Tình hình kinh tế - xã hội 3 tháng đầu năm 2022; dự báo tình hình và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2022
Tình hình kinh tế - xã hội 3 tháng đầu năm 2022; dự báo tình hình và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2022
Trong 03 tháng đầu năm, tình hình kinh tế - chính trị thế giới diễn biến phức tạp như cuộc chiến giữa Nga - Ucraina; giá dầu và lạm phát tăng cao nhất trong nhiều năm trở lại đây; một số nền kinh tế lớn bắt đầu triển khai thu hẹp quy mô nới lỏng chính sách tiền tệ, Cục dự trữ liên bang Mỹ (FED) nâng lãi suất lần đầu tiên kể từ năm 2018… đã tác động không nhỏ đến kinh tế nước ta.
Trong nước, các bộ, ngành, địa phương quán triệt, thực hiện nghiêm tinh thần chủ đề điều hành năm 2022 “đoàn kết kỷ cương, chủ động thích ứng, an toàn hiệu quả, phục hồi phát triển”, triển khai tích cực, linh hoạt, quyết liệt, đồng bộ nhiều giải pháp để giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, các cân đối lớn, bảo đảm nguồn cung, ổn định giá xăng dầu, lương thực, thực phẩm, duy trì ổn định mặt bằng lãi suất, tỷ giá… Dịch bệnh cơ bản được kiểm soát, là nền tảng để triển khai hiệu quả lộ trình mở cửa hoàn toàn du lịch quốc tế từ giữa tháng 03, mở cửa trường học, dịch vụ vui chơi, giải trí, văn hóa, nghệ thuật… tạo điều kiện phục hồi nhanh ngay trong Quý I và cả năm 2022.
I. TÌNH HÌNH KINH TẾ- XÃ HỘI 03 THÁNG ĐẦU NĂM
1. Các kết quả đạt được
Tình hình KTXH 03 tháng đầu năm tiếp tục đạt chuyển biến tích cực trên hầu hết các ngành, lĩnh vực. Cụ thể như sau:
(1) Tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt khá. GDP Quý I ước tăng 5,03% so với cùng kỳ (cùng kỳ năm 2020 tăng 3,66%, năm 2021 tăng 4,72%), đáng chú ý khu vực dịch vụ tăng 4,58%, gấp gần 1,5 lần so với cùng kỳ các năm 2020-2021. Qua đó, tạo niềm tin vào các chính sách phục hồi và phát triển KTXH, kỳ vọng tăng trưởng tiếp tục đà tích cực trong Quý II và cả năm 2022.
(2) Kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn được bảo đảm. CPI bình quân Quý I tăng 1,92% so với cùng kỳ, tương đối thấp so với cùng kỳ các năm 2018-2021[1]; thực hiện tốt các biện pháp kiểm soát lạm phát, kịp thời ban hành chính sách giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu, giảm thuế GTGT, góp phần giảm bớt áp lực tăng giá xăng dầu, thực phẩm, hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng cho doanh nghiệp, người dân. Nguồn cung và dự trữ xăng dầu trong nước được bảo đảm trong điều kiện nguồn cung và giá xăng dầu thế giới nhiều biến động; ổn định thị trường điện phục vụ sản xuất và sinh hoạt.
- Thị trường tài chính - tiền tệ cơ bản ổn định, đến ngày 30/3 tín dụng tăng 5,47% so với cuối năm 2021 và tăng 16,93% so với cùng kỳ; duy trì mặt bằng lãi suất cho vay hợp lý, hỗ trợ tích cực nhu cầu tín dụng cho sản xuất, kinh doanh; kịp thời triển khai các giải pháp ổn định thị trường, tâm lý nhà đầu tư, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các vi phạm trên thị trường chứng khoán.
- Thu ngân sách Quý I đạt 32,6% dự toán, tăng 7,7% so với cùng kỳ, đáp ứng nhu cầu chi phòng chống dịch, an sinh xã hội, chăm lo đối tượng chính sách. Ước tính có 59/63 địa phương thu nội địa vượt tiến độ dự toán (trên 25%).
