ ba Việt Nam được tín nhiệm vào Hội đồng Nhân quyền trong vòng hơn mười năm. Sự kiện này thể hiện nổi bật 06 vấn đề:

Một là, thước đo phản ánh chân thực sự tín nhiệm, đánh giá cao của các quốc gia thành viên Liên hợp quốc đối với những cam kết, nỗ lực mạnh mẽ của Việt Nam trong thúc đẩy, bảo vệ quyền con người.

Hai là, ghi nhận những đóng góp tích cực, sáng kiến thiết thực, hiệu quả của Việt Nam trên cương vị thành viên Hội đồng Nhân quyền nhiệm kỳ 2023 - 2025.

Ba là, ghi nhận, đánh giá cao thành tựu hội nhập quốc tế,phát triển toàn diệnđất nước và vị thế, uy tín ngày càng cao của Việt Nam.

Bốn là, thể hiện sự đồng hành, đánh giá cao của Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế đối với chủ trương, chính sách đối ngoại rộng mở, nỗ lực tham gia, đóng góp tại các cơ chế đa phương của Đảng, Nhà nước Việt Nam.

Năm là, khẳng định Việt Nam là một thành viên tích cực, có trách nhiệm, đối tác tin cậy, vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững của Liên hợp quốc và thế giới.

Sáu là, kỳ vọng Việt Nam sẽ tiếp tục đóng góp tích cực, hiệu quả vào nỗ lực chung của Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế trong hợp tác, thúc đẩy, bảo vệ quyền con người.

Trước đó hơn 3 tuần (ngày 22/9/2025),Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Gutrres đã đánh giá khái quát mà đầy đủ, sâu sắc khi gặp Chủ tịch nước Lương Cường trong khuôn khổ Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 80: Việt Nam là một thành viên tích cực, “một trụ cột của thế giới đa cực”, “một đối tác tuyệt vời, tham gia đóng góp tích cực trên tất cả các lĩnh vực ưu tiên của Liên hợp quốc”. Trong đó, có hợp tác quốc tế thúc đẩy, bảo vệ quyền con người.

Điều này rất có ý nghĩa khi Việt Nam là một quốc gia đang phát triển. Càng đặc biệt trong bối cảnh thế giới chia rẽ sâu sắc trước các cuộc xung đột đẫm máu kéo dài, cạnh tranh địa chính trị gay gắt, thảm họa nhân đạo gia tăng do chiến tranh, biến đổi khí hậu; sự phân mảnh kinh tế trong cuộc chiến thương mại, thuế quan toàn cầu,... Từ cuối năm 2024, các tổ chức thù địch, phản động liên tiếp tung ra các chiến dịch tuyên truyền trên không gian mạng với hàng trăm bài viết, công kích, xuyên tạc tình hình nhân quyền ở Việt Nam; kêu gọi các tổ chức quốc tế can thiệp, gây sức ép, cản trở Việt Nam tái ứng cử vào Hội đồng Nhân quyền nhiệm kỳ 2026 - 2028. Sự ủng hộ, tín nhiệm cao của Liên hợp quốc bầu Việt Nam vào Hội Đồng Nhân quyền là sự phủ nhận đầy sức thuyết phục đối với luận điệu xuyên tạc, chống phá của các thế lực thù địch, phản động, như: tổ chức “Theo dõi nhân quyền” (HRW), “Ân xá quốc tế” (AI),“Liên minh Xã hội dân sự toàn cầu” (CIVICUS), “Đài Châu Á tự do” (RFA), “Trang VOA tiếng Việt”, Việt Tân, “Mạng lưới Nhân quyền Việt Nam” (VNHR),...; cũng như quy kết thiếu thiện chí, không khách quan,dựa trên thông tin sai trái thiếu kiểm chứng trong báo cáo nhân quyền hàng năm của một vài nước.

Việt Nam được Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế ghi nhận và đánh giá cao

Sự kiện Việt Nam tái đắc cử thành viên Hội Đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ thứ ba (2026 - 2028) thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế. Điều quan tâm nhất là Việt Nam chinh phục Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế như thế nào? Vì sao?

Thứ nhất, quan điểm, chủ trương  của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước là nền tảng chính trị, pháp lý để thực thi quyền con người ở Việt Nam. Bảo đảm và thúc đẩy quyền con người là quan điểm nhất quán, xuyên suốt của Đảng, Nhà nước Việt Nam. Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIII khẳng định: “trong mọi công việc của Đảng và Nhà nước phải luôn quán triệt sâu sắc quan điểm “dân là gốc”; “... kiên trì thực hiện phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân hưởng thụ”. “Nhân dân là trung tâm, là chủ thể của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; mọi chủ trương, chính sách phải thực sự xuất phát từ yêu cầu, nguyện vọng, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân”[1].

