Lãnh đạo Cục Xuất bản, In và Phát hành nhận trách nhiệm khi để lọt cuốn sách sai phạm ra thị trường, xem đây là cơ hội để rà soát lại công tác toàn ngành và bổ sung, sửa đổi Luật Xuất bản.

Để lọt cuốn sách “Chuyện với Thanh” ra thị trường, cả đơn vị xuất bản và cơ quan quản lý nhà nước đều phải chịu trách nhiệm

Đó là nhận định của Phó Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành Đinh Tiến Dũng tại Họp báo thường kỳ quý 2 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ngày 15/7.

Nhiều sai sót trong các khâu xuất bản

Theo Phó Cục trưởng Đinh Tiến Dũng, mỗi năm ngành xuất bản cho ra đời hơn 50.000 đầu sách với khoảng 350 triệu bản, trong khi lực lượng cán bộ làm công tác quản lý xuất bản tại Cục Xuất bản, In và Phát hành "rất hạn chế, chỉ có vài người."

Ông cho biết sau khi các xuất bản phẩm được nộp lưu chiểu, Cục không thể đọc toàn bộ khoảng 50.000 đầu sách. Việc lựa chọn để đọc được thực hiện trên cơ sở đăng ký xuất bản từ đầu năm, ưu tiên những đầu sách liên quan đến các lĩnh vực như chính trị, lịch sử, an ninh, quốc phòng, tôn giáo và lãnh thổ. Vì vậy, việc kiểm tra này mang tính xác suất.

Theo Phó Cục trưởng, cơ quan quản lý hiện duy trì tổ đọc, gồm các chuyên gia và cán bộ có kinh nghiệm trong lĩnh vực xuất bản, làm việc thường xuyên từ 2-3 buổi mỗi tuần để đánh giá những xuất bản phẩm có nguy cơ cao trước khi lưu hành.

Nếu phát hiện nội dung vi phạm, cơ quan quản lý sẽ xử lý theo quy định; trường hợp chưa đến mức xử lý nhưng cần chỉnh sửa, nhà xuất bản sẽ được yêu cầu chỉnh lý, bổ sung trước khi phát hành.

Ông Dũng cũng lưu ý, tổ đọc chỉ có chức năng tư vấn cho cơ quan quản lý nhà nước, không phải "hội đồng thẩm định" hay "hội đồng sách" như một số thông tin lan truyền trên mạng xã hội.

Đề cập đến vấn đề lưu chiểu xuất bản phẩm, Phó Cục trưởng nhấn mạnh, đây không phải là khâu kiểm duyệt trước khi sách đến tay bạn đọc.

"Lưu chiểu không phải để cơ quan quản lý đọc rồi mới cho phép phát hành sách. Đây là hoạt động nhằm phát hiện sai phạm nếu có để xử lý theo quy định của pháp luật. Còn trách nhiệm kiểm soát nội dung trước khi xuất bản thuộc về nhà xuất bản," ông Dũng khẳng định.

Về cuốn sách “Chuyện với Thanh,” ông Dũng cho biết Giám đốc Nhà xuất bản là người chịu trách nhiệm cao nhất từ khâu khai thác bản thảo cho đến khi in ấn, phát hành, cùng với đó là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, đối tác liên kết, biên tập viên… trong quy định đều đã có.

“Khi phát hiện sai sót, chúng tôi đã cho thu hồi, tiêu hủy toàn bộ ấn bản chưa lưu hành và thu hồi từ người đọc. Đáng chú ý, nhiều bạn trẻ chủ động giao nộp sách cho Cục Xuất bản, In và Phát hành, cho thấy trách nhiệm và nhận thức của độc giả cũng rất cao,” ông Dũng cho biết.

Chia sẻ với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus, ông Đinh Tiến Dũng cho hay cơ quan quản lý đang nghiên cứu ứng dụng công nghệ AI vào công tác thẩm định, để có thể phát hiện những cuốn sách có vấn đề, sai sót về mặt chính trị, tư tưởng, bởi chỉ dùng sức người thì khó có thể đọc được hết 50.000 đầu sách.