- Các bộ, cơ quan, địa phương đã đẩy nhanh phân bổ chi tiết kế hoạch vốn được giao. Đến ngày 30/3/2022, tổng số vốn các bộ, cơ quan và địa phương đã có quyết định giao chi tiết cho các dự án đủ thủ tục đầu tư, đủ điều kiện giải ngân trong năm 2022 đạt 90% số vốn kế hoạch được giao; trong đó, tổng số vốn ngân sách trung ương hỗ trợ cho các địa phương đã phân bổ chi tiết đạt 97,8%.
- Xuất khẩu phục hồi mạnh mẽ trong tháng, tăng 45,5% so với tháng trước, tính chung Quý I tăng 12,9% so với cùng kỳ; xuất khẩu của khu vực kinh tế trong nước tăng 50,5% so với tháng trước, tính chung Quý I tăng 22% so với cùng kỳ, gấp 2,2 lần tốc độ tăng của khu vực FDI (10%). Nền kinh tế xuất siêu 1,39 tỷ USD trong tháng 03, tính chung Quý I xuất siêu 809 triệu USD.
- Vốn đầu tư toàn xã hội Quý I theo giá hiện hành tăng 8,9% so với cùng kỳ. Vốn FDI đăng ký tăng thêm và góp vốn, mua cổ phần Quý I tăng gần gấp 2 lần so với cùng kỳ; FDI thực hiện tăng 7,8% so với cùng kỳ, mức tăng cao nhất kể từ năm 2016 đến nay, phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư nước ngoài vào môi trường đầu tư kinh doanh, triển vọng tăng trưởng trung và dài hạn của nước ta.
- Tập trung xử lý một số vấn đề tồn đọng, kéo dài, các dự án, doanh nghiệp chậm tiến độ, kém hiệu quả; qua đó góp phần tháo gỡ rào cản, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực của nền kinh tế.
(3) Hoạt động sản xuất, kinh doanh mở rộng. Sản xuất nông nghiệp ổn định, làm tốt công tác gieo trồng vụ đông xuân và thu hoạch lúa mùa, phòng, chống rét đậm, rét hại, kiểm soát dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi.
Sản xuất công nghiệp tiếp tục khởi sắc, giá trị tăng thêm Quý I toàn ngành tăng 7,07% so với cùng kỳ (Quý I năm 2021 tăng 6,44%); công nghiệp chế biến chế tạo tăng 7,79%, mặc dù thấp hơn Quý I năm 2021 (9,45%), nhưng chỉ số tiêu thụ tăng 6,6% (cùng kỳ năm 2021 tăng 5,8%), cho thấy mức độ phục hồi thị trường là khá tốt; 61/63 địa phương có chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) Quý I tăng cao hơn so với cùng kỳ, nhất là tại Bắc Giang, Hải Dương, Quảng Nam…
Thương mại, dịch vụ tiếp tục xu hướng phục hồi tích cực. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 03 tăng 9,4% so với cùng kỳ năm trước. Thị trường du lịch quốc tế mở cửa hoàn toàn từ giữa tháng 03, nhiều đường bay quốc tế được nối lại, cùng với việc miễn thị thực nhập cảnh, đẩy mạnh các chương trình quảng bá, xúc tiến du lịch tại nhiều địa phương, khách quốc tế đến nước ta trong tháng 03 tăng 2,2 lần so với cùng kỳ, tính chung Quý I tăng 89,1% so với cùng kỳ; nhiều địa phương có lượng khách quốc tế tăng mạnh như Lào Cai, Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế, Khánh Hòa…
(4) Tình hình doanh nghiệp rất tích cực. Số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và tái gia nhập thị trường trong tháng 03 cao gấp 03 lần doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tính chung Quý I đạt kỷ lục hơn 60 nghìn doanh nghiệp, tăng 36,7% so với cùng kỳ năm trước, cao nhất trong các Quý I từ trước tới nay. Đây là dấu hiệu tăng trưởng tích cực cho năm 2022, phản ánh kỳ vọng, niềm tin mạnh mẽ của cộng đồng doanh nghiệp vào tiến trình mở cửa, phục hồi của nền kinh tế sau hơn 02 năm chịu tác động của dịch bệnh.
