Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Nga được kỳ vọng tạo xung lực đưa quan hệ hợp tác thương mại giữa Việt Nam và Nga phát triển lên tầm cao mới.

Thiết lập quan hệ ngoại giao từ năm 1950, từ đó đến nay Việt Nam và Nga luôn vun đắp quan hệ tốt đẹp và phát triển tích cực trên nhiều lĩnh vực, nhất là thương mại, đầu tư.

Đặc biệt, việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện vào năm 2012 và ký Tuyên bố chung về những định hướng lớn của quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam-Nga trong giai đoạn hợp tác mới năm 2025 đã tiếp thêm động lực thúc đẩy hợp tác kinh tế-thương mại và đầu tư song phương.

Do đó, chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Nga được kỳ vọng tạo xung lực đưa quan hệ hợp tác thương mại giữa hai quốc gia phát triển lên tầm cao mới.

Đối tác hàng đầu

Dẫn thống kê của Cục Hải quan Việt Nam, Bộ Công Thương cho biết: Năm 2025, trao đổi hàng hóa giữa hai bên đạt 4,77 tỷ USD, tăng 4% so với năm 2024. Trong số đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Nga đạt gần 2,26 tỷ USD, giảm 3,2% so với cùng kỳ năm 2025.

Riêng 7 tháng năm 2026, kim ngạch ngoại thương giữa Việt Nam và Nga đạt 3,24 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm 2025, trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Nga đạt 1,33 tỷ USD, giảm 4,4%; nhập khẩu đạt 1,91 tỷ USD, tăng 27,2% so với cùng kỳ năm trước.

Các nhóm hàng có mức tăng trưởng cao trong 7 tháng qua gồm sắt thép các loại; xăng dầu; sản phẩm mây, tre, cói và thảm; hàng rau quả.

Về tỷ trọng, càphê là mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam sang Nga đạt 306 triệu USD, tương đương 23% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này. Kế đó là các mặt hàng dệt may, thủy sản, máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng khác.

Ở chiều ngược lại, các nhóm hàng nhập khẩu có mức tăng trưởng cao gồm sản phẩm khác từ dầu mỏ; giấy các loại, dây điện và dây cáp điện; kim loại thường khác. Về tỷ trọng, than các loại là mặt hàng có kim ngạch nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam từ Nga đạt 960 triệu USD; tiếp theo là mặt hàng phân bón, kim loại thường khác.

Theo Bộ Công Thương, Việt Nam và Nga đã ký Nghị định thư về hỗ trợ sản xuất các phương tiện vận tải có động cơ trên lãnh thổ Việt Nam; Tập đoàn TH triển khai xây dựng các trang trại bò sữa tại tỉnh Moscow, Kaluga, Primorsky.

Cùng đó, Phiên họp lần thứ 14 Tiểu ban hợp tác về công nghiệp thuộc Uỷ ban Liên Chính phủ Việt Nam-Nga đã thống nhất các thỏa thuận nhằm thúc đẩy hợp tác trong 7 lĩnh vực; trong đó đáng chú ý là cơ khí điện và thiết bị năng lượng tái tạo, luyện kim, cơ khí đường sắt.

Ngoài ra, về hợp tác năng lượng-dầu khí giữa Việt Nam và Nga không chỉ tập trung vào thăm dò, khai thác dầu khí truyền thống mà đang từng bước mở rộng sang nhiều lĩnh vực mới có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao.

Cụ thể, hai bên đang thúc đẩy phát triển các dự án điện khí, hợp tác trong cung ứng dài hạn sản phẩm năng lượng (LNG, dầu thô và than đá), xây dựng các cơ sở hạ tầng năng lượng; mở rộng sang lĩnh vực năng lượng tái tạo và phát triển năng lượng hạt nhân.

Đáng lưu ý, các nội dung hợp tác nêu trên được hai bên rà soát và thúc đẩy triển khai thường xuyên trong khuôn khổ Tiểu ban hợp tác về năng lượng thuộc Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam-Nga.

Đến nay, hai bên đã tiến hành tổ chức được 16 Phiên họp.Tính đến hết tháng 7/2026, Nga có 242 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng số vốn đăng ký gần 996 triệu USD, đứng thứ 28 trong số 153 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam.

Các lĩnh vực đầu tư chủ yếu của Nga gồm khai khoáng, dịch vụ lưu trú và ăn uống, công nghiệp chế biến chế tạo… Ở chiều ngược lại, Việt Nam hiện có 19 dự án đầu tư sang Nga với tổng vốn xấp xỉ 1,64 tỷ USD. Đặc biệt, Nga hiện đứng thứ 5 trong số 88 quốc gia, vùng lãnh thổ mà Việt Nam có đầu tư ra nước ngoài. Các lĩnh vực đầu tư chủ yếu của Việt Nam sang Nga gồm khai khoáng, công nghiệp, kinh doanh bất động sản.

Theo các chuyên gia, việc khai thác dư địa này cũng đặt ra yêu cầu đẩy mạnh xuất khẩu và mở rộng thị trường theo tinh thần Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới.

Với thị trường Nga, bên cạnh củng cố những nhóm hàng đang có lợi thế, Việt Nam cần thúc đẩy đa dạng hóa sản phẩm, tăng cường xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp với các kênh phân phối và nâng cao khả năng đáp ứng tiêu chuẩn, quy định của thị trường sở tại.

Đây cũng là hướng để doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ khai thác thị trường theo lợi thế sẵn có sang chủ động tìm kiếm phân khúc mới, mở rộng thị phần và từng bước nâng cao giá trị xuất khẩu.

