Ninh Bình giữ vững thế chủ động trước những thách thức an ninh phi truyền thống
Ninh Bình xây dựng kịch bản ứng phó đa khủng hoảng cấp độ 2 nhằm nâng cao năng lực quản trị, bảo đảm an ninh, trật tự, ổn định xã hội và bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của dân trong mọi tình huống.
Trước những diễn biến ngày càng phức tạp, khó dự báo của các nguy cơ an ninh phi truyền thống, tỉnh Ninh Bình đã xây dựng kịch bản ứng phó trường hợp xảy ra đa khủng hoảng cấp độ 2 trên địa bàn.
Đây không chỉ là bước chuẩn bị về phương án, lực lượng và phương tiện xử lý các tình huống khẩn cấp mà còn có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao năng lực quản trị, bảo đảm an ninh, trật tự, ổn định xã hội và bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân trong mọi tình huống.
Chủ động nhận diện, phòng ngừa và kiểm soát các nguy cơ
An ninh phi truyền thống đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với sự ổn định và phát triển của các quốc gia, địa phương. Khác với những nguy cơ an ninh truyền thống, các mối đe dọa này có phạm vi rộng, tính chất đa dạng, diễn biến khó lường và thường có mối liên hệ, tác động qua lại giữa nhiều lĩnh vực.
Một sự cố ban đầu nếu không được phát hiện, kiểm soát kịp thời có thể lan rộng, kéo theo những khủng hoảng khác, tạo ra tác động cộng hưởng, vượt quá khả năng ứng phó của một ngành hoặc một cấp chính quyền.
Thực tế cho thấy những tình huống như thiên tai, mưa bão, lũ lụt, dịch bệnh, ô nhiễm môi trường, sự cố năng lượng, gián đoạn chuỗi cung ứng hàng hóa thiết yếu, tấn công mạng hay sự cố tại các công trình hạ tầng trọng yếu đều có thể gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống kinh tế-xã hội. Đáng chú ý, khi nhiều nguy cơ cùng xuất hiện, tác động không chỉ dừng lại ở lĩnh vực xảy ra sự cố ban đầu mà còn có thể lan sang sản xuất, kinh doanh, y tế, giao thông, an sinh xã hội, an ninh thông tin và trật tự an toàn xã hội.
Xuất phát từ yêu cầu đó, Ủy ban Nhân dân tỉnh Ninh Bình đã ban hành kịch bản ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống trong trường hợp xảy ra đa khủng hoảng cấp độ 2 trên địa bàn tỉnh, kèm theo Quyết định số 4106/QĐ-UBND ngày 15/11/2026.
Theo kịch bản, đa khủng hoảng cấp độ 2 được xác định khi đồng thời xảy ra từ hai đe dọa an ninh phi truyền thống trở lên, tác động đến nhiều đơn vị hành chính cấp xã hoặc xảy ra trên địa bàn một xã nhưng vượt quá khả năng ứng phó của cấp xã, đòi hỏi phải huy động nguồn lực tổng hợp cấp tỉnh hoặc liên ngành.
Việc xác định cấp độ khủng hoảng được căn cứ trên bốn nhóm tiêu chí gồm: phạm vi tác động; mức độ ảnh hưởng đến các chức năng thiết yếu của xã hội; tình hình an ninh, trật tự; năng lực quản trị và khả năng ứng phó của chính quyền cơ sở. Đây là cơ sở quan trọng giúp các cơ quan chức năng nhận diện đúng tính chất, mức độ nguy hiểm của tình huống, tránh bị động, lúng túng hoặc đánh giá không đầy đủ những nguy cơ có thể phát sinh.
Mục tiêu xuyên suốt của việc xây dựng kịch bản là bảo vệ vững chắc an ninh, trật tự, duy trì ổn định xã hội, giảm thiểu tối đa thiệt hại về người và tài sản, đồng thời bảo đảm khả năng phục hồi nhanh chóng, phát triển bền vững sau khủng hoảng. Trong đó, việc bảo vệ tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân được đặt ở vị trí trung tâm.
Thông qua kịch bản, tỉnh chủ động chuẩn bị các phương án phòng ngừa, phát hiện sớm, đánh giá và xử lý những nguy cơ có thể xảy ra; bảo đảm tính liên tục của các dịch vụ công cộng, duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh và cung ứng hàng hóa thiết yếu; đồng thời, nâng cao khả năng tự chủ, tự lực, tự cường, hạn chế tối đa sự gián đoạn trong hoạt động của hệ thống chính trị và đời sống xã hội. Đặc biệt, kịch bản không chỉ hướng đến xử lý những thiệt hại trước mắt mà còn đặt ra yêu cầu nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng, chuẩn bị năng lực phục hồi và thích ứng với những khủng hoảng có thể xảy ra trong tương lai.