(5) Khẩn trương, tích cực triển khai Nghị quyết 11/NQ-CP về Chương trình phục hồi và phát triển KTXH. Ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 11/NQ-CP, với tinh thần khẩn trương, quyết liệt, quyết tâm thực hiện nhanh, hiệu quả Chương trình phục hồi và phát triển KTXH, trong tháng 02 và tháng 03, Thủ tướng Chính phủ đã liên tục có các Công điện: 126/CĐ-TTg, 252/CĐ-TTg và 290/CĐ-TTg, đôn đốc các bộ, cơ quan và địa phương bảo đảm tiến độ công việc được giao.
Đến nay, các bộ, cơ quan đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành, hoặc báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo một số nội dung cụ thể về văn bản pháp luật để triển khai nhiều chính sách thuộc Chương trình như: quyết định về hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động; nghị định về hỗ trợ lãi suất cho vay thông qua các ngân hàng thương mại; các quyết định về hỗ trợ lãi suất, phê duyệt hạn mức bảo lãnh phát hành trái phiếu và giao bổ sung kế hoạch tín dụng năm 2022 cho Ngân hàng Chính sách xã hội, cho vay học sinh, sinh viên để mua máy tính học tập trực tuyến do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19…
Về đầu tư công, trên cơ sở đề xuất của các bộ, cơ quan và địa phương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã hoàn thiện, báo cáo Thủ tướng Chính phủ về danh mục, phương án phân bổ vốn đầu tư công thuộc Chương trình; đang hoàn thiện phương án điều chỉnh linh hoạt nguồn vốn đầu tư công của Chương trình và Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025.
Đồng thời, chủ động phối hợp với các bộ, cơ quan và địa phương xây dựng văn bản hướng dẫn các cơ chế đặc thù để đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án đầu tư công thuộc Chương trình, bao gồm: (1) cơ chế đặc thù về chỉ định thầu đối với các gói thầu thuộc Chương trình và Dự án xây dựng đường bộ cao tốc Bắc- Nam phía đông giai đoạn 2021-2025; (2) có văn bản đề nghị các địa phương tự đánh giá năng lực, kinh nghiệm và khẳng định việc làm cơ quan chủ quản thực hiện các đoạn tuyến đường cao tốc thuộc Chương trình qua địa bàn, để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Bộ Tài nguyên và Môi trường đã có văn bản hướng dẫn các địa phương triển khai cơ chế đặc thù về khai thác mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường phục vụ dự án đường cao tốc Bắc - Nam phía đông giai đoạn 2021-2025.
(6) Các lĩnh vực văn hóa, xã hội tiếp tục được quan tâm. Tập trung làm tốt công tác an sinh xã hội, phấn đấu “không để ai thiếu ăn, thiếu mặc” nhất là trong dịp Tết Nguyên đán và giáp hạt đầu năm; xuất cấp 27,19 nghìn tấn gạo dự trữ quốc gia để khắc phục hậu quả mưa lũ, cứu trợ, cứu đói nhân dân; kịp thời ứng phó mưa lũ bất thường Miền Trung, hỗ trợ người dân vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống. Tiếp tục hỗ trợ người dân, người lao động bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19; đã hỗ trợ 35,87 triệu lượt đối tượng theo Nghị quyết 68/NQ-CP với tổng kinh phí khoảng 40,5 nghìn tỷ đồng, hỗ trợ từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp theo Nghị quyết 116/NQ-CP với tổng kinh phí gần 38,6 nghìn tỷ đồng.
Tình hình lao động, việc làm có bước khởi sắc, tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm trong Quý I năm 2022 giảm so với Quý trước, thu nhập người lao động được cải thiện[2]; làm tốt công tác thông tin, tuyên truyền, xử lý các vụ việc đình công phát sinh.
Công tác phòng chống dịch bệnh, tiêm vắc-xin, điều trị bệnh nhân mắc Covid-19 tiếp tục được triển khai quyết liệt. Đến ngày 02/4, cơ bản hoàn thành bao phủ 02 mũi vắc-xin cho người trên 18 tuổi, mũi 3 khoảng 50%; tỷ lệ tiêm mũi 1 và mũi 2 cho người 12-17 tuổi lần lượt là 99% và 94%; chuẩn bị sẵn sàng tiêm vắc-xin cho trẻ từ 5-12 tuổi. Nhờ đó, số ca nhiễm mới, chuyển nặng, tử vong có xu hướng giảm nhanh, giảm sâu từ cuối tháng 03.
