\Cần thiết ban hành Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, bảo vệ những công trình này là bảo vệ hoạt động thiết yếu của đất nước và sự an toàn của Nhân dân.

Sáng 5/11, tại Nhà Quốc hội, dưới sự điều hành của Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Trong phiên thảo luận, nhiều đại biểu tán thành sự cần thiết ban hành Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, bảo vệ những công trình này là bảo vệ hoạt động thiết yếu của đất nước và sự an toàn của Nhân dân.

Hoàn thiện dự án Luật cần quán triệt ba nguyên tắc

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh cho hay việc hoàn thiện dự án Luật cần quán triệt ba nguyên tắc: Bảo vệ an ninh quốc gia phải chủ động, chặt chẽ và từ sớm, từ xa; phân cấp phải đi đôi với trách nhiệm, thủ tục phải rõ ràng, có thời hạn; phối hợp phải xác định được đầu mối và cơ chế xử lý cụ thể.

“Một đạo luật tốt không chỉ tạo hành lang pháp lý đủ mạnh để bảo vệ an ninh quốc gia, mà còn phải loại bỏ những rào cản không cần thiết, tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định cho phát triển kinh tế-xã hội,” Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà nhấn mạnh.

Về dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, trong đó ở Điều 35, đại biểu Hà nhấn mạnh Điều 35 mới quy định phối hợp trong giai đoạn đầu tư, vận hành và ứng phó tấn công mạng, tàu bay không người lái, chưa có quy định đối với công trình ở khu vực biên giới, biển, đảo và công trình lưỡng dụng như cảng biển, sân bay, công trình viễn thông dùng chung, nơi có nhiều lực lượng cùng hoạt động: Công an, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, cơ quan quân sự địa phương và chính quyền cơ sở.

“Thống nhất với cơ quan soạn thảo đề nghị không luật hóa theo nguyên tắc Nghị quyết số 66-NQ/TW, giao các lực lượng xây dựng quy chế phối hợp; công trình lưỡng dụng thực hiện theo Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự, tôi không đề nghị quy định chi tiết, nhưng việc xác định lực lượng chủ trì, nghĩa vụ thông báo khi có đe dọa, sự cố và yêu cầu diễn tập chung là vấn đề khung, cần có căn cứ trong Luật để tránh mỗi địa bàn một cách làm, nhất là khi xảy ra tình huống khẩn cấp,” Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà cho hay.

Đại biểu đề nghị bổ sung một khoản vào Điều 35: “Đối với công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia ở khu vực biên giới, biển, đảo và công trình lưỡng dụng, lực lượng bảo vệ của Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, cơ quan quân sự địa phương và Ủy ban nhân dân các cấp xây dựng phương án phối hợp bảo vệ, trao đổi thông tin, xử lý tình huống và tổ chức diễn tập”; nội dung chi tiết thực hiện theo khoản 4 Điều 35.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga - Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng cho rằng cần làm rõ cách xác định phạm vi bảo vệ và thẩm quyền xử lý hoạt động trong hành lang bảo vệ.

“Khoản 1 Điều 27 của dự thảo quy định phạm vi khu vực bảo vệ, hành lang bảo vệ của công trình theo pháp luật chuyên ngành. Trường hợp pháp luật chuyên ngành chưa quy định thì phạm vi được xác định theo đề nghị của Hội đồng thẩm định hoặc cơ quan thẩm định đối với từng loại công trình. Tôi nhất trí với việc phải có sự linh hoạt, bởi nguy cơ đối với mỗi công trình và điều kiện địa hình, dân cư không giống nhau,” Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga chỉ rõ.

Khoản 3 Điều 24 đã yêu cầu thẩm định sự phù hợp của biện pháp bảo vệ với đặc điểm công trình và tác động đối với phát triển kinh tế, xã hội. Tuy nhiên, Điều 27 chưa làm rõ kết quả đánh giá ấy được sử dụng thế nào để lựa chọn ranh giới bảo vệ, nhất là khi ranh giới đi qua nhà ở, đất sản xuất hoặc cơ sở kinh doanh đã tồn tại hợp pháp.

“Tôi đề nghị bổ sung tại Điều 27 nguyên tắc: phạm vi bảo vệ phải dựa trên đánh giá nguy cơ cụ thể, hiện trạng dân cư và sử dụng đất; cơ quan đề xuất phải giải trình sự cần thiết của ranh giới được lựa chọn và xem xét phương án bảo vệ ít ảnh hưởng hơn mà vẫn đáp ứng yêu cầu an ninh. Ranh giới và những hạn chế áp dụng cần được thể hiện rõ để người bị ảnh hưởng có thể biết và thực hiện quyền của mình, đồng thời bảo vệ thông tin thuộc bí mật nhà nước,” đại biểu Việt Nga nhấn mạnh.

