Nhật Bản: AI hỗ trợ trả lời chất vấn tại Quốc hội
Nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị tài liệu và giảm tình trạng làm việc ngoài giờ, Nhật Bản dự kiến triển khai ứng dụng AI hỗ trợ soạn thảo nội dung trả lời chất vấn tại Quốc hội từ tháng 1/2027.
Chính phủ Nhật Bản dự kiến chính thức triển khai ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ soạn thảo nội dung