Tích cực triển khai lộ trình mở cửa lại trường học gắn với bảo đảm an toàn dịch bệnh, nhiều địa phương đã đón học sinh trở lại trường học tập trực tiếp, tổ chức dạy học 2 buổi/ngày; tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa chào mừng ngày Thầy thuốc Việt Nam, Quốc tế Phụ nữ 08/03, ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh; khẩn trương, tích cực chuẩn bị SEA Games 31, bảo đảm chu đáo, an toàn.
(6) Quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội được bảo đảm; hoạt động đối ngoại được đẩy mạnh. Quản lý, nắm chắc tình hình, kịp thời báo cáo, đề xuất giải pháp, đối sách, chủ động phối hợp xử lý hiệu quả các tình huống biên giới đất liền; giữ vững ổn định chính trị, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ.
Tập trung làm tốt công tác bảo hộ công dân, hỗ trợ kiều bào sơ tán khỏi Ucraina sang các nước lân cận, tính đến 16/3 đã hỗ trợ gần 1.200 người Việt về nước an toàn; tiếp tục củng cố, thúc đẩy quan hệ ngoại giao song phương, đẩy mạnh trao đổi đoàn các cấp, nhất là với các nước láng giềng, nước lớn, đối tác quan trọng; thúc đẩy ngoại giao đa phương, khẳng định vị thế, vai trò của nước ta trong các vấn đề khu vực và quốc tế. Tăng cường công tác thông tin tuyên truyền, kịp thời đấu tranh, phản bác quan điểm, tư tưởng sai trái, tạo đồng thuận xã hội.
2. Một số khó khăn, hạn chế
Những biến động của tình hình kinh tế - chính trị khu vực và thế giới, lạm phát, giá dầu tăng cao, dịch bệnh kéo dài… đã tác động không nhỏ đến mọi mặt đời sống KTXH của nước ta trong tháng 03 và Quý I năm 2022. Cụ thể như sau:
(1) Ổn định kinh tế vĩ mô, các cân đối lớn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Giá dầu tăng cao từ cuối tháng 02 tác động dây chuyền lên giá cước vận tải, chi phí sản xuất, logisitics, giá cả hàng hóa, nguyên vật liệu…, trong khi công tác điều hành giá xăng dầu còn khó khăn. Chỉ số CPI tháng 03 tăng 0,7% so với tháng trước, cao nhất từ năm 2012 đến nay[3], tạo áp lực lớn lên điều hành ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát cả năm 2022, làm giảm hiệu quả các chính sách hỗ trợ người dân, doanh nghiệp.
Rủi ro tín dụng, nguy cơ nợ xấu là vấn đề cần tiếp tục được quan tâm, theo dõi sát sao để có thể xử lý kịp thời.
Về đầu tư công, tỷ lệ giải ngân 03 tháng đầu năm đạt 11,88% kế hoạch được giao, thấp hơn cùng kỳ năm 2021 (13,17%), trong đó vốn trong nước đạt 12,66% (cùng kỳ năm 2021 đạt 14,74%); theo báo cáo của Bộ Tài chính vẫn còn 29 bộ chưa giải ngân kế hoạch vốn, cho thấy một số cơ quan, đơn vị chưa thật sự quyết liệt triển khai các giải pháp đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân vốn đầu tư công.
(2) Hoạt động sản xuất, kinh doanh còn gặp nhiều khó khăn. Sản xuất nông nghiệp tiếp tục đối mặt với chi phí đầu vào, thức ăn chăn nuôi cao; khai thác thủy sản gặp khó khăn do giá xăng dầu tăng cao, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung phục vụ chế biến, xuất khẩu.
