Luật Trợ giúp pháp lý vừa được Quốc hội thông qua và sẽ có hiệu lực từ 1/1/2027. Luật được hoàn thiện với mục tiêu bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế.

Chiều ngày 23/4, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý. Kết quả biểu quyết cho thấy có 494/494 đại biểu Quốc hội có mặt tham gia biểu quyết tán thành việc thông qua Luật này, chiếm tỷ lệ 100% số đại biểu tham gia biểu quyết và 98,80% tổng số đại biểu Quốc hội.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027.

Trước khi tiến hành biểu quyết, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo tóm tắt về việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật. Trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã tổ chức rà soát và chỉnh lý toàn diện dự thảo Luật, đảm bảo phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, tuân thủ đầy đủ các nguyên tắc về tính hợp hiến, tính thống nhất và đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành.

Dự thảo Luật được hoàn thiện với mục tiêu lấy người được trợ giúp pháp lý làm trung tâm, bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân, đặc biệt đối với các nhóm yếu thế trong xã hội. Đồng thời, Luật cũng nâng cao chất lượng, tính chuyên nghiệp của đội ngũ thực hiện trợ giúp pháp lý và tăng cường trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý.

Báo cáo của Bộ trưởng Bộ Tư pháp nêu rõ một số nội dung lớn đã được tiếp thu và chỉnh lý.

Về diện người được trợ giúp pháp lý (khoản 2 Điều 1): Dự thảo Luật đã bổ sung nhóm "người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội, bị hại" nhằm bảo đảm quyền được trợ giúp pháp lý trong tố tụng hình sự. Việc xác định diện người được trợ giúp pháp lý sẽ dựa trên các chính sách xã hội cơ bản và phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước, quy định rõ tiêu chí và điều kiện áp dụng đối với từng nhóm đối tượng.

Về lĩnh vực trợ giúp pháp lý (Điều 27 Luật Trợ giúp pháp lý hiện hành): Chính phủ đề nghị giữ quy định của Luật hiện hành, không mở rộng trợ giúp pháp lý sang lĩnh vực kinh doanh, thương mại, nhằm bảo đảm bản chất của trợ giúp pháp lý là chính sách an sinh xã hội, tập trung hỗ trợ các đối tượng yếu thế trong các lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền cơ bản của con người như dân sự, hình sự, và hành chính.

Về chi nhánh của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước (khoản 3 Điều 1): Dự thảo Luật bổ sung quy định về điều kiện thành lập Chi nhánh, căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội và nhu cầu trợ giúp pháp lý tại địa phương, do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định.

Về bổ nhiệm, miễn nhiệm, cấp và thu hồi thẻ trợ giúp viên pháp lý (khoản 4, 5, 6 Điều 1): Dự thảo Luật đã siết chặt tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm trợ giúp viên pháp lý, bổ sung các trường hợp không được bổ nhiệm và điều chỉnh thời gian không tham gia tố tụng từ 02 năm xuống 12 tháng.

Về cộng tác viên trợ giúp pháp lý (khoản 7 Điều 1): Dự thảo Luật đã làm rõ điều kiện đối với cộng tác viên trợ giúp pháp lý, giảm yêu cầu về thời gian kinh nghiệm đối với một số đối tượng có trình độ chuyên môn cao, đồng thời quy định phạm vi hoạt động của cộng tác viên chỉ bao gồm tư vấn pháp luật và đại diện ngoài tố tụng, không tham gia tố tụng.

Những điều chỉnh này nhằm bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý./.

​