Tạo cơ chế phối hợp đồng bộ, nâng cao năng lực ứng phó từ cơ sở
Một trong những ý nghĩa quan trọng của việc xây dựng kịch bản là tạo lập cơ chế chỉ đạo, điều hành thống nhất, phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương và lực lượng tham gia. Khi xảy ra đa khủng hoảng, nếu không có phương án chuẩn bị từ trước, việc phối hợp giữa các ngành, các cấp rất dễ bị phân tán, chồng chéo, thậm chí bỏ sót nhiệm vụ, làm chậm quá trình xử lý tình huống.
Theo kịch bản, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh là người đứng đầu cơ quan chỉ đạo ứng phó các đe dọa an ninh phi truyền thống cấp tỉnh, chịu trách nhiệm chỉ đạo thống nhất các hoạt động trên địa bàn; quyết định các biện pháp ứng phó thuộc thẩm quyền, thành lập hoặc kích hoạt cơ chế chỉ huy liên ngành, huy động nguồn lực và điều phối hoạt động giữa các địa phương.
Công an tỉnh là cơ quan thường trực tham mưu ứng phó đa khủng hoảng, có trách nhiệm tổng hợp, phân tích, dự báo tình hình, tham mưu các phương án bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và điều phối trao đổi thông tin giữa các lực lượng. Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương phối hợp triển khai nhiệm vụ theo chức năng, lĩnh vực được phân công.
Đặc biệt, kịch bản đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực ứng phó ngay từ cấp xã. Đây là cấp chính quyền gần dân, trực tiếp nắm bắt tình hình và thường là lực lượng đầu tiên tiếp cận, xử lý những sự cố phát sinh. Việc xác định rõ những dấu hiệu vượt quá khả năng ứng phó của cấp xã giúp địa phương chủ động báo cáo, đề xuất huy động lực lượng hỗ trợ, không để tình huống kéo dài hoặc lan rộng mới triển khai các biện pháp xử lý ở cấp cao hơn.
Cùng với đó, phương châm “ba sẵn sàng” và “bốn tại chỗ” tiếp tục được xác định là nền tảng trong công tác ứng phó. Việc chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư, hậu cần và cơ chế chỉ huy tại chỗ sẽ giúp các địa phương có thể xử lý nhanh những tình huống ban đầu, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động nguồn lực cấp tỉnh, Trung ương và các địa phương lân cận khi cần thiết.
Tùy từng lĩnh vực, các sở, ngành được giao nhiệm vụ chủ trì ứng phó, từ bảo đảm an ninh mạng, y tế, môi trường, nguồn nước, lương thực đến năng lượng, tiền tệ và hàng hải. Cách phân công này góp phần phát huy năng lực chuyên môn của từng ngành, đồng thời bảo đảm các biện pháp xử lý được triển khai đồng bộ, không tách rời mối liên hệ giữa các loại hình khủng hoảng.
Bên cạnh những nguy cơ trực tiếp, kịch bản cũng đặc biệt quan tâm đến những tác động về thông tin, truyền thông trong quá trình xảy ra khủng hoảng. Những thông tin sai sự thật, hình ảnh và video giả mạo được tạo dựng bằng công nghệ có thể gây hoang mang dư luận, làm suy giảm niềm tin của người dân và ảnh hưởng đến hiệu quả chỉ đạo, điều hành. Vì vậy, yêu cầu cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, minh bạch, thống nhất được đặt ra song song với các biện pháp xử lý khủng hoảng thực tế.
Kịch bản cũng xác định ứng phó không chỉ dừng lại ở việc kiểm soát sự cố mà phải gắn với nhiệm vụ tái thiết, phục hồi sau khủng hoảng. Các phương án khôi phục hạ tầng thiết yếu, ổn định sản xuất, hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng, bảo đảm an sinh xã hội, phòng, chống dịch bệnh và phục hồi môi trường được đặt ra cụ thể; qua đó, từng bước nâng cao khả năng thích ứng của cộng đồng, hướng tới phát triển xanh, bền vững và an toàn hơn.
Việc xây dựng kịch bản ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống là bước chuẩn bị có ý nghĩa chiến lược đối với tỉnh Ninh Bình. Giá trị của kịch bản không chỉ nằm ở việc dự liệu những tình huống có thể xảy ra mà quan trọng hơn là hình thành tư duy chủ động phòng ngừa, năng lực phối hợp và cơ chế hành động thống nhất trong toàn hệ thống chính trị.
Trong điều kiện các nguy cơ ngày càng đa dạng, phức tạp và có khả năng tác động dây chuyền, sự chuẩn bị từ sớm, từ xa sẽ giúp tỉnh hạn chế những tổn thất không đáng có, bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân, giữ vững ổn định chính trị, xã hội, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế-xã hội bền vững./.