Tình hình doanh nghiệp nhìn chung còn khó khăn do chi phí đầu vào, logistics tăng cao trong khi sức cầu tiêu thụ yếu, khó khăn về tài chính, tuyển dụng lao động… Trong Quý I năm 2022, 35,8% doanh nghiệp chế biến, chế tạo đánh giá gặp khó khăn trong sản xuất kinh doanh, tăng so với Quý IV năm 2021 (24,9%)[4].
Thương mại, dịch vụ tuy có dấu hiệu phục hồi nhưng còn nhiều khó khăn. Tính chung Quý I, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng mới tăng 4,4% so với cùng kỳ (loại trừ yếu tố giá chỉ tăng 1,6%, cùng kỳ năm 2021 tăng 2%); vận tải hành khách tiếp tục giảm trong tháng 03 (giảm 1,7% so với tháng trước), tính chung 03 tháng giảm 23,6% so với cùng kỳ.
(3) Mặc dù đã khẩn trương, tích cực triển khai thực hiện Nghị quyết 11/NQ-CP, nhưng tiến độ ban hành các văn bản để thực hiện Chương trình phục hồi và phát triển KTXH còn chậm, có thể tác động đến hiệu quả thực hiện Chương trình. Một số văn bản yêu cầu ban hành trong tháng 3, nhưng đến nay vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến các cơ quan liên quan như: các Thông tư sửa đổi Thông tư số 12/2016/TTLT-BKHCN-BTC hướng dẫn nội dung chi và quản lý Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp; Thông tư hướng dẫn triển khai việc trang bị máy tính bảng theo Chương trình “Sóng và máy tính cho em”…
(4) Dịch bệnh vẫn lây lan nhanh, trong Quý I cả nước ghi nhận nhiều chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng; số ca nhiễm mới mặc dù giảm nhưng vẫn ở mức cao, ảnh hưởng đến việc thực hiện các chính sách bình thường mới, nhất là trong việc dạy và học của học sinh, sinh viên.
3. Nguyên nhân
Nguyên nhân của kết quả đạt được là nhờ sự lãnh đạo của Đảng; đồng hành, ủng hộ của Quốc hội; sự chỉ đạo, điều hành đúng hướng, quyết liệt, thống nhất, kịp thời của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; sự phối hợp đồng bộ, linh hoạt chính sách tài khóa, tiền tệ và chính sách khác để ổn định kinh tế vĩ mô, các cân đối lớn, việc quán triệt, thực hiện nghiêm, quyết tâm quan điểm “thích ứng an toàn, linh hoạt, hiệu quả với dịch Covid-19” của các cấp, các ngành; đẩy mạnh phân công, phân cấp trong tổ chức thực hiện gắn với trách nhiệm người đứng đầu tinh thần đoàn kết, đồng lòng, chung sức, niềm tin, kỳ vọng của người dân vào sự phục hồi của nền kinh tế, hỗ trợ của bạn bè quốc tế.
Tuy nhiên, nước ta vẫn đối mặt với không ít khó khăn, thách thức, chủ yếu do các nguyên nhân sau: (1) tình hình kinh tế - chính trị thế giới diễn biến phức tạp, khó lường, tiềm ẩn nhiều rủi ro về tăng trưởng, lạm phát, giá dầu, ổn định tài chính; (2) dịch bệnh Covid-19 lây lan nhanh trong cộng đồng, trong khi năng lực y tế cơ sở, y tế dự phòng, sản xuất thuốc, trang thiết bị, vật tư y tế trong nước còn hạn chế, một bộ phận cán bộ, người dân còn chủ quan, lơ là khi nước ta có tỷ lệ tiêm phòng vắc-xin cao; (3) một bộ phận cán bộ, công chức, có lúc, có nơi còn cứng nhắc, chưa chủ động, sáng tạo, quyết liệt triển khai hiệu quả công việc được giao.
4. Bài học kinh nghiệm
- Theo dõi chặt chẽ biến động của tình hình thế giới và khu vực để chủ động dự báo, kịp thời ứng phó, không để bị động, bất ngờ; tập trung nguồn lực đầu tư các dự án cơ sở hạ tầng quan trọng; tiếp tục xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, có khả năng chống chịu với tác động tiêu cực từ bên ngoài.