Tại Hội nghị Thượng đỉnh Tương lai Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 79, Tổng Bí thư Tô Lâm đã gắn kết giữa mục tiêu của Việt Nam với thế giới: “Mục tiêu phát triển bền vững của thế giới và lợi ích của con người phải được đặt ở vị trí trung tâm, là mục tiêu cao nhất của chúng ta. Thành tựu khoa học, công nghệ phải phục vụ tiến bộ xã hội, hướng về con người, giải phóng con người, phát triển con người toàn diện, không ngừng cải thiện đời sống, bảo đảm lợi ích và hạnh phúc của nhân loại và vì thế hệ tương lai”. 

Hiến pháp Việt Nam năm 2013 xác định nguyên tắc: “Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật”[2]; việc thực hiện quyền con người, quyền công dân không được xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.

Quốc hội đã thông qua nhiều luật, nghị quyết liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân, cụ thể hóa các quy định của Hiến pháp và nội luật hóa các điều ước quốc tế về quyền con người mà Việt Nam là thành viên, như: Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Căn cước,...; xây dựng, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật nhằm bảo đảm tốt hơn các quyền con người, như: Nghị định điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội; Nghị định về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng; Nghị định sửa đổi một số điều và biện pháp thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo,... 

Trên cơ sở đó, Việt Nam đã phê chuẩn, gia nhập 7/9 công ước cơ bản của Liên hợp quốc về quyền con người, trong đó có Công ước về các quyền dân sự và chính trị (Công ước ICCPR); phê chuẩn, gia nhập 25 công ước của Tổ chức Lao động quốc tế, trong đó có 7/8 công ước cơ bản. Như vậy, các nguyên tắc cơ bản, giá trị phổ quát về quyền con người của Liên hợp quốc được đề cập đồng bộ, toàn diện, cụ thể và phù hợp trong các văn kiện của Đảng, Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước Việt Nam.

Thứ hai, Việt Nam nghiêm túc triển khai các cam kết, nghĩa vụ theo các điều ước quốc tế về quyền con người. Trong nhiệm kỳ 2023-2025 của Hội đồng Nhân quyền, Việt Nam đã xây dựng, triển khai thực hiện kế hoạch tổng thể về bảo vệ và thúc đẩy quyền con người; hoàn thành, đệ trình Báo cáo thực thi Công ước ICCPR,…

Ngày 10/5/2024, Hội đồng Nhân quyền đã đồng thuận thông qua Báo cáo quốc gia theo Cơ chế rà soát định kỳ phổ quát (UPR) của Việt Nam. Việt Nam đã ghi nhận 320 khuyến nghị từ 133 quốc gia; nghiêm túc thực hiện, nỗ lực hoàn thành chu kỳ IV của Hội đồng Nhân quyền; đối thoại xây dựng với các Ủy ban công ước về các báo cáo quốc gia thực hiện một số công ước về quyền con người; được các thành viên ghi nhận, đánh giá cao. Điều này thể hiện rõ trong Phiên đối thoại về Báo cáo quốc gia UPR chu kỳ IV của Việt Nam tại Hội đồng Nhân quyền tháng 5/2024.

Thứ ba, tích cực phát huy vai trò thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc. Trong các khóa họp của Hội đồng Nhân quyền, Việt Nam tích cực đóng góp thiết thực trên tinh thần “Tôn trọng và hiểu biết - Đối thoại và hợp tác - Tất cả các quyền con người cho tất cả mọi người”. Đoàn Việt Nam đã tích cực tiếp xúc, trao đổi, tham vấn các đoàn, chủ trì, tham gia xây dựng nhiều văn kiện, sáng kiến,... Nổi bật như: Nghị quyết kỷ niệm 75 năm Tuyên ngôn quốc tế về nhân quyền (UHDR) và 30 năm Tuyên bố và Chương trình hành động Viena (VDPA) được 98 nước đồng bảo trợ, Hội đồng Nhân quyền thông qua; chủ trì xây dựng, trình bày Phát biểu chung về thúc đẩy thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) để đạt bình đẳng giới, được các nước ủng hộ (khóa họp 58); chủ trì xây dựng, trình bày Phát biểu chung về thúc đẩy quyền con người được tiêm chủng (khóa họp 60),...

Việt Nam có nhiều bài phát biểu quan trọng tại các khóa họp, phiên họp, về các chủ đề “nóng” như: Hiện thực hóa quyền lao động và quyền an sinh xã hội, quyền trẻ em, quyền văn hóa, quyền lương thực, quyền người khuyết tật, ứng phó với HIV, chủ đề ASEAN, vấn đề Palestine, Ucraine,... Qua đó, nêu rõ chủ trương, chính sách, chia sẻ biện pháp của Việt Nam nhằm thúc đẩy, bảo vệ quyền con người của mọi người dân, nhóm dễ bị tổn thương; giải quyết những chia rẽ, khác biệt về chính trị, văn hóa, thúc đẩy hợp tác, xây dựng lòng tin thông qua đối thoại, hợp tác phù hợp với nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc.

