Phiên họp thứ 8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Cần chính sách đủ mạnh để phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa

Tại Phiên họp thứ 8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 7 luật trong lĩnh vực văn hóa; Luật Phát triển công nghiệp văn hóa; Luật Ngân sách nhà nước. 

Chiều 18/11, tại Phiên họp thứ 8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý 3 dự án luật: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 7 luật trong lĩnh vực văn hóa; Luật Phát triển công nghiệp văn hóa; Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch.

Hoàn thiện chính sách đặc thù phát triển du lịch

Báo cáo về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 7 luật gồm: Luật Thể dục, thể thao, Luật Du lịch, Luật Thư viện, Luật Điện ảnh, Luật Di sản văn hóa, Luật Quảng cáo và Luật Báo chí, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng cho biết, dự thảo đã chỉnh lý 20 khoản liên quan đến du lịch, thư viện, điện ảnh, di sản văn hóa và quảng cáo. Các quy định về thể dục, thể thao và báo chí được giữ như dự thảo đã trình.

Hai thay đổi đáng chú ý là làm rõ thẩm quyền kiểm tra cơ sở lưu trú du lịch và chuyển từ cấp phép sang thông báo trước khi hoạt động đối với bảo tàng ngoài công lập. Các đề xuất chính sách mới của đại biểu sẽ được nghiên cứu khi sửa đổi toàn diện từng luật chuyên ngành.

Đối với dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết, dự thảo đã bổ sung chính sách hỗ trợ trực tiếp doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh, cộng đồng dân cư tham gia các dự án du lịch, không đặt ngưỡng về vốn và lao động.

Dự thảo quy định ít nhất 50% tổng vốn dành cho hạng mục du lịch để bảo đảm tính chất du lịch của dự án và ít nhất 20% lao động là người địa phương, góp phần lan tỏa lợi ích kinh tế tại địa bàn. Các cam kết về sản phẩm, tiến độ và liên kết cộng đồng phải được ghi trong quyết định áp dụng chính sách, làm căn cứ kiểm tra, thu hồi ưu đãi nếu dự án không đáp ứng yêu cầu.

Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo. (Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN)

Khơi thông nguồn lực cho công nghiệp văn hóa

Đối với dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết, dự thảo sau tiếp thu, chỉnh lý còn 8 chương, 32 điều, giảm 7 điều so với bản trình Quốc hội. Trong 48 nội dung chính sách Chính phủ trình, có 23 nội dung được giữ lại, 5 nội dung thu hẹp và 20 nội dung đưa ra khỏi dự thảo.

Trước băn khoăn của đại biểu về việc các chính sách sau chỉnh lý có đủ sức khơi thông nguồn lực cho công nghiệp văn hóa hay không, ông Nguyễn Huy Dũng cho biết, các chính sách được thiết kế theo tám nhóm nội dung.

Thứ nhất, xác lập vị trí pháp lý và đo lường đóng góp của công nghiệp văn hóa. Dự thảo xác định đây là các ngành kinh tế dựa trên sáng tạo và khai thác yếu tố văn hóa, làm rõ phạm vi 10 ngành và có cơ chế linh hoạt để Chính phủ bổ sung ngành mới. Đóng góp của lĩnh vực này được đo bằng chỉ tiêu thống kê quốc gia về tỷ trọng giá trị tăng thêm trong GDP.

Thứ hai, phát triển các ngành công nghiệp văn hóa theo hệ sinh thái, kết nối người sáng tạo, cộng đồng, nhà trường và doanh nghiệp trong toàn bộ chuỗi sáng tạo, sản xuất, phân phối, tiêu dùng và tái đầu tư. Sự liên kết giữa các ngành giúp một sản phẩm mở rộng thị trường cho nhiều sản phẩm khác, như phim ảnh có thể quảng bá âm nhạc và thu hút khách du lịch đến trường quay.

Thứ ba, đưa quyền sở hữu trí tuệ trở thành nguồn lực cho sáng tạo. Người sáng tạo được hỗ trợ công cụ số để ghi nhận quá trình sáng tạo, lập hồ sơ xác lập quyền và xác định giá trị quyền. Các quy định về quyền sở hữu trí tuệ và quyền tài sản liên quan được thực hiện theo Bộ luật Dân sự và Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành, tránh trùng lặp, chồng chéo.

Thứ tư, gắn đào tạo nhân lực với thực hành nghề nghiệp. Nhà nước hỗ trợ đầu tư cơ sở thực hành, thiết bị, học liệu cho các ngành ưu tiên tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp và đại học công lập. Các cơ sở đào tạo văn hóa, nghệ thuật được tổ chức biểu diễn để giảng viên, người học thực hành và phục vụ công chúng.

Thứ năm, đồng bộ hạ tầng vật chất và hạ tầng số, khuyến khích phát triển hạ tầng tính toán, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

Thứ sáu, ưu tiên ưu đãi đối với sản phẩm mang bản sắc Việt Nam và sản phẩm trọng điểm có giá trị lan tỏa văn hóa Việt Nam, có sự đóng góp của người Việt Nam, giá trị tạo ra tại Việt Nam và phát huy chất liệu văn hóa Việt Nam.

