Hà Nội đang từng bước kiến tạo môi trường học tập tiên tiến, nuôi dưỡng nhân tài, chuẩn bị nguồn lực trí tuệ cho quá trình phát triển nhanh và bền vững.

Việc Hà Nội phát triển Trường Trung học phổ thông chuyên Hà Nội-Amsterdam và Trường Trung học phổ thông chuyên Chu Văn An theo định hướng tiệm cận các chuẩn mực quốc tế không chỉ đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn của Thủ đô, mà còn thể hiện quyết tâm cụ thể hóa Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Hà Nội đang từng bước kiến tạo môi trường học tập tiên tiến, nuôi dưỡng nhân tài, chuẩn bị nguồn lực trí tuệ cho quá trình phát triển nhanh và bền vững.

Bước chuyển mạnh về tư duy

Mới đây, Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội phê duyệt đề án phát triển hai trường Trung học phổ thông chuyên Hà Nội-Amsterdam và Trung học phổ thông chuyên Chu Văn An theo hướng tiệm cận chuẩn quốc tế.

Đây là bước đi tiên phong trong đổi mới mô hình trường chuyên, hiện thực hóa tinh thần của Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển giáo dục chất lượng cao, đào tạo nguồn nhân lực và nhân tài cho đất nước trong giai đoạn hội nhập sâu rộng.

Việc xây dựng Trường Trung học phổ thông chuyên Hà Nội-Amsterdam và Trường Trung học phổ thông chuyên Chu Văn An theo định hướng tiệm cận quốc tế không đơn thuần là đầu tư cơ sở vật chất hay mở rộng quy mô đào tạo.

Quan trọng hơn, đây là sự thay đổi trong tư duy phát triển giáo dục của Thủ đô: từ mục tiêu đào tạo học sinh giỏi sang xây dựng môi trường giáo dục có khả năng phát hiện, bồi dưỡng và phát triển nhân tài theo chuẩn mực quốc tế.

Nhà giáo Nguyễn Thị Nhiếp, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông chuyên Chu Văn An cho rằng, đây không phải là một cuộc “nâng cấp hình thức” mà là sự thay đổi tư duy giáo dục.

“Tiệm cận chuẩn quốc tế” là một lộ trình nâng cấp từng bước để chương trình giảng dạy, cơ sở vật chất và năng lực học sinh ngày càng gần hơn với các nền giáo dục tiên tiến trên thế giới. Động lực cốt lõi của quá trình này là chuyển đổi triết lý giáo dục từ bồi dưỡng học sinh giỏi thuần túy sang phát triển nhân tài toàn diện, có tư duy hệ thống, năng lực nghiên cứu độc lập và khả năng hội nhập học thuật quốc tế. Học sinh không chỉ giỏi kiến thức mà cần có năng lực phản biện, hợp tác toàn cầu và thích ứng với kỷ nguyên Trí tuệ Nhân tạo, chuyển đổi số. Đây là bước chuyển từ “học để thi” sang “học để sáng tạo và dẫn dắt tương lai.”

Còn với Trường Trung học phổ thông chuyên Hà Nội-Amsterdam, nhà trường mong muốn học hỏi tinh hoa của các nền giáo dục tiên tiến trên thế giới, vận dụng linh hoạt phù hợp với mục tiêu đào tạo, phù hợp với nhiệm vụ nhà trường được giao phó trong giai đoạn mới và hài hòa với bản sắc văn hóa dân tộc.

Nhà giáo Trần Thùy Dương, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông chuyên Hà Nội-Amsterdam cho biết, đề án không chỉ đặt mục tiêu nâng tầm một trường chuyên hàng đầu của Thủ đô mà còn hướng tới xây dựng trung tâm đào tạo nhân tài quốc gia, có chuẩn đầu ra tương đương các hệ thống văn bằng, chứng chỉ quốc tế; đào tạo những nhà khoa học, chuyên gia và nhà lãnh đạo tương lai trong kỷ nguyên kinh tế tri thức.

Điểm cốt lõi của đề án là sự chuyển dịch mạnh mẽ trong triết lý giáo dục, từ bồi dưỡng học sinh giỏi theo hướng truyền thống sang phát triển nhân tài toàn diện, chú trọng tư duy hệ thống, năng lực sáng tạo và khả năng hội tụ liên ngành.

Theo định hướng của thành phố, hai trường chuyên sẽ được phát triển thành những trung tâm giáo dục chất lượng cao, có chương trình đào tạo hiện đại, tăng cường ngoại ngữ, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế. Học sinh không chỉ được trang bị kiến thức chuyên sâu mà còn được phát triển các năng lực toàn diện, kỹ năng công dân toàn cầu và khả năng thích ứng với môi trường cạnh tranh quốc tế.

Chuẩn bị cho tương lai bền vững

Nhiều năm qua, Hà Nội luôn là địa phương dẫn đầu cả nước về chất lượng giáo dục phổ thông và thành tích học sinh giỏi quốc gia, quốc tế. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt về nguồn nhân lực chất lượng cao, việc đầu tư cho giáo dục mũi nhọn được xem là khoản đầu tư cho tương lai lâu dài của Thủ đô nói riêng và đất nước nói chung.