Việt Nam đã tích cực, chủ động đóng góp vào nỗ lực bảo đảm quyền con người trên các cấp độ: quốc gia, khu vực và quốc tế. Tháng 02/2025, Việt Nam đã đăng cai Diễn đàn Tương lai ASEAN; đảm nhiệm thành công vai trò Chủ tịch Hội nghị các quốc gia thành viên Công ước UNCLOS 1982 lần thứ 35 (6/2025). Đặc biệt, Việt Nam lần đầu tiên tổ chức Lễ mở ký Công ước Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) ngày 25-26/10 thành công vượt mong đợi,với sự tham dự của Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Gutrres, 2.500 đại biểu, đại diện cho 110 quốc gia, 150 tổ chức quốc tế, khu vực, tư nhân và 72 nước đã ký công ước. Các sự kiện đó khẳng định vai trò, vị thế, uy tín, năng lực, trách nhiệm cao của Việt Nam và sự tin cậy của cộng đồng quốc tế; Việt Nam là nơi hội tụ các cam kết quốc tế đối phó với thách thức chung.

Thứ tư, thành tựu trong phát triển kinh tế - xã hội tạo nền tảng vật chất, tinh thần để thực hiện các chủ trương, chính sách về thúc đẩy, bảo vệ quyền con người. Từ một nền kinh tế bị tàn phá bởi chiến tranh, bao vây cấm vận, sau 40 năm đổi mới, Việt Nam vươn lên thành một điểm sáng tăng trưởng với nhiều thành tựu toàn diện. Tốc độ tăng trưởng GDP thuộc top đầu (2024 đạt 7,09%, 2025 đạt 8,02%), là một trong 34 nền kinh tế lớn nhất thế giới; quy mô kinh tế tăng gần 100 lần so với năm 1986; thu nhập bình quân đầu người xấp xỉ 5.000 USD. Với 17 hiệp định thương mại tự do (FTA), Việt Nam đã gắn kết với hơn 60 nền kinh tế chủ chốt trên thế giới; có vai trò ngày càng cao trong chuỗi sản xuất, cung ứng toàn cầu, nằm trong nhóm 20 nước có quy mô thương mại lớn nhất thế giới.

Nhờ vậy, Việt Nam đã nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân, phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm an sinh xã hội, đạt nhiều thành tựu quan trọng theo tiêu chuẩn quốc tế. Báo cáo của UNDP đánh giá: Chỉ số phát triển con người (HDI) của Việt Nam năm 2024 tăng 8 bậc, từ 115 lên 107/193; trong vòng 1 thập kỷ, HDI Việt Nam tăng 46%, thuộc nhóm nước đạt tỉ lệ tăng cao nhất thế giới. Theo xếp hạng của Liên hợp quốc, năm 2024, chỉ số hạnh phúc của Việt Nam tăng 11 bậc, xếp thứ 54/143; chỉ số phát triển bền vững (SDGs) xếp thứ 54/166,...

Thứ năm, chủ động đối thoại, coi trọng công tác thông tin, góp phần nâng tầm đối ngoại nhân quyền Việt Nam. Trên cơ sở quán triệt và thực hiện nghiêm Kết luận số 57-KL/TW, ngày 16/3/2023 của Bộ Chính trị về tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thông tin đối ngoại trong tình hình mới; Nghị quyết số 59-NQ/TW, ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị về Hội nhập quốc tế trong tình hình mới và các nghị quyết có liên quan khác, đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền bằng nhiều hình thức, biện pháp linh hoạt, đưa thông tin trung thực, khách quan về Việt Nam đến thế giới; chủ động đấu tranh phê phán, bác bỏ các các luận điệu sai trái, xuyên tạc, mượn  danh “nhân quyền” để vu cáo, chống phá đất nước. Kết hợp chặt chẽ giữa đối ngoại nhân quyền với đối ngoại kinh tế, chính trị, văn hóa, an ninh,...

Phát huy kết quả, nỗ lực bứt phá, nâng tầm Việt Nam trong vai trò thành viên Hội đồng Nhân quyền nhiệm kỳ 2026 - 2028

Những năm tới, thế giới sẽ trải qua những thay đổi mang tính thời đại, tạo ra nhiều thời cơ, thuận lợi và khó khăn, thách thức lớn đan xen. Các nước, nhóm nước còn những khác biệt về quan điểm, cách tiếp cận; một số nước  chính trị hóa, lợi dụng vấn đề nhân quyền để can thiệp vào nội bộ nước khác; ảnh hưởng đến sự đồng thuận, hiệu quả hoạt động của Hội đồng Nhân quyền.