Thứ bảy, mở rộng không gian thử nghiệm, đơn giản hóa thủ tục tổ chức sự kiện và hoạt động phát triển công nghiệp văn hóa. Dự thảo cho phép thử nghiệm có kiểm soát sản phẩm, dịch vụ công nghệ mới trong một số lĩnh vực sáng tạo. Tại các tổ hợp sáng tạo, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa, sự kiện đã được thẩm định, cấp phép hoặc chấp thuận trong phương án vận hành chỉ cần thông báo trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, trừ trường hợp có quy định riêng.

Thứ tám, đồng bộ chính sách với các luật chuyên ngành. “Nhiều nội dung quan trọng được đưa ra khỏi dự thảo luật không phải là bỏ chính sách mà được đưa vào đồng bộ với các dự án luật khác,” ông Dũng nói.

Cụ thể, dự thảo Luật đã được chỉnh lý cùng với các dự án luật về đầu tư, đất đai, nhà ở và phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cách tiếp cận là xác định rõ đối tượng, nhu cầu đặc thù của ngành công nghiệp văn hóa, điều kiện thụ hưởng, đồng thời gắn từng chính sách với luật chuyên ngành, điều chỉnh việc giao đất, hưởng ưu đãi và tiếp cận hỗ trợ.

Báo cáo ý kiến về việc Chính phủ tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho rằng, việc rút khỏi dự thảo số lượng lớn nội dung chính sách so với đề xuất ban đầu có thể khiến mục tiêu tạo cơ chế, chính sách đủ mạnh để khơi thông nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa như Tờ trình số 811/TTr-CP đặt ra khó đạt được đầy đủ. Việc đánh giá tác động các nội dung chính sách này cũng chưa được thực hiện kỹ lưỡng.

Thường trực Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo thuyết minh, giải trình kỹ các nội dung rút khỏi dự thảo, đặc biệt là quy định về khung năng lực nhân lực công nghiệp văn hóa, bảo lãnh tín dụng đối với quyền sở hữu trí tuệ, sử dụng không gian công cộng cho phát triển công nghiệp văn hóa.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị nghiên cứu quy định trách nhiệm đầu tư trở lại, truyền nghề đối với cộng đồng nhằm bảo vệ quyền tham gia hoạt động công nghiệp văn hóa, chia sẻ lợi ích và tái đầu tư cho cộng đồng; đồng thời xem xét áp dụng khái niệm “tài sản sáng tạo văn hóa” để bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và cộng đồng văn hóa bản địa, trong đó có các cộng đồng dân tộc thiểu số.

Siết chặt kỷ luật tài chính

Cũng trong chiều 18/11, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, Chính phủ đã nghiêm túc tiếp thu tối đa ý kiến thẩm tra và đại biểu Quốc hội, chỉnh lý dự thảo Luật bảo đảm đồng bộ với các luật có liên quan và các dự thảo luật đang trình Quốc hội tại kỳ họp này. Dự thảo tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo sự chủ động trong điều hành, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực; bảo đảm nguồn lực cho cấp xã thực hiện nhiệm vụ được giao.

Dự thảo cũng thể chế hóa yêu cầu hạch toán hiệu quả kinh tế-xã hội theo Kết luận số 18-KL/TW; đơn giản hóa quy trình, thủ tục đối với dự án nhóm C nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát; quy định chặt chẽ, thu hẹp phạm vi chuyển nguồn.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản thống nhất với báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ và dự thảo Luật đã chỉnh lý về việc tích hợp quy định của Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công hiện hành; phân cấp, phân quyền và nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan; thể chế hóa yêu cầu hạch toán hiệu quả kinh tế-xã hội đối với các dự án đầu tư công tại Kết luận số 18 của Trung ương; cải cách thủ tục hành chính, hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp.

Về khoản dự toán chi chưa phân bổ chi tiết, Thường trực Ủy ban đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét quy định rõ trong Luật thời hạn phân bổ trước ngày 30/9. Sau thời hạn này, Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội xem xét, quyết định.

Theo cơ quan thẩm tra, quy định này nhằm tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính-ngân sách, hạn chế tình trạng chuyển nguồn lớn và ngày càng tăng trong những năm qua, bảo đảm phản ánh đúng kết quả thu, chi ngân sách nhà nước theo niên độ.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, những địa phương, bộ, ngành giải ngân chậm sẽ dứt khoát bị cắt vốn để ưu tiên cho những nơi có nhu cầu và thực hiện tốt. Trên cơ sở đó, Phó Thủ tướng đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép giữ nguyên quy định về khoản dự toán chi chưa phân bổ chi tiết như dự thảo.

Chính phủ sẽ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương nâng cao chất lượng lập dự toán, phân bổ dự toán chi tiết sớm, đẩy nhanh tiến độ triển khai, khắc phục tình trạng chậm, muộn như thời gian qua, qua đó nâng cao kỷ luật, kỷ cương tài chính và hiệu quả sử dụng ngân sách.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, mục tiêu cao nhất khi ban hành luật là thực hiện tốt hơn, hiệu quả hơn, vừa bảo đảm kỷ luật tài chính, vừa bảo đảm tính linh hoạt của Chính phủ trong quá trình thực hiện ngân sách. Bà đề nghị tiếp tục rà soát quy định này.

Phiên họp thứ 8 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội kết thúc đợt 3. Đợt 4 dự kiến diễn ra nửa ngày sau Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, vào sáng 25/11/2026./.

(TTXVN/Vietnam+)