- Các cấp, các ngành phải tổ chức thực hiện quyết liệt, phát huy trách nhiệm, bám sát thực tiễn, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ trong điều hành, bảo đảm thống nhất, đồng bộ, xuyên suốt từ Trung ương đến cơ sở; chấp hành nghiêm kỷ luật, kỷ cương hành chính; tăng cường phân công, phân cấp đi đôi với kiểm tra, giám sát, đề cao trách nhiệm người đứng đầu.
- Tiếp tục kiên định, quán triệt, thực hiện quyết tâm, thống nhất quan điểm “thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19”; chủ động sẵn sàng thuốc, vật tư y tế để ứng phó với tình huống dịch bệnh phát sinh.
Nhìn chung, tình hình KTXH 03 tháng đầu năm có những thuận lợi và khó khăn, thách thức đan xen, nhưng khó khăn, thách thức là nhiều hơn. Chính phủ, các bộ, cơ quan đã quyết tâm, nỗ lực vừa hoàn thành các nhiệm vụ thường xuyên, xử lý các tình huống bất ngờ phát sinh, vừa tập trung giải quyết triệt để các vấn đề tồn đọng, kéo dài.
Nhờ đó, tình hình KTXH tháng 03 và 03 tháng đạt được nhiều kết quả tích cực. Nền kinh tế tiếp tục phục hồi theo chủ trương “thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19”; kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn được bảo đảm, tạo đà cho quá trình phục hồi KTXH trong cả năm 2022 và các năm tiếp theo. Tiếp tục củng cố niềm tin, sự ủng hộ của người dân, doanh nghiệp vào chính sách của Đảng, Nhà nước, công tác công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.
Tuy nhiên, nước ta vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro về ổn định kinh tế vĩ mô, lạm phát, có thể tác động đến hiệu quả chính sách hỗ trợ, làm chậm lại đà tăng trưởng, ảnh hưởng đến tiến trình phục hồi của nền kinh tế trong năm 2022-2023. Trong bối cảnh đó, cần chủ động theo dõi, dự báo tình hình, có phương án điều hành đồng bộ, linh hoạt, kịp thời theo các biến động của kinh tế vĩ mô, lạm phát, các cân đối lớn về năng lượng, lao động-việc làm, đầu tư…; triển khai hiệu quả Chương trình phục hồi và phát triển KTXH, phấn đấu đạt và vượt mục tiêu tăng trưởng cả năm đã đề ra.
II. DỰ BÁO TÌNH HÌNH VÀ KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ- XÃ HỘI NĂM 2022
1. Bối cảnh, dự báo tình hình quốc tế và trong nước
Kinh tế thế giới phục hồi chậm lại, các nền kinh tế lớn thu hẹp quy mô nới lỏng chính sách tiền tệ[5]; an ninh chính trị khu vực, thế giới diễn biến phức tạp, khó lường; lạm phát, giá dầu tăng cao tác động dây chuyền, làm chậm đà phục hồi của các nền kinh tế, nhất là các nước đang phát triển. Một số tổ chức quốc tế đã hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu còn 3,5-4% năm 2022 (giảm khoảng 1 điểm % so với dự báo tháng 1).
Trong nước, nền kinh tế bước đầu có sự phục hồi tích cực, cùng với việc triển khai các chính sách của Chương trình phục hồi và phát triển KTXH, hoạt động sản xuất kinh doanh dự báo có nhiều khởi sắc, tạo đà đẩy nhanh tăng trưởng Quý II và cả năm 2022. Xung đột Nga-Ucraina có tác động trực tiếp nhất định đến hoạt động xuất nhập khẩu, đầu tư của nước ta, đan xen cả cơ hội và thách thức trong ngắn hạn. Tuy nhiên, về tổng thể nền kinh tế có thể chịu nhiều ảnh hưởng gián tiếp, tiềm ẩn rủi ro về ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát do giá xăng dầu tăng cao, nguy cơ thiếu điện từ giữa năm, có thể ảnh hưởng đến đà phục hồi của doanh nghiệp, nền kinh tế, làm giảm hiệu quả các chính sách hỗ trợ đã ban hành. Số ca nhiễm Covid-19 còn cao có thể ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách “bình thường mới”, tiến trình phục hồi nền kinh tế.
