Việc sắp xếp trường học nhằm giảm số lượng đầu mối quản lý, hướng tới hình thành các cơ sở giáo dục có quy mô phù hợp với phân bố dân cư, điều kiện giao thông, yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Sắp xếp lại mạng lưới trường học công lập không chỉ là yêu cầu về tinh gọn bộ máy, mà còn là bước đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, sử dụng hiệu quả nguồn lực và đáp ứng yêu cầu đổi mới mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Là một trong 10 địa phương được lựa chọn triển khai theo chỉ đạo của Chính phủ, tỉnh Ninh Bình đang khẩn trương thực hiện phương án sắp xếp, tổ chức lại hệ thống các cơ sở giáo dục công lập theo hướng tinh gọn, quy mô hợp lý, phù hợp với phân bố dân cư và yêu cầu phát triển.

Quá trình này được kỳ vọng tạo động lực mới cho ngành Giáo dục, song cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm quyền học tập của học sinh, ổn định đội ngũ giáo viên và nâng cao hiệu quả quản trị nhà trường.

Tái cấu trúc mạng lưới theo quy mô dân số, phân bố dân cư

Phường Tam Chúc là một trong những địa phương tiến hành sắp xếp lại cơ sở giáo dục sớm trong tỉnh. Với những địa bàn có quy mô dân số và diện tích dưới tiêu chuẩn, phương án sắp xếp hướng tới việc mỗi địa phương còn một trường mầm non, một trường tiểu học và một trường trung học cơ sở.

Từ tháng 2/2026, địa phương đã hoàn thành sáp nhập cấp trung học cơ sở và thực hiện đợt 1 đối với các trường mầm non. Đối với cấp tiểu học và mầm non, địa phương dự kiến hoàn thành việc sắp xếp trước ngày 15/8/2026.

Trường Mầm non Tam Chúc, phường Tam Chúc, được thành lập ngày 11/2/2026 trên cơ sở sáp nhập Trường Mầm non Khả Phong và Trường Mầm non Thụy Lôi. Hiện trường có 23 nhóm, lớp với 53 cán bộ, giáo viên, nhân viên; trong đó có 52 giáo viên viên chức và 1 giáo viên hợp đồng lao động. Sau sáp nhập, nhà trường có 6 cán bộ quản lý, gồm 1 hiệu trưởng và 5 phó hiệu trưởng.

Thời gian tới, phường Tam Chúc tiếp tục sáp nhập điểm trường Mầm non Ba Sao vào Trường Mầm non Tam Chúc. Quy mô trường, số nhóm, lớp và đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên vì thế tiếp tục tăng lên, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới trong công tác quản lý.

Cô Tạ Thị Ninh, Hiệu trưởng Trường Mầm non Tam Chúc cho biết, sau 6 tháng tiến hành sắp xếp, tổ chức lại và đi vào hoạt động, bên cạnh những khó khăn ban đầu, nhà trường từng bước ổn định tổ chức, triển khai hiệu quả các nhiệm vụ được giao. Sau sáp nhập, công tác quản lý, chỉ đạo dần đi vào nền nếp, bảo đảm hoạt động của các nhóm, lớp được duy trì ổn định.

Về cơ sở vật chất, nhà trường tiếp tục rà soát, sắp xếp và khai thác hiệu quả các điều kiện hiện có. Đội ngũ giáo viên cũng được quan tâm, tạo điều kiện nâng cao năng lực chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ.

“Thời gian tới, khi tiếp tục thực hiện sắp xếp trường, lớp, chúng tôi tin tưởng sẽ thực hiện tốt công tác tổ chức, quản lý và nhiệm vụ chuyên môn, đáp ứng yêu cầu chăm sóc, giáo dục trẻ trong giai đoạn mới,” cô Tạ Thị Ninh chia sẻ.

Theo cô giáo Vũ Thị Nhung, giáo viên Trường Mầm non Tam Chúc, sau sáp nhập, một trong những thay đổi dễ nhận thấy là môi trường làm việc. Hoạt động chuyên môn của giáo viên trở nên phong phú, đa dạng hơn. Các buổi sinh hoạt chuyên môn theo tuần, theo tháng có thêm nhiều nội dung để trao đổi, thảo luận. Giáo viên có cơ hội chia sẻ phương pháp giảng dạy, kinh nghiệm chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ, qua đó góp phần nâng cao chất lượng chuyên môn của nhà trường.

