Vấn đề bảo vệ cán bộ dám làm, đánh giá cán bộ dựa trên kết quả công việc, sàng lọc người né tránh, đồng thời giao đúng việc, trao đủ quyền đang trở thành điểm tựa để người dám làm có “đất dụng võ."

Trong giai đoạn phát triển mới, những mục tiêu lớn của đất nước chỉ có thể thành hiện thực khi chủ trương được biến thành hành động và nguồn lực phải chuyển hóa thành kết quả. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết về một đội ngũ cán bộ phải dám nghĩ, dám làm, năng động, đổi mới và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Từ tinh thần thực tiễn của Chỉ thị số 07-CT/TW đến tầm nhìn chiến lược trong Nghị quyết số 24-NQ/TW, vấn đề bảo vệ cán bộ dám làm, đánh giá cán bộ dựa trên kết quả công việc, sàng lọc người né tránh, đồng thời giao đúng việc, trao đủ quyền đang trở thành điểm tựa để người dám làm có “đất dụng võ."

Giai đoạn phát triển mới của đất nước đang đòi hỏi tốc độ tăng trưởng cao hơn, sức cạnh tranh lớn hơn và phải nhanh chóng tháo gỡ những điểm nghẽn tồn tại đã nhiều năm. Nhưng muốn tiến nhanh và bền vững, ngoài khơi thông các nguồn lực về đất đai, vốn, công nghệ và sức sáng tạo của xã hội, còn phải tạo được môi trường an toàn để cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Để đạt được những yêu cầu ấy, trước tiên phải nhìn vào cách thức tổ chức, thực hiện công việc. Đất nước đang có nhiều việc phải làm nhanh nhưng không phải việc nào cũng có sẵn tiền lệ và cách làm để áp dụng. Có những việc chỉ cần tuân thủ đúng quy trình, nhưng có những việc mới, khó, liên quan đến nhiều lĩnh vực, đòi hỏi người được giao nhiệm vụ phải chủ động tìm cách tháo gỡ, dám quyết và dám chịu trách nhiệm.

Tinh thần đổi mới trong phương pháp làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh vì thế vẫn rất gần gũi với những vấn đề đặt ra hôm nay. Đó là bám sát thực tế, chọn đúng việc, nắm đúng thời cơ và tìm cách làm phù hợp, không rập khuôn. Với người cán bộ, điều này có nghĩa là gặp việc khó thì tìm cách giải quyết, gặp vấn đề mới nảy sinh thì nghiên cứu cách làm trong khuôn khổ luật pháp, được giao thẩm quyền thì phải chủ động quyết định, không đẩy việc lên cấp trên chỉ vì sợ trách nhiệm.

Nhưng muốn người cán bộ thực sự dám làm, chỉ yêu cầu trách nhiệm là chưa đủ. Cùng với khuyến khích đổi mới, phải có cơ chế bảo vệ người làm đúng, làm vì việc chung, kể cả khi quyết định đó có rủi ro và kết quả chưa được như mong muốn.

Thế nên học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh phải được thể hiện trong công việc hằng ngày. Chỉ thị số 07-CT/TW mà Bộ Chính trị ban hành mới đây đã đặt yêu cầu về cách làm rất mới là “học tập và thực hành,” tức là học tập phải đi cùng thực hành, mà thực hành trước tiên phải dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đương đầu với khó khăn. Khi đó, học Bác là phải “học cách làm đúng,” làm đến nơi đến chốn và tạo ra kết quả cụ thể.

Đây cũng là ý nghĩa của chủ trương khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung của Đảng, Nhà nước ta.

Từ Kết luận số 14-KL/TW của Bộ Chính trị về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung, đến Nghị định 73/2023/NĐ-CP quy định về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, và nay là Nghị quyết số 24-NQ/TW cùng Chỉ thị số 07-CT/TW, vấn đề này được chỉ ra ngày càng rõ hơn, cụ thể hơn. Đó không còn như một cơ chế riêng lẻ mà trở thành một nội dung xuyên suốt trong công tác cán bộ và quản trị quốc gia hiện đại.

Nghị định 73/2023/NĐ-CP quy định rất cụ thể việc khuyến khích, bảo vệ cán bộ trong trường hợp xuất phát từ yêu cầu cấp thiết của thực tiễn, nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, nút thắt, tạo giá trị và hiệu quả thiết thực. Khi cách làm đổi mới không đạt hoặc chỉ đạt một phần mục tiêu, thậm chí có thiệt hại, nếu cán bộ thực hiện đúng chủ trương, có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung thì có thể được xem xét loại trừ, miễn hoặc giảm nhẹ trách nhiệm theo quy định của pháp luật có liên quan.