Sau gần 40 năm đổi mới, cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín của Việt Nam được nâng lên, là nền tảng để đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới.Cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy; các nghị quyết của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân, phát triển giáo dục, đào tạo, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân,xây dựng và thi hành pháp luật,..., tạo đột phá, mở ra cơ hội, bước ngoặt cho sự phát triển mạnh mẽ của đất nước trong kỷ nguyên mới.Đồng thời, Việt Nam cũng đứng trước những khó khăn, thách thức và yêu cầu mới cao hơn.

Sự phát triển toàn diện của đất nước, kinh nghiệm trong những năm qua là cơ sở để Việt Nam nỗ lực bứt phá, thực thi các cam kết, nâng tầm Việt Nam trong vai trò thành viên Hội đồng Nhân quyền và trên các lĩnh vực, cương vị khác, vượt qua khó khăn, thách thức, chủ động tham gia định hình “luật chơi chung”, đóng góp tích cực cho Liên hợp quốc.

Trong nhiệm kỳ mới và tiếp sau, Việt Nam cần tiếp tục thực hiện 08 lĩnh vực ưu tiên đã xác định trong nhiệm kỳ 2023 - 2025 và lâu dài: Tăng cường hiệu quả hoạt động của Hội đồng Nhân quyền; Bảo vệ quyền con người trong biến đổi khí hậu; Chống bạo lực và phân biệt đối xử, bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương; Thúc đẩy bình đẳng giới; Bảo vệ quyền con người trong kỷ nguyên số; Thúc đẩy quyền sức khỏe; Quyền việc làm; Quyền giáo dục và giáo dục về quyền con người.

Đồng thời tích cực, nghiêm túc thực hiện đầy đủ 12 cam kết tự nguyện về quyền con người khi ứng cử thành viên Hội đồng Nhân quyền nhiệm kỳ 2026 - 2028. Thực hiện 12 cam kết không chỉ gắn với 08 lĩnh vực ưu tiên mà còn trong quá trình triển khai các khuyến nghị Việt Nam đã chấp thuận theo Cơ chế UPR chu kỳ IV hoặc từ các Ủy ban Công ước về quyền con người mà Việt Nam là thành viên.

 Trong bối cảnh còn nhiều khác biệt, Việt Nam cần đề cao đối thoại và hợp tác quốc tế trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, lắng nghe và hiểu biết, kiên trì tham vấn, đối thoại, cùng nhau tìm giải pháp chung. Đó là kinh nghiệm và cũng là phương châm của nhiệm kỳ trước: “Tôn trọng và hiểu biết - Đối thoại và hợp tác - Tất cả các quyền con người cho tất cả mọi người”.

Quá trình thúc đẩy các sáng kiến, tăng cường hợp tác với các nước tại Hội đồng Nhân quyền, Việt Nam cần chú trọng hơn nữa các lĩnh vực ưu tiên gắn với quan tâm chung của cộng đồng quốc tế trước những thách thức toàn cầu cấp bách hiện nay cũng như lĩnh vực Việt Nam cần đột phá để đưa đất nước phát triển trong kỷ nguyên mới, trong đó có ưu tiên về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, y tế.

Gắn tăng trưởng kinh tế với phát triển bền vững, bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần Nhân dân, mở rộng dân chủ, bảo đảm công bằng, tiến bộ xã hội với thực hiện nghiêm cam kết, khuyến nghị, lĩnh vực ưu tiên. Tăng cường, kết hợp chặt chẽ đối ngoại nhân quyền với đối ngoại kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội,... Đẩy mạnh thông tin nhân quyền, lan tỏa giá trị nhân văn của đất nước, chủ động đấu tranh với âm mưu, thủ đoạn vu cáo, xuyên tạc nhân quyền Việt Nam của các thế lực thù địch, phản động.

* * *

Nhiệm kỳ 2023 - 2025, Việt Nam đã phát huy vai trò trên cả 02 phương diện: Thực hiện cam kết đạt nhiều kết quả, trở thành “điểm sáng”, tấm gương giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội, phổ cập văn hóa,...; thể hiện trách nhiệm của Ủy viên Hội đồng Nhân quyền, đóng góp tích cực cho Liên hợp quốc. Sự kiện này góp phần khẳng định vai trò, vị thế, uy tín ngày càng cao của Việt Nam trên trường quốc tế. Niềm tự hào, sự vươn mình của đất nước là động lực để Việt Nam phát huy vai trò Ủy viên Hội đồng Nhân quyền nhiệm kỳ 2026 - 2028 và trên các lĩnh vực, cương vị khác. 

TS. Vũ Đăng Minh

------------------------

Chú thích:

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, TI. t.96, Nxb. CTQGST, Hà Nội 2023.

[2] Quốc hội, Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 2013,Chương II, Điều 14, khoản 1.