2. Mục tiêu, chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2022
Kế hoạch phát triển KTXH năm 2022 đã được Quốc hội thông qua xác định mục tiêu: (1) thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19; (2) tận dụng mọi cơ hội để thúc đẩy phục hồi và phát triển KTXH, duy trì các động lực tăng trưởng trong dài hạn; (3) kiên trì giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao tính tự chủ, khả năng chống chịu, thích ứng của nền kinh tế; (4) đẩy mạnh thực hiện các đột phá chiến lược về hoàn thiện thể chế; đẩy nhanh tiến độ xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, nhất một số công trình trọng điểm quốc gia; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; (5) chú trọng phát triển văn hóa, bảo đảm an sinh xã hội; quản lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu; (6) bảo đảm quốc phòng an ninh, đẩy mạnh hội nhập quốc tế, tăng cường công tác thông tin tuyên truyền.
Trên cơ sở đó, Nghị quyết của Quốc hội đã giao Chính phủ phấn đấu thực hiện 15 chỉ tiêu phát triển chủ yếu của năm 2022; trong đó, tăng trưởng kinh tế khoảng 6-6,5%, GDP bình quân đầu người đạt 3.900 USD, lạm phát khoảng 4%, năng suất lao động xã hội tăng khoảng 5,5%, tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trong GDP khoảng 25,5-25,8%...
3. Phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm năm 2022
Để đạt các mục tiêu phát triển KTXH đã đề ra, trong 09 tháng cuối năm 2022 cần tiếp tục thực hiện đồng bộ, thống nhất, kịp thời, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp tại các Nghị quyết số 01/NQ-CP và 11/NQ-CP, Công điện số 126/CĐ-TTg, 252/CĐ-TTg và 290/CĐ-TTg về Chương trình phục hồi và phát triển KTXH, Chương trình phòng, chống dịch Covid-19 (2022-2023), cao tinh thần chủ đề điều hành năm 2022 “Đoàn kết kỷ cương, chủ động thích ứng, an toàn hiệu quả, phục hồi phát triển”; theo dõi chặt chẽ, chủ động nghiên cứu, dự báo, có phương án ứng phó đồng bộ, linh hoạt, phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, lạm phát, các cân đối lớn. Trong đó, chú trọng một số nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu sau đây:
- Tập trung, ưu tiên toàn lực kiểm soát dịch bệnh, triển khai đồng bộ, hiệu quả Chương trình phòng chống dịch Covid-19 (2022-2023); tổ chức tiêm vắc-xin hiệu quả cho trẻ em từ 5-12 tuổi; chuyển giao công nghệ, nghiên cứu, sản xuất vắc-xin, thuốc điều trị trong nước; bảo đảm nguồn cung, tiếp tục tăng cường công tác quản lý giá thuốc, trang thiết bị y tế phục vụ phòng, chống dịch.
- Điều hành đồng bộ, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ các công cụ chính sách tiền tệ, tài khóa và các chính sách khác để góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, duy trì mức lãi suất cho vay hợp lý nhằm hỗ trợ tích cực cho phục hồi và phát triển KTXH; tăng cường quản lý, giám sát thị trường chứng khoán, thị trường trái phiếu doanh nghiệp, bảo đảm an toàn hệ thống tài chính.
- Theo dõi chặt chẽ thị trường, giá cả hàng hóa để có chính sách, giải pháp kịp thời bảo đảm cân đối cung - cầu, điều hành, bình ổn giá phù hợp, giữ vững các cân đối lớn, nhất là điện, xăng dầu trên phạm vi cả nước và từng địa phương; đẩy nhanh tiến độ các dự án về nguồn và lưới điện, chủ động phương án vận hành hệ thống điện giữa các vùng, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ điện trong mùa cao điểm nắng nóng sắp tới; thúc đẩy thương mại, xuất nhập khẩu bền vững.
