Giới xuất khẩu hiện đang theo dõi sát sao diễn biến tại Trung Đông với kỳ vọng căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt sẽ giúp khôi phục nhu cầu tiêu thụ trong nửa cuối năm 2026.

Giá lúa tại Thái Lan đang phát đi những tín hiệu tích cực khi các nhà mua sắm toàn cầu bắt đầu đẩy mạnh thu mua để đảm bảo nguồn dự trữ.

Giới xuất khẩu hiện đang theo dõi sát sao diễn biến tại Trung Đông với kỳ vọng căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt sẽ giúp khôi phục nhu cầu tiêu thụ trong nửa cuối năm 2026.

Theo dữ liệu từ Hiệp hội các nhà máy xay xát gạo Thái Lan, tính đến giữa tháng 5/2026, giá lúa trắng (độ ẩm 15%) tại tỉnh Ayutthaya đã tăng lên mức 8.100-8.500 baht (khoảng 248-260 USD) mỗi tấn, cải thiện đáng kể so với mức 7.700-8.100 baht/tấn ghi nhận vào tuần trước đó.

Trong khi đó, giá lúa Hom Mali tại Ubon Ratchathani vẫn giữ ổn định ở mức cao từ 17.000-18.000 baht/tấn.

Trên thị trường xuất khẩu, giá gạo trắng 5% tiêu chuẩn của Thái Lan cũng ghi nhận xu hướng đi lên.

Tính tới ngày 22/5, giá gạo Thái Lan đạt 440-465 USD/tấn, tăng từ mức 408 USD/tấn ghi nhận vào đầu tháng.

Ông Mohit Agarwal, phụ trách mảng kinh doanh nông sản của tập đoàn Olam Agri tại Việt Nam và Thái Lan, nhận định rằng xuất khẩu gạo của quốc gia này có thể phục hồi trong nửa cuối năm nếu các điểm nóng tại Trung Đông hạ nhiệt. Điều này không chỉ giúp kích cầu mà còn giảm bớt chi phí vận chuyển và đóng gói vốn đang ở mức cao.

Tuy nhiên, ông dự báo giá gạo trắng 5% tấm sẽ chỉ dao động trong biên độ hẹp, tăng khoảng 10-15 USD/tấn hoặc giảm khoảng 20 USD/tấn. Mức tăng khiêm tốn này do lượng tồn kho nội địa hiện chưa đủ mạnh để tạo ra một đợt biến động lớn.

Về khối lượng xuất khẩu, số liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ cho thấy lượng gạo xuất kho của Thái Lan trong 4 tháng đầu năm 2026 giảm 25% so với cùng kỳ.

Ông Agarwal lý giải sự sụt giảm này mang tính thời điểm hơn là mất đi lợi thế cạnh tranh mang tính cấu trúc. Nguyên nhân chính đến từ việc Iraq - khách hàng truyền thống mua khoảng 1 triệu tấn gạo từ Thái Lan mỗi năm - chậm trễ trong việc chốt đơn hàng.

Mặc dù triển vọng phục hồi là khả quan, ngành gạo Thái Lan vẫn phải đối mặt với bài toán chi phí sản xuất. Trong vụ thu hoạch tháng 3-4 vừa qua, chi phí sản xuất của Thái Lan đã tăng thêm khoảng 4-5% do giá phân bón và vận tải leo thang.

Bên cạnh đó, áp lực cạnh tranh từ Ấn Độ vẫn hiện hữu, đặc biệt ở phân khúc gạo trắng và gạo đồ nhờ chiến lược giá quyết liệt của nước này. Tuy nhiên, Thái Lan vẫn duy trì được tệp khách hàng trung thành, những người ưu tiên chất lượng và đặc tính riêng biệt của hạt gạo Thái hơn là yếu tố giá cả.

Nhìn ra bức tranh toàn cầu, báo cáo triển vọng ngành gạo tháng 5/2026 dự báo sản lượng gạo thế giới niên vụ 2026-2027 sẽ đạt 537,8 triệu tấn, giảm khoảng 5 triệu tấn so với niên vụ trước. Ấn Độ được dự báo sẽ tiếp tục giữ vững vị trí nhà sản xuất lớn nhất thế giới năm thứ ba liên tiếp, vượt qua Trung Quốc.

Ngược lại với sản lượng sụt giảm, hoạt động thương mại gạo toàn cầu được kỳ vọng sẽ xác lập kỷ lục mới vào năm 2027. Xuất khẩu gạo của thế giới dự kiến tăng 1,8 triệu tấn lên 63,1 triệu tấn, đánh dấu năm tăng trưởng thứ ba liên tiếp. Trong đó, Ấn Độ chiếm khoảng 40% thị phần toàn cầu với lượng xuất khẩu dự kiến 25 triệu tấn.

Việt Nam và Thái Lan cũng được dự báo sẽ tăng sản lượng xuất khẩu nhờ nhu cầu mạnh mẽ từ các thị trường trọng điểm tại châu Phi và Đông Nam Á.

Đáng chú ý, Philippines - nhà nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới - dự kiến sẽ tiếp tục nâng lượng mua vào lên mức kỷ lục do quy mô dân số tăng và nhu cầu lương thực thiết yếu.

Các nhà giao dịch cho rằng nhập khẩu của Philippines có thể chạm mốc 5,5-6 triệu tấn nếu hiện tượng El Niño gây ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất nội địa./.