Điều này đòi hỏi hệ thống trường chuyên không chỉ là nơi đào tạo học sinh xuất sắc mà còn phải trở thành cái nôi của đổi mới sáng tạo, nghiên cứu khoa học và khởi nghiệp.

Theo Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông chuyên Chu Văn An, để xây dựng chất lượng giáo dục tiệm cận chuẩn các chuẩn mực quốc tế, giữ vai trò trung tâm học thuật, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo ở bậc trung học phổ thông, Trường Trung học phổ thông chuyên Chu Văn An sẽ triển khai ngay việc bồi dưỡng đội ngũ, cùng với các chuyên gia xây dựng chương trình giáo dục nhà trường theo hướng cá thể hóa, tăng nghiên cứu khoa học, học theo dự án, tích hợp công nghệ và phát triển năng lực toàn diện cho học sinh.

Trong đó, ngoại ngữ không còn là một môn học riêng lẻ mà trở thành công cụ để học sinh tiếp cận tri thức toàn cầu. Trong chương trình giáo dục đó có môn học đặc trưng riêng thể hiện tinh thần thanh lịch, nhân văn và chiều sâu văn hóa của Chu Văn An trong quá trình hội nhập quốc tế.

Cũng xem ngoại ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là phương tiện để học sinh nghiên cứu, viết luận học thuật, thuyết trình, tranh biện và tiếp cận tri thức toàn cầu, Trường Trung học phổ thông chuyên Hà Nội-Amsterdam đặt mục tiêu nâng cao năng lực hội nhập quốc tế cho học sinh. Nhà trường đặc biệt chú trọng mô hình giáo dục STEM/STEAM, đào tạo theo hướng liên môn. Ví dụ, học sinh chuyên Toán, Vật lý, Hóa học… được đào tạo chuyên sâu khoa học tự nhiên kết hợp với kỹ năng tin học, Trí tuệ Nhân tạo (AI)... Tương tự, các lớp chuyên Ngoại ngữ học thêm về kinh doanh, văn hóa, lịch sử…

“Việc học ngoại ngữ theo 4 kỹ năng đã rất phổ biến nên nhà trường mong muốn thúc đẩy học sinh dùng Ngoại ngữ để tiếp nhận tri thức liên ngành. Các môn khoa học xã hội như Ngữ văn, Lịch sử… kết hợp với các bộ môn Nghệ thuật và đào tạo theo hướng tăng tính ứng dụng vào đời sống. Đặc biệt, các em có thể học tập thông qua dự án (project-based learning) để phát triển tư duy cùng các kỹ năng mềm. Việc học của các em sẽ đỡ nặng nề học thuật, hướng tới thực tiễn nhiều hơn, học sinh sẽ có cơ hội để khám phá tiềm năng thực sự của mình,” Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông chuyên Hà Nội-Amsterdam chia sẻ.

Để hiện thực hóa đề án, hai nhà trường đã đề ra những giải pháp cốt lõi, trong đó đặc biệt quan trọng là đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và sự đồng hành của phụ huynh, doanh nghiệp, trường đại học và toàn xã hội.

Các trường vừa tiếp tục tập trung đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ vừa mong muốn có cơ chế tuyển dụng linh hoạt để thu hút giáo viên giỏi, có kinh nghiệm dẫn dắt học sinh tài năng, có kinh nghiệm học tập và giảng dạy tại môi trường giáo dục quốc tế...

Theo Giáo sư, Tiến sỹ khoa học, Viện sĩ Nguyễn Đình Đức, nguyên Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội), Phó Chủ tịch Hội Cơ học Việt Nam, Viện sỹ Viện Hàn lâm Khoa học Tự nhiên Nga, chủ trương của thành phố Hà Nội về phát triển trường chuyên và các trường chất lượng cao là hoàn toàn đúng đắn.

Việc xây dựng các trường chuyên theo định hướng tiệm cận chuẩn quốc tế không chỉ nhằm nâng cao thành tích học tập hay kết quả thi cử, mà quan trọng hơn là tạo dựng môi trường để học sinh được phát triển tư duy nghiên cứu, năng lực sáng tạo và khả năng hội nhập ngay từ bậc phổ thông.

Để phát triển, Hà Nội rất cần có nguồn nhân lực chất lượng cao, trình độ cao-đó là ý nghĩa sống còn. Với lợi thế đặc biệt là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước và có các trường đại học hàng đầu trên địa bàn, bên cạnh việc phát triển hai trường chuyên Hà Nội-Amsterdam và Chu Văn An, Hà Nội cần có những giải pháp quyết liệt hơn nữa, mở rộng việc phát triển đối với các trường chuyên đóng chân trên địa bàn.

Việc Hà Nội đầu tư phát triển các trường chuyên theo định hướng tiệm cận chuẩn quốc tế không chỉ đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn, mà còn góp phần xây dựng nền tảng tri thức, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai.

Đây là bước đi chiến lược, thể hiện tầm nhìn dài hạn của Thủ đô trong việc chuẩn bị nguồn lực để nâng cao năng lực cạnh tranh, hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững trong tương lai./.