Việc xây dựng đề án phát triển các mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế không chỉ hướng tới giữ chân dòng tiền của du khách mà còn thúc đẩy tiêu dùng nội địa, nâng tầm vị thế thương mại của Việt Nam.

Với mục tiêu hình thành các "làng outlet" cao cấp và phủ kín cửa hàng miễn thuế tại các điểm du lịch trọng điểm, Việt Nam đang kỳ vọng tạo ra bước chuyển mình mạnh mẽ cho hệ sinh thái bán lẻ. Chiến lược này được đưa ra trong dự thảo Đề án “Phát triển các mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” do Bộ Công Thương đang hoàn thiện.

Có ít nhất 5 trung tâm outlet gắn với du lịch vào năm 2030

Tại hội thảo tham vấn Đề án “Phát triển các mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) tổ chức mới đây, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã nhấn mạnh việc phát triển outlet và cửa hàng miễn thuế không chỉ đơn thuần là mở rộng kênh phân phối mà là bước chuyển dịch quan trọng sang hệ sinh thái bán lẻ hiện đại, tạo ra sự lan tỏa mạnh mẽ sang các ngành logistics, du lịch và dịch vụ.

Theo dự thảo Đề án, lộ trình phát triển được định hướng rõ rệt với những cột mốc tham vọng. Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu hình thành ít nhất 5 trung tâm outlet gắn với du lịch tại các địa bàn trọng điểm như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Quảng Ninh và Phú Quốc (An Giang). Tầm nhìn xa hơn đến năm 2045, các “làng outlet cao cấp” sẽ được phát triển đồng bộ tại cả ba miền.

Song song với đó, hệ thống cửa hàng miễn thuế dự kiến sẽ phủ kín 100% các sân bay quốc tế và cửa khẩu lớn, đồng thời mở rộng vào nội đô tại các trung tâm du lịch lớn, cho phép kết hợp phục vụ cả khách nội địa và khách ưu đãi miễn thuế để tối ưu hóa không gian tiêu dùng.

Theo đề án, mô hình outlet tại Việt Nam sẽ được vận hành theo hai hướng chủ đạo nhằm đáp ứng đa dạng nhu cầu thị trường. Hướng thứ nhất là các “làng outlet cao cấp” quy mô lớn, được quy hoạch như một tổ hợp tích hợp giữa mua sắm, giải trí và trải nghiệm văn hóa, hướng tới phân khúc khách hàng trung và cao cấp. Hướng thứ hai là các trung tâm outlet đô thị hoặc ngoại vi với quy mô linh hoạt, tập trung vào các thương hiệu phổ thông để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng đại chúng.

Đặc biệt, Đề án đặt mục tiêu nâng tỷ lệ hàng Việt trong các hệ thống này lên mức 30-40%, biến đây thành nơi quảng bá các nhóm “quà tặng quốc gia” đạt chuẩn quốc tế, thúc đẩy giá trị xuất khẩu tại chỗ.

Thực tế cho thấy dư địa phát triển cho mô hình này tại Việt Nam là cực kỳ lớn. Dù ngành bán lẻ duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định từ 8-10% trong thập kỷ qua, nhưng thị trường vẫn thiếu vắng những mô hình hiện đại mang tính dẫn dắt như outlet. Trong khi đó, dự báo đến năm 2030, Việt Nam sẽ có hơn 50 triệu người thuộc tầng lớp trung lưu - nhóm khách hàng vừa đề cao thương hiệu vừa nhạy cảm về giá.

Thêm vào đó, việc chi tiêu bình quân của khách quốc tế tại Việt Nam hiện chỉ đạt mức 1.050-1.150 USD/người, thấp hơn đáng kể so với Thái Lan và Singapore, cho thấy một khoảng trống khổng lồ mà các mô hình mua sắm cao cấp có thể lấp đầy.

Đề xuất "mở khóa" về cơ chế và chính sách

Để hiện thực hóa doanh thu dự kiến khoảng 579.000 tỷ đồng như dự thảo đề án đưa ra, thách thức lớn nhất hiện nay mà các doanh nghiệp gặp phải vẫn nằm ở "điểm nghẽn" về cơ chế và chính sách.

Bà Lê Hồng Thủy Tiên, Tổng Giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG), chỉ ra nghịch lý rằng dù Việt Nam là trung tâm sản xuất lớn nhưng lại thiếu vắng các outlet đúng nghĩa do thiếu khung pháp lý rõ ràng. Theo bà, yếu tố then chốt là khả năng thu hút thương hiệu quốc tế, trong khi nhà đầu tư vẫn dè dặt do thiếu khung pháp lý rõ ràng và chính sách đủ sức cạnh tranh.

Các doanh nghiệp đã đề xuất loạt giải pháp “mở khóa” như cơ chế giao đất sạch cho nhà đầu tư chiến lược, chính sách khuyến mại riêng cho hàng outlet với mức giảm giá sâu và triển khai hệ thống hoàn thuế giá trị gia tăng điện tử ngay tại điểm bán để nâng cao trải nghiệm cho du khách.

Trong nỗ lực đưa đề án vào thực tiễn, Thành phố Hồ Chí Minh đang thể hiện rõ vai trò đầu tàu khi chủ động chuẩn bị quỹ đất và hạ tầng cho các tổ hợp "làng outlet" tích hợp. Thành phố cũng đề xuất thí điểm mô hình mua sắm miễn thuế nội đô theo cơ chế “mua tại chỗ, nhận hàng tại sân bay” nhằm rút ngắn thời gian và tạo thuận tiện tối đa cho người mua.

Việc sớm hoàn thiện một khung pháp lý minh bạch và khả thi không chỉ là điều kiện để phát triển các mô hình bán lẻ mới mà còn là nền tảng để thu hút nhà đầu tư, bảo đảm tính bền vững và mở rộng không gian tăng trưởng cho nền kinh tế trong bối cảnh hội nhập sâu rộng./.