Việc sửa đổi Luật Thỏa thuận quốc tế được kỳ vọng sẽ cắt giảm thủ tục, mở rộng thẩm quyền cho địa phương và rút ngắn thời gian triển khai các cam kết hợp tác, nhất là tại những địa bàn giàu tiềm năng.

Luật Thỏa thuận quốc tế được ban hành năm 2020, nhưng sau 6 năm, những biến động nhanh chóng của tình hình thế giới cùng sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ đặt ra yêu cầu phải điều chỉnh khuôn khổ pháp lý để theo kịp thực tiễn.

Trao đổi về dự thảo sửa đổi Luật với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus bên lề Kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XVI, Phó Giáo sư Trương Hồ Hải, đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang cho rằng trọng tâm không chỉ là đơn giản hóa thủ tục hành chính, mà còn phải mở rộng quyền chủ động cho các chủ thể ở địa phương, đồng thời bảo đảm kiểm soát chặt chẽ quá trình ký kết và triển khai thỏa thuận.

Đây cũng chính là cơ sở để Phú Quốc và An Giang tận dụng tốt hơn các cơ hội hợp tác quốc tế, trước mắt phục vụ công tác chuẩn bị APEC 2027, về lâu dài thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

- Thưa đại biểu, Luật Thỏa thuận quốc tế được ban hành năm 2020, vì sao cần sửa đổi luật vào thời điểm này và theo ông, mục tiêu quan trọng nhất của sửa đổi là gì, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh hội nhập quốc tế?

Đại biểu Trương Hồ Hải: Hôm nay, tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội, các đại biểu đã trao đổi khá sôi nổi về Luật Thỏa thuận quốc tế và vấn đề hợp tác quốc tế. Luật được ban hành cách đây 6 năm, trong khoảng thời gian đó, tình hình quốc tế đã có nhiều biến động lớn, trong khi công nghệ thông tin cũng phát triển mạnh mẽ, làm thay đổi nhanh chóng cách thức trao đổi và hợp tác giữa các chủ thể.

Những thay đổi ấy đặt ra yêu cầu phải điều chỉnh pháp luật để theo kịp thực tiễn hợp tác quốc tế đang diễn ra từng ngày, từng giờ.

Theo tôi, mục tiêu của việc sửa đổi Luật trước hết là làm cho các thủ tục thỏa thuận hợp tác quốc tế thực chất hơn, đồng thời đơn giản hóa thủ tục hành chính. Nếu duy trì quá nhiều tầng nấc thủ tục, chúng ta có thể bỏ lỡ những cơ hội hợp tác quốc tế.

Vì vậy, có thể khái quát ba mục tiêu chính: loại bỏ những thủ tục không cần thiết; bảo đảm hoạt động ký kết, hợp tác đi vào thực chất; và kịp thời thích ứng với những thay đổi của cục diện thế giới cũng như tiến trình toàn cầu hóa.

- Dự thảo Luật có những điểm mới như mở rộng phạm vi chủ thể được ký kết thỏa thuận quốc tế, trong đó có ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế và Ủy ban nhân dân đặc khu; đồng thời đơn giản hóa thủ tục, cho phép ký kết bằng phương thức điện tử. Theo ông, những thay đổi này sẽ giúp các địa phương như An Giang, đặc biệt là đặc khu Phú Quốc, chủ động hơn như thế nào trong hợp tác quốc tế?

Đại biểu Trương Hồ Hải: Phú Quốc là một địa bàn có vị trí quan trọng, với nhiều tiềm năng phát triển của An Giang nói riêng và cả nước nói chung. Đây cũng là nơi sẽ tổ chức APEC 2027.

Theo định hướng chung và những nội dung Bộ trưởng Bộ Nội vụ đã đề cập, việc tăng cường thẩm quyền cho chính quyền địa phương, nhất là chính quyền đặc khu như Phú Quốc, có ý nghĩa rất thiết thực.

Khi được trao thêm thẩm quyền, quy trình xử lý các thủ tục liên quan đến thỏa thuận quốc tế có thể được rút ngắn, qua đó giúp địa phương chủ động hơn trong việc nắm bắt và triển khai các cơ hội hợp tác.

Tuy nhiên, cùng với việc mở rộng thẩm quyền, cần kiểm soát tốt hơn quá trình ký kết các thỏa thuận quốc tế. Luật Thỏa thuận quốc tế cũng cần phân định rõ phạm vi điều chỉnh với các luật có liên quan, tránh chồng chéo và bảo đảm xác định đúng thẩm quyền của từng chủ thể.

Đối với Phú Quốc, cơ chế thông thoáng hơn sẽ tạo điều kiện thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực, từ du lịch đến đào tạo nguồn nhân lực và các lĩnh vực khác phục vụ phát triển địa phương.

Trước mắt, những cơ chế này có thể góp phần hỗ trợ An Giang triển khai các nhiệm vụ liên quan đến APEC 2027. Về lâu dài, đây có thể là bước đi quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của Phú Quốc, nhất là trong lĩnh vực du lịch chất lượng cao, hợp tác đào tạo nguồn nhân lực và các hoạt động liên quan đến kinh tế biển.

Một điểm mới khác là mở rộng cơ hội ký kết thỏa thuận quốc tế cho ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế và Ủy ban nhân dân đặc khu. Các chủ thể này có thể trực tiếp tiến hành ký kết trong phạm vi thẩm quyền, thay vì phải qua nhiều bước hoặc kênh trung gian. Nhờ đó, thời gian và thủ tục được rút ngắn, giúp các thỏa thuận sớm được triển khai trong thực tiễn.

Đối với việc ký kết bằng phương thức điện tử, đây là xu hướng tất yếu, có thể giúp quy trình nhanh gọn hơn so với phương thức truyền thống. Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả, không thể chỉ thay đổi một thủ tục hành chính đơn lẻ mà cần điều chỉnh đồng bộ cả quy trình, bảo đảm việc ký kết được thực hiện thuận tiện nhưng vẫn có thể kiểm soát chặt chẽ.

- Theo ông, cần có cơ chế gì để tránh tình trạng chậm trễ trong triển khai các thỏa thuận quốc tế sau khi luật được thông qua?

Đại biểu Trương Hồ Hải: Việc xem xét, thông qua dự thảo luật tại kỳ họp này cũng xuất phát từ mong muốn tạo lập cơ chế để các chủ thể có thể sớm triển khai các thỏa thuận quốc tế trong thời gian tới, đặc biệt là tại Phú Quốc.

Tôi kỳ vọng những quy định được sửa đổi sẽ góp phần tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục, tạo điều kiện để các thỏa thuận được thực hiện kịp thời và phát huy hiệu quả trong thực tế.

- Xin cảm ơn những chia sẻ của ông./.