Thắt chặt quan hệ

Ông Hoàng Minh Chiến, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) nhấn mạnh: Việt Nam và Nga là hai quốc gia có mối quan hệ hợp tác đặc biệt. Năm 2025, hai nước đã kỷ niệm 70 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.

Hai nước đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2012. Trên nền tảng đó, hợp tác song phương giữa hai nước ngày càng được mở rộng; trong đó kinh tế và thương mại tiếp tục là những trụ cột quan trọng.

Ông Hoàng Minh Chiến cho biết với kim ngạch thương mại hai chiều liên tục tăng trưởng là tín hiệu tích cực cho thấy hoạt động giao thương giữa hai nước tiếp tục duy trì; đồng thời phản ánh việc hai nền kinh tế có nhiều lợi thế bổ trợ lẫn nhau và còn nhiều dư địa để hợp tác sâu rộng hơn.

Thời gian qua, các cơ quan của Việt Nam và Liên bang Nga; trong đó, có Cục Xúc tiến thương mại đã phối hợp tổ chức nhiều sự kiện kết nối giao thương nhằm thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa hoạt động thương mại giữa hai quốc gia, cùng nhau tìm thấy cơ hội hợp tác tiềm năng.

“Cục Xúc tiến thương mại cam kết sẽ luôn đồng hành cùng các đối tác trong và ngoài nước để hỗ trợ kết nối, tháo gỡ khó khăn, tạo cơ hội, đề xuất chủ trương, cơ chế, chính sách để các doanh nghiệp Việt Nam-Nga giao thương thuận lợi, góp phần nâng tầm quan hệ thương mại giữa hai nước,” ông Hoàng Minh Chiến bày tỏ.

Theo bà Olga Vladimirovna Starikova, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ và Phát triển Xuất khẩu Công nghiệp Moskva-Nga, Việt Nam vẫn là ưu tiên hàng đầu và là hướng chiến lược trong hợp tác của Moscow tại khu vực châu Á. Các hướng hợp tác triển vọng với Việt Nam trong thời gian tới sẽ tập trung vào việc cung cấp dược phẩm và thiết bị y tế, mỹ phẩm, thiết bị năng lượng, thực phẩm và đồ uống; phát triển hạ tầng viễn thông và hệ thống y tế quốc gia tại Việt Nam; triển khai các dự án chung về giao thông đô thị, năng lượng, tài chính và tổ hợp công nông nghiệp.

Ông Alexey Likhachev, Tổng giám đốc Tập đoàn Năng lượng nguyên tử quốc gia Liên bang Nga (Rosatom) khẳng định Tập đoàn sẵn sàng đồng hành và hỗ trợ Việt Nam trong quá trình phát triển ngành công nghiệp hạt nhân gồm xây dựng các trung tâm hạt nhân hiện đại, thúc đẩy ứng dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình, cũng như đào tạo nguồn nhân lực hạt nhân chất lượng cao.

Ông Likhachev cũng cho biết Rosatom và các đối tác Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa hợp tác về năng lượng tái tạo, công nghệ cao, logistics và đóng tàu và mong muốn hai bên tiếp tục tăng cường trao đổi, làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác và hiện thực hóa tiềm năng hợp tác trong thời gian tới.

Tại buổi làm việc với ngài Andrey Vadimovich Panteleev, Phó Thống đốc tỉnh Tyumen-Nga, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng nhấn mạnh Bộ Công Thương Việt Nam luôn coi trọng việc thúc đẩy quan hệ hợp tác với Nga, nhất là trong lĩnh vực thương mại, công nghiệp và năng lượng; đồng thời nhấn mạnh hợp tác giữa các địa phương hai nước đang ngày càng có vai trò tích cực trong việc vun đắp và mở rộng quan hệ song phương.

Cùng đó, Thứ trưởng Phan Thị Thắng đánh giá cao tiềm năng hợp tác giữa doanh nghiệp hai bên, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp, năng lượng và đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật. Hơn nữa, với thế mạnh nổi bật của Tyumen về dầu khí và công nghiệp hỗ trợ ngành năng lượng, cùng với nhu cầu hợp tác thực chất của doanh nghiệp Việt Nam, hai bên còn nhiều dư địa để thúc đẩy hoạt động kết nối và triển khai hợp tác.

Vì vậy, Thứ trưởng Phan Thị Thắng đề nghị tỉnh Tyumen tăng cường trao đổi trực tiếp với các cơ quan, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo của Việt Nam. Đồng thời, giao Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) phối hợp hỗ trợ kết nối đoàn công tác tỉnh Tyumen làm việc với Tập đoàn Công nghiệp- Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh để trao đổi khả năng hợp tác trong các lĩnh vực phù hợp. Qua đó, hợp tác giữa Việt Nam và Nga nói chung cũng như tỉnh Tyumen nói riêng sẽ tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ, thực chất và hiệu quả hơn.

Ngoài ra, trong khuôn khổ làm việc trực tuyến giữa lãnh đạo Bộ Công Thương và ông Roman Anatolyevich Marshavin, Thứ trưởng Bộ Năng lượng Nga, hai bên khẳng định sẽ tiếp tục tăng cường trao đổi, phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh trong lĩnh vực năng lượng và logistics.

Việc này góp phần nâng cao hiệu quả hợp tác song phương, bảo đảm an ninh năng lượng, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, mang lại lợi ích thiết thực của hai quốc gia trong thời gian tới./.

​