Tham tán Trần Ngọc Quân khuyến nghị doanh nghiệp cần làm rõ nguồn gốc nguyên liệu, công đoạn sản xuất tại Việt Nam và quản lý chặt chứng nhận xuất xứ để tránh gian lận thương mại.

Trước các quy định mới của Liên minh châu Âu (EU) đối với ngành thép, Thương vụ Việt Nam tại Bỉ và EU khuyến cáo doanh nghiệp chủ động rà soát chuỗi cung ứng, chuẩn bị hồ sơ xuất xứ và đáp ứng các yêu cầu mới, trong khi các cơ quan trong nước cần đẩy nhanh đàm phán với EU về hạn ngạch thuế quan dành cho Việt Nam.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Brussels, Tham tán Trần Ngọc Quân, Trưởng Bộ phận Thương vụ Việt Nam tại Bỉ và EU, cho biết thép là một trong những ngành chịu nhiều yêu cầu kỹ thuật và biện pháp bảo hộ của EU. Doanh nghiệp cần có bộ phận thường xuyên cập nhật quy định của EU và chuyển hóa thành kế hoạch cụ thể, đặc biệt về nguồn gốc nguyên liệu, chứng nhận xuất xứ (CO) và dữ liệu nơi nấu chảy thép.

Theo quy định mới của EU, hạn ngạch miễn thuế đối với 26 nhóm sản phẩm thép giảm xuống còn khoảng 18,35 triệu tấn/năm, thấp hơn khoảng 47% so với năm 2024. Phần hàng hóa vượt hạn ngạch sẽ chịu thuế 50%, chưa kể thuế chống bán phá giá, thuế đối kháng và chi phí carbon theo Cơ chế Điều chỉnh carbon qua biên giới (CBAM) nếu thuộc diện áp dụng.

Khoảng một nửa tổng hạn ngạch, tương đương 9,15 triệu tấn, dành cho các nước có hiệp định thương mại tự do với EU, trong đó có Việt Nam thông qua Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA). Tuy nhiên, Việt Nam chưa hoàn tất đàm phán với EU về lượng hạn ngạch ưu đãi riêng.

Do đó, doanh nghiệp hiện vẫn phải khai thác hạn ngạch chung và thường xuyên trao đổi với nhà nhập khẩu để nắm lượng hạn ngạch còn lại.

Một thay đổi quan trọng là EU yêu cầu truy xuất nguồn gốc thép theo nguyên tắc “nấu chảy và đúc.” Từ ngày 1/10/2026, nhà nhập khẩu phải cung cấp chứng thư của nhà máy, xác định quốc gia nơi thép được nấu chảy và đúc thành sản phẩm rắn đầu tiên. Lô hàng không chứng minh được thông tin này có thể bị từ chối thông quan.

Theo Tham tán Trần Ngọc Quân, trước mắt yêu cầu về nơi nấu chảy chưa quyết định quyền tiếp cận hạn ngạch. Tuy nhiên, từ ngày 1/10/2027, dữ liệu này sẽ được sử dụng để phân bổ hạn ngạch theo quốc gia. Đây có thể là vấn đề đáng lưu ý đối với thép Việt Nam sử dụng nguyên liệu nhập khẩu từ nước thứ ba và chỉ thực hiện các công đoạn gia công, cán hoặc cuộn tại Việt Nam.

Ông Trần Ngọc Quân khuyến nghị doanh nghiệp cần làm rõ nguồn gốc nguyên liệu, công đoạn sản xuất tại Việt Nam và quản lý chặt chứng nhận xuất xứ để tránh gian lận thương mại.

Khi Việt Nam được phân bổ hạn ngạch ưu đãi riêng theo EVFTA, việc sử dụng thép nấu chảy ở nước ngoài có thể làm giảm lượng sản phẩm thực sự được tính vào hạn ngạch dành cho Việt Nam.

Thương vụ Việt Nam tại Bỉ và EU sẽ tiếp tục cập nhật quy định, phối hợp với các đối tác tại EU để hỗ trợ doanh nghiệp. Trong nước, cần đẩy nhanh đàm phán về hạn ngạch thuế quan và xây dựng cơ chế quản lý xuất xứ phù hợp.

Theo Thương vụ, doanh nghiệp còn khoảng một năm để rà soát chuỗi cung ứng và chuẩn bị cho những thay đổi lớn. Về dài hạn, EU đang chuyển từ các biện pháp tự vệ tạm thời sang khuôn khổ chính sách công nghiệp thường trực, đòi hỏi ngành thép Việt Nam phải chủ động thích ứng với các yêu cầu mới./.