Tương tự, Trường Tiểu học Ba Sao, phường Tam Chúc, hiện có 15 lớp với 380 học sinh và 30 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Sau ngày 15/8, nhà trường sẽ sáp nhập với Trường Tiểu học Khả Phong và Trường Tiểu học Thụy Lôi để tổ chức thành trường mới.

Cô Cấn Thị Kim Khánh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Ba Sao cho biết, tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên xác định việc sắp xếp, sáp nhập các nhà trường là chủ trương được thực hiện theo chỉ đạo của Đảng, Chính phủ và các cấp có thẩm quyền. Nhà trường nghiêm túc triển khai các nhiệm vụ theo yêu cầu, đồng thời xác định tinh thần đoàn kết, trách nhiệm là yếu tố quan trọng để thực hiện tốt nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Trước thời điểm sáp nhập, nhà trường đã chủ động chuẩn bị, tập trung quán triệt, tuyên truyền các nội dung chỉ đạo, văn bản của các cấp liên quan đến việc sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục. Qua công tác tuyên truyền, quán triệt, cán bộ, giáo viên, nhân viên trong trường cơ bản đồng thuận, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ.

Ông Phạm Hoàng Tùng, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Tam Chúc thông tin, sau khi có kế hoạch của Ủy ban Nhân dân tỉnh, phường đã triển khai sắp xếp, sáp nhập các trường chưa bảo đảm tiêu chí theo quy định. Ba trường trung học cơ sở đã được hợp nhất thành một trường; đội ngũ cán bộ quản lý được bố trí lại.

Thời gian tới, phường tiếp tục thực hiện sắp xếp đối với cấp tiểu học và mầm non theo chủ trương chung; tiếp tục tuyên truyền, tạo sự đồng thuận trong đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên. Đặc biệt, đối với những giáo viên trước đây từng trực tiếp giảng dạy các môn như Toán, Vật lý, Hóa học và các môn cơ bản khác, sau khi thực hiện sắp xếp cán bộ quản lý, có thể trở lại đảm nhiệm công tác giảng dạy phù hợp với chuyên môn.

Mục tiêu của việc sắp xếp không chỉ là tinh gọn bộ máy mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng giáo dục, trong đó phát huy trách nhiệm của đội ngũ nhà giáo là giải pháp trọng tâm.

Sắp xếp để sử dụng hiệu quả nguồn lực

Ngày 7/8/2026, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Ninh Bình Nguyễn Thanh Bình ký Quyết định số 2951/QĐ-UBND, phê duyệt Phương án tổng thể thực hiện sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập trên địa bàn tỉnh. Đây là đợt sắp xếp có quy mô lớn đối với mạng lưới cơ sở giáo dục của tỉnh, tác động đến nhiều cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên trường học.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân tỉnh Ninh Bình Trần Song Tùng, việc sắp xếp không chỉ nhằm giảm số lượng đầu mối quản lý mà hướng tới hình thành các cơ sở giáo dục có quy mô phù hợp với phân bố dân cư, điều kiện giao thông và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Quan điểm xuyên suốt là không sáp nhập một cách cơ học mà lấy chất lượng giáo dục, hiệu quả quản trị và quyền lợi của người học làm trung tâm.

Theo số liệu của Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình, tại thời điểm ngày 1/7/2025, toàn tỉnh có 1.566 cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập. Sau đợt sắp xếp đầu năm 2026, số lượng cơ sở giáo dục giảm còn 1.413, gồm 439 trường mầm non, 437 trường tiểu học, 422 trường trung học cơ sở và trường liên cấp, 92 trường trung học phổ thông cùng 23 trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên.