Tiêu chí phải căn cứ vào chức năng, tính chất quan trọng

Đề cập về tiêu chí xác định, phân loại công trình tại Điều 6 và Điều 7 của dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, đại biểu Dương Khắc Mai - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng cho biết, dự thảo phân loại công trình an ninh, khu an ninh thành loại a, b, c theo chức năng, nhiệm vụ; công trình quan trọng khác thành loại I, II, III theo tính chất và phạm vi ảnh hưởng. Giải trình của cơ quan soạn thảo cho rằng, tiêu chí phải căn cứ vào chức năng, tính chất quan trọng và yêu cầu bảo vệ, không phụ thuộc vào không gian của công trình.

Tuy nhiên, theo đại biểu Dương Khắc Mai, các khái niệm như “hậu quả nghiêm trọng,” “rất quan trọng” vẫn khó lượng hóa; khoản 4 điều 6 còn bao gồm cả cơ sở sinh hoạt, học tập, làm việc thường xuyên, dễ dẫn đến xác định diện bảo vệ quá rộng. Do đó, đại biểu đề nghị quy định rõ hơn trong luật các điều kiện cốt lõi về mức độ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, khả năng gián đoạn hoạt động thiết yếu và yêu cầu bảo vệ đặc biệt; giao Chính phủ hướng dẫn tiêu chí kỹ thuật cụ thể. Như vậy vừa bảo đảm nhận diện đúng công trình cần bảo vệ, vừa tránh mở rộng danh mục, tăng chi phí và hạn chế hoạt động bình thường không cần thiết.

Về đưa công trình vào, đưa ra khỏi danh mục tại Điều 21 đến Điều 26, đại biểu Dương Khắc Mai cho biết, Điều 21 đã phân định thẩm quyền cho Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an và Chủ tịch Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh theo từng loại công trình; Điều 25 cũng đã quy định trường hợp đưa ra khỏi danh mục.

Báo cáo giải trình cho rằng, quy trình đưa công trình vào danh mục không làm phát sinh thủ tục đầu tư đối với người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, khoản 2 Điều 23 vẫn giao Chính phủ quy định hồ sơ; dự thảo Luật chưa thể hiện rõ thời hạn thẩm định và cơ chế phối hợp khi công trình liên ngành, liên tỉnh.

Do đó, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị xác định trong luật các yêu cầu tối thiểu về căn cứ đánh giá, trách nhiệm phối hợp, thời hạn xử lý và rà soát lại danh mục khi công năng hoặc mức độ rủi ro thay đổi, đồng thời, cần sử dụng dữ liệu, hồ sơ quản lý hiện có, không tạo thêm thủ tục trùng lặp. Phân cấp phải đi đôi với trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm tra, tránh tình trạng công trình không còn đáp ứng tiêu chí nhưng vẫn phải chịu chế độ bảo vệ đặc biệt.

Đóng góp ý kiến về tiêu chí xác định, phân loại công trình của dự án Luật bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, đại biểu Nguyễn Vũ Trung - Đoàn Đại biểu quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị sửa Điều 6 và Điều 7 về tiêu chí xác định, phân loại công trình, khu an ninh theo hướng luật hóa các tiêu chí cốt lõi, không để việc xác định danh mục phụ thuộc vào những cụm từ có nghĩa còn rộng như là "quan trọng" hay "ảnh hưởng lớn."

Theo đại biểu Nguyễn Vũ Trung, trong Luật cần nêu tiêu chí và nguyên tắc xếp loại như: chức năng thiết yếu, số người, ngành và hệ thống phụ thuộc, thời gian gián đoạn tối đa có thể chấp nhận, khả năng thay thế, mức độ lan truyền sự cố, nguy cơ an ninh mạng và hậu quả môi trường.

Đại biểu Nguyễn Vũ Trung nhấn mạnh, có thể giao Chính phủ quy định ngưỡng kỹ thuật theo từng ngành. Dự thảo nghị định có đưa ra các ngưỡng cụ thể cho một số nhóm công trình, song vẫn cần tránh một khái niệm là "các công trình khác." Khái niệm này rộng đến mức là tiêu chí khó có khả năng dự báo. Khi danh mục kéo theo sự hạn chế sử dụng đất, chi phí bảo vệ và nghĩa vụ tuân thủ thì tiêu chí phải đủ rõ để doanh nghiệp biết trước mình có thể bị điều chỉnh ra sao./.