"Khối lượng sách đúng là rất nhiều nhưng đã nhận nhiệm vụ thì phải thực hiện được. Không hoàn thành, để xảy ra sai sót thì phải chịu trách nhiệm," ông Đinh Tiến Dũng bày tỏ.

Hoàn thiện Luật Xuất bản để khắc phục bất cập

Theo ông Đinh Tiến Dũng, vụ việc “Chuyện với Thanh” là dịp để cơ quan quản lý rà soát lại quy định pháp luật, kịp thời bổ sung điều khoản để chấn chỉnh hoạt động của ngành.

Luật Xuất bản hiện hành quy định rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động xuất bản, gồm giám đốc nhà xuất bản, biên tập viên, đối tác liên kết (nếu có) và cơ quan quản lý nhà nước. Trong đó, giám đốc nhà xuất bản là người chịu trách nhiệm cao nhất về nội dung xuất bản phẩm trước khi phát hành.

Theo ông Đinh Tiến Dũng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã trình dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Một trong những nội dung trọng tâm là hoàn thiện quy định để khắc phục những bất cập bộc lộ từ thực tiễn.

Một điểm mới trong dự thảo Luật được ông Dũng nêu ra là chuyển từ cơ chế "đăng ký xuất bản" sang "đăng ký kế hoạch xuất bản."

Giải đáp trực tiếp về vấn đề "tiền kiểm" hay "hậu kiểm," Phó Cục trưởng khẳng định cơ quan quản lý đang bám sát tinh thần cải cách thủ tục hành chính: "Ngay cả các khâu liên quan đến tiền kiểm, hậu kiểm, trong luật 2012 đã quy định chi tiết. Nhưng bám sát chỉ đạo, định hướng của Đảng và Chính phủ về cải cách thủ tục hành chính, phân cấp phân quyền, hiện nay nhiều thủ tục trong lĩnh vực xuất bản đã được bãi bỏ, chuyển sang các khâu mang tính chất thông báo. Việc này nhằm giảm tải, tạo điều kiện thông thoáng hơn cho các nhà xuất bản, doanh nghiệp phát hành, đồng thời nêu cao sự tự chịu trách nhiệm trong các hoạt động xuất bản của mình."

Dự kiến trong tháng Tám tới, tại phiên họp không thường lệ, Quốc hội sẽ xem xét thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Phó Cục trưởng Đinh Tiến Dũng bày tỏ mong muốn các cơ quan báo chí tiếp tục quan tâm tuyên truyền cho dự thảo Luật, đồng thời tăng cường các tuyến bài viết động viên thế hệ trẻ quan tâm tới sách, góp phần chấn hưng văn hóa đọc đang có dấu hiệu suy giảm trong bối cảnh hiện nay.

Mới đây, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức Tọa đàm tham vấn chuyên gia về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương, qua 13 năm thi hành, Luật Xuất bản năm 2012 và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật đến nay đã bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập.

Theo ông Đặng Xuân Phương, trong bối cảnh kinh tế-xã hội có nhiều thay đổi, tác động đến hoạt động xuất bản, thị trường xuất bản số, thương mại điện tử và các mô hình kinh doanh nội dung số phát triển mạnh, sự bùng nổ của Internet, trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng phân phối nội dung số đã tạo ra khoảng cách ngày càng lớn giữa các quy định pháp luật với thực tiễn thị trường xuất bản.

Đặc biệt, Chỉ thị số 04-CT/TW do Ban Bí thư ban hành ngày 17.3.2026 về việc "tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới" đã đề ra nhiều quan điểm, nhiệm vụ và giải pháp mới đối với sự phát triển của ngành Xuất bản Việt Nam.

Thực tiễn này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải kịp thời sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản nhằm thể chế hóa các quan điểm, định hướng của Đảng, đồng thời khắc phục những bất cập trên thực tiễn của thị trường xuất bản./.