Mục tiêu đề ra là sau ngày 15/8/2026 hoàn thành phương án tổng thể, số đầu mối cơ sở giáo dục của tỉnh dự kiến giảm khoảng 57% so với thời điểm ngày 1/7/2025, vượt yêu cầu tối thiểu của Chính phủ. Điểm đáng chú ý của phương án là việc sáp nhập chủ yếu diễn ra về mặt tổ chức và bộ máy quản lý, trong khi phần lớn các điểm trường hiện có vẫn được giữ nguyên.

Đối với 19 xã, phường có quy mô dân số và diện tích dưới tiêu chuẩn, sau sắp xếp mỗi địa phương sẽ còn một trường mầm non, một trường tiểu học và một trường trung học cơ sở. Đối với 110 xã, phường còn lại, cơ bản bố trí một trường ở mỗi cấp học; những địa bàn có quy mô dân số lớn sẽ duy trì từ 2-3 trường ở từng cấp học, căn cứ các tiêu chí về số lượng học sinh và lớp học. Riêng phường Hoa Lư và phường Nam Định được bố trí 5 trường ở mỗi cấp học nhằm đáp ứng nhu cầu học tập tại các địa bàn trung tâm có quy mô dân số đông.

Trong khi đó, 92 trường trung học phổ thông và 23 trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp-giáo dục thường xuyên tiếp tục được giữ nguyên. Tỉnh sẽ tập trung đầu tư mở rộng quy mô, cơ sở vật chất và đội ngũ nhằm đáp ứng mục tiêu phổ cập giáo dục trung học phổ thông trong thời gian tới.

Bên cạnh những lợi ích lâu dài, phương án sắp xếp cũng đặt ra không ít thách thức, đặc biệt đối với đội ngũ cán bộ quản lý và nhân viên trường học. Theo dự kiến, quá trình sắp xếp sẽ tác động đến hơn 9.000 cán bộ quản lý và nhân viên; trong đó giảm khoảng 827 vị trí hiệu trưởng, ảnh hưởng tới khoảng 2.000 phó hiệu trưởng, gần 3.800 tổ trưởng, tổ phó chuyên môn và khoảng 2.500 nhân viên kế toán, văn thư, thư viện, thiết bị, y tế học đường.

Đối với đội ngũ giáo viên, chủ trương cơ bản là giữ ổn định, đồng thời thực hiện điều chuyển, bố trí hợp lý giữa các điểm trường và các đơn vị còn thiếu giáo viên nhằm bảo đảm cân đối cơ cấu, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực.

Bí thư Tỉnh ủy Trần Huy Tuấn nhấn mạnh, đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp bách nhằm tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập. Theo đó, việc sắp xếp phải giảm thực chất đầu mối và bộ máy quản lý, đồng thời tái cấu trúc mạng lưới trường học phù hợp với quy mô dân số, phân bố dân cư và nhu cầu học tập; sử dụng hiệu quả đội ngũ, cơ sở vật chất, ngân sách, nhưng không làm gián đoạn việc dạy và học, không giảm cơ hội tiếp cận giáo dục của học sinh và không sắp xếp cơ học, chạy theo tỷ lệ giảm đầu mối. Công tác cán bộ phải được thực hiện công khai, công tâm, minh bạch, đúng tiêu chuẩn, điều kiện; bảo đảm đầy đủ chế độ, chính sách đối với giáo viên và người lao động theo quy định.

Từ thực tiễn tại phường Tam Chúc có thể thấy, việc sắp xếp mạng lưới trường học đang từng bước chuyển từ yêu cầu giảm đầu mối sang mục tiêu tổ chức lại nguồn lực. Nếu được triển khai đồng bộ, phù hợp với đặc điểm dân cư, cơ sở vật chất và nhu cầu học tập của từng địa bàn, việc sắp xếp không chỉ góp phần tinh gọn bộ máy mà còn mở ra điều kiện để nâng cao hiệu quả quản trị, phát huy đội ngũ nhà giáo và từng bước nâng cao chất lượng giáo dục.

Điều quan trọng trong quá trình này là bảo đảm sự ổn định của hoạt động dạy và học, quyền lợi của học sinh và sự đồng thuận của đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên.

Đây cũng là yếu tố quyết định để chủ trương sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới trường học thực sự trở thành động lực nâng cao chất lượng giáo dục trong giai đoạn mới./.

​