Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài góp phần tăng cường tính chuyên nghiệp, xây dựng nền ngoại giao hiện đại.

Chiều 23/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài. Với 489/490 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 97,80% tổng số đại biểu Quốc hội).

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.

Trước khi tiến hành biểu quyết, các đại biểu đã nghe Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung, thay mặt Chính phủ, trình bày Báo cáo tóm tắt về việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật.

Bộ trưởng cho biết, Chính phủ đã tiếp thu ý kiến thẩm tra và ý kiến của đoàn đại biểu Quốc hội cùng các đại biểu Quốc hội về sự cần thiết ban hành Luật, sự phù hợp với chủ trương của Đảng, tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất của dự thảo Luật với hệ thống pháp luật, sự tương thích với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; đồng thời đảm bảo các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, nguồn tài chính, nguồn nhân lực, phạm vi điều chỉnh và các vấn đề liên quan đến thành phần hồ sơ, trình tự thủ tục xây dựng Luật.

Liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của cơ quan đại diện, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho biết, Chính phủ đã tiếp thu đa số ý kiến liên quan đến việc bổ sung và mở rộng chức năng nhiệm vụ của cơ quan đại diện để phù hợp với các văn kiện của Đảng. Theo đó, đã bổ sung một số lĩnh vực công tác như nông nghiệp, vận động các quốc gia và tổ chức quốc tế ghi danh, công nhận di sản văn hóa, và vấn đề chữ tiếng Việt. Đồng thời, bổ sung doanh nghiệp vào các đối tượng được bảo hộ lãnh sự và quy định về thời hạn mà cơ quan tổ chức cần thông báo cho cơ quan đại diện trong trường hợp khẩn cấp hoặc theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.

Chính phủ cũng đã báo cáo rõ một số lĩnh vực mà đại biểu đề xuất và đã được bao hàm trong dự thảo Luật, như công nghệ mới và du lịch. Đồng thời, Chính phủ đã rà soát và báo cáo thực tiễn triển khai một số nội dung liên quan đến vai trò của ngành ngoại giao về kinh tế, văn hóa, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của cơ quan đại diện, nhiệm vụ thúc đẩy bảo tồn và lan tỏa tiếng Việt, cơ chế phối hợp giữa cơ quan đại diện và địa phương, cũng như chức năng về tương trợ tư pháp.

Liên quan đến việc kiện toàn cơ cấu tổ chức và nhân sự của cơ quan đại diện, Chính phủ đã bổ sung nguyên tắc điều chuyển biên chế giữa các cơ quan đại diện dựa trên yêu cầu nhiệm vụ và địa bàn công tác; bổ sung tiêu chí đại sứ cần có năng lực tổ chức thực hiện chuyển đổi số; chỉnh lý các cụm từ liên quan đến chức vụ ngoại giao đặc biệt; và bổ sung quy định kéo dài nhiệm kỳ đại sứ tối đa không quá 36 tháng.

Đồng thời, Chính phủ đã làm rõ các tiêu chuẩn và quy trình công nhận chuyên gia sẽ được quy định tại Nghị định hướng dẫn chi tiết Nghị quyết số 250/2025 ngày 10/12/2025 của Quốc hội, hiện đang lấy ý kiến để Chính phủ thông qua. Chính phủ cũng đã đánh giá về tác động của việc mở rộng chuyên gia, rà soát và báo cáo rõ về việc không cần thiết phải quy định chuyên gia đồng thời phải là cán bộ, công chức, viên chức.

Liên quan đến việc vận hành và quản lý cơ quan đại diện, Chính phủ đã rà soát và bổ sung quy định về hỗ trợ học phí cho con đi theo học đến hết bậc trung học phổ thông; quy định cụ thể về phụ cấp kiêm nhiệm, chế độ bảo hiểm, cơ chế điều chỉnh sinh hoạt phí và các biện pháp tránh trục lợi chính sách tại Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 08/2019 của Chính phủ về các chế độ đối với thành viên cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Chính phủ cũng đã báo cáo các vấn đề về đầu tư công trung hạn, dài hạn, đa dạng hóa hình thức đầu tư, sử dụng ngoại tệ và quy định trình tự thủ tục linh hoạt đối với các dự án đầu tư xây dựng.

Về quy định lập dự toán, quản lý, sử dụng quyết toán ngân sách nhà nước và nội dung công tác kế toán, cơ quan chủ trì soạn thảo đã phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan để đảm bảo phù hợp với quy định của Luật Ngân sách nhà nước. Đồng thời, Tờ trình và các báo cáo cũng đã nêu rõ việc không cần thiết duy trì Quỹ Bảo hộ công dân, song vẫn bảo đảm kinh phí cho các hoạt động của công dân.

Việc thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài nhằm khắc phục một số hạn chế, bất cập của Luật cơ quan đại diện năm 2009 (sửa đổi, bổ sung năm 2017); sửa đổi, bổ sung một số quy định nhằm bảo đảm hiệu quả hoạt động của cơ quan đại diện, đáp ứng các yêu cầu mới của tình hình phát triển kinh tế-xã hội của đất nước, thực hiện thống nhất quản lý hoạt động đối ngoại, tăng cường tính chuyên nghiệp trong hoạt động của cơ quan đại diện, và bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, góp phần xây dựng nền ngoại giao hiện đại, thể hiện vị trí trọng yếu của công tác đối ngoại./.

​