Nhưng phải hiểu rõ, bảo vệ cán bộ không có nghĩa là bỏ qua sai phạm! Cán bộ làm sai để vụ lợi thì phải xử lý. Người lợi dụng đổi mới để tham nhũng, tiêu cực thì càng phải xử lý nghiêm. Nhưng ngược lại, một cán bộ nhận việc khó, làm việc chưa từng có tiền lệ, làm đúng chủ trương, vì lợi ích chung và đã tính toán rủi ro mà kết quả không như dự kiến thì không thể chỉ nhìn vào hậu quả cuối cùng rồi quy tất cả thành lỗi chủ quan. Nếu không phân biệt được hai trường hợp ấy, cán bộ rất dễ chọn giải pháp an toàn là làm thì có thể sai, không làm thì ít gặp rủi ro hơn. Và lúc ấy, người dân, doanh nghiệp tiếp tục phải chờ đợi.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đã nhiều lần nhấn mạnh cần có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung, để “người làm đúng không bị thiệt, người làm tốt không bị cô đơn.”

Thực tế triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã cho thấy phần nào vấn đề này. Năm 2026, ngân sách được phê duyệt cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số lên tới 95.000 tỷ đồng, tương đương 3% tổng chi ngân sách nhà nước. Nhưng đến ngày 10/6 mới giải ngân 8.700 tỷ đồng, tương đương 21% số ngân sách đã phân bổ và 16% số giao dự toán.

Ở một số địa phương, tình hình còn chậm hơn nhiều. Tỉnh Đồng Tháp mới giải ngân 1,77% vốn đầu tư và 25,59% kinh phí sự nghiệp; Sơn La đạt 2,96% dự toán. Những con số này cho thấy nguồn lực lớn chưa chắc đã đem lại hiệu quả cao. Một số điểm nghẽn vẫn nằm trong cách nghĩ, cách quyết và cách làm, nhất là ở khâu tổ chức thực hiện.

Bộ Khoa học và Công nghệ đã xác định nổi lên là tại một số nơi vẫn tồn tại tâm lý e ngại, sợ sai, né tránh trách nhiệm khi triển khai các cơ chế mới. Năng lực tổ chức thực hiện ở một số bộ, ngành, địa phương cũng chưa theo kịp yêu cầu.

Những hạn chế đó cũng được Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chỉ ra rất rõ tại Phiên họp chuyên đề mới đây.

Sau 1 năm 9 tháng triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, dù thể chế cơ bản được khơi thông, hạ tầng số, dữ liệu và dịch vụ công trực tuyến có chuyển biến nhưng kết quả vẫn chưa tương xứng với chủ trương, nguồn lực và quyết tâm chính trị. Chưa có nhiều sản phẩm công nghệ chiến lược và việc thương mại hoá kết quả nghiên cứu, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng còn chậm. Tạo lập, kết nối, chia sẻ dữ liệu vẫn là điểm nghẽn lớn, trong khi một số nhiệm vụ còn quá hạn và việc tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược còn lúng túng.

Cộng đồng doanh nghiệp cũng đã chỉ ra những điểm nghẽn rất cụ thể, đòi hỏi sớm được tháo gỡ để khơi thông nguồn lực, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng bứt phá trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động. Như cảnh báo của ngành điện tử, với chu kỳ đơn hàng rất ngắn, chỉ cần chậm trễ vài tuần trong việc mở rộng nhà máy hay nhập khẩu thiết bị, cơ hội sẽ ngay lập tức chuyển sang quốc gia khác.

Ngành gỗ có kim ngạch xuất khẩu 11,1 tỷ USD trong 7 tháng năm 2026, nhưng nhóm đồ gỗ có giá trị gia tăng cao lại giảm 6,2%. Thương mại điện tử có khoảng 3 triệu hộ kinh doanh và 2 triệu cá nhân tham gia, đặt ra yêu cầu đơn giản hóa mạnh mẽ thủ tục nếu muốn chuyển đổi lực lượng này thành doanh nghiệp.

Từ những vấn đề đó, Nghị quyết số 24-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu: Muốn cán bộ dám chịu trách nhiệm thì tổ chức phải giao rõ việc, giao đủ quyền, bảo đảm nguồn lực, xác định giới hạn thẩm quyền, quản trị rủi ro và đồng hành trong quá trình thực hiện. Không thể yêu cầu cán bộ “dám làm” nhưng lại không giao quyền. Càng không thể giao quyền rồi bỏ mặc cán bộ tự xoay xở. Khi kết quả không như mong muốn lại xoay sang truy người chịu trách nhiệm mà không xem xét cả quá trình ra quyết định./.