- Khẩn trương ban hành, trình cấp có thẩm quyền ban hành văn bản pháp luật để thực hiện Nghị quyết số 11/NQ-CP; triển khai nhanh, đồng bộ, quyết liệt, hiệu quả hơn nữa các nhiệm vụ, giải pháp đề ra, xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, là một trong các tiêu chí quan trọng để đánh giá, xếp loại cuối năm đối với tổ chức, cá nhân, nhất là người đứng đầu như chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 290/CĐ-TTg.
- Khẩn trương tổng kết, đánh giá chính sách hỗ trợ người dân, người lao động theo Nghị quyết số 68/NQ-CP; thực hiện hiệu quả việc hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động theo Quyết định số 08/2022/QĐ-TTg.
- Các bộ, cơ quan, địa phương tập trung triển khai quyết liệt các giải pháp thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công: (1) Đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, tháo gỡ kịp thời khó khăn, vướng mắc liên quan đến đất đai, tài nguyên; (2) Đôn đốc, đẩy nhanh tiến độ thi công; thực hiện nghiệm thu, lập hồ sơ thanh toán ngay khi có khối lượng; (3) Thành lập Tổ công tác thúc đẩy giải ngân trong từng bộ, cơ quan, địa phương; (4) Xử lý nghiêm các trường hợp nhà thầu vi phạm tiến độ, chất lượng hợp đồng; (5) Rà soát, điều chuyển vốn kế hoạch đầu tư công năm 2022 của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương; (6) Tổ chức giao ban định kỳ hằng tuần với các cơ quan chủ quản, chủ đầu tư về tình hình thực hiện các dự án, giải ngân kế hoạch đầu tư công; (7) Kịp thời chỉ đạo ban hành đơn giá xây dựng phù hợp với tình hình, điều chỉnh dự toán, vốn đầu tư của các nhiệm vụ, dự án theo đúng quy định.
- Tập trung rà soát, tháo gỡ các rào cản, vướng mắc cản trở hoạt động sản xuất, kinh doanh, khơi thông điểm nghẽn về huy động, sử dụng nguồn lực trong nền kinh tế; siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính; đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.
- Triển khai hiệu quả lộ trình mở cửa trường học trở lại, bảo đảm liên tục việc dạy và học trực tiếp; khẩn trương hoàn tất công tác chuẩn bị và tổ chức SEA games 31, bảo đảm chu đáo, an toàn.
- Bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững ổn định chính trị, độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ; bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, an toàn, an ninh và an dân. Đẩy mạnh ngoại giao song phương, đa phương, nhất là trong khu vực, các đối tác lớn, quan trọng; chủ động dự báo, bám sát tình hình xung đột tại Ucraina để triển khai công tác cứu trợ, bảo hộ công dân kịp thời; theo dõi sát các vấn đề trong khu vực ASEAN để có giải pháp ngoại giao phù hợp; củng cố tinh thần đoàn kết, thống nhất nội bộ, tranh thủ sự ủng hộ của bạn bè quốc tế đi đôi với giữ vững độc lập, tự chủ về đường lối đối ngoại.
- Tăng cường thông tin, tuyên truyền, tạo dư luận xã hội tích cực, đồng thuận trong nhân dân về chủ trương, đường lối, quyết sách của Đảng, Nhà nước./.
Chú thích:
[1] Cùng kỳ 2018 là 2,82%, năm 2019 là 2,63%, năm 2020 là 5,56%, năm 2021 là 0,29%.
[2] Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động là 2,46%, thiếu việc làm là 3,01%; thu nhập bình quân tháng của lao động làm công hưởng lương trong Quý I năm 2022 ước tính là 7,3 triệu đồng/tháng, tăng 1,2 triệu đồng so với Quý IV năm 2021 và tăng 119 nghìn đồng so với cùng kỳ năm trước.
[3] Tháng 03 năm 2011 tăng 2,17% so với tháng trước, lạm phát cả năm 2011 là 18,13%.
[4] Báo cáo Kết quả điều tra xu hướng kinh doanh của các doanh nghiệp ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trong Quý I năm 2022.
[5] Mỹ dự kiến tăng lãi suất điều hành lên 1,9% đến cuối năm 2022; Anh đã tăng lãi suất lên 0,5% tháng 2/2022; EU dự kiến có 02 đợt tăng lãi suất (Quý IV/2022 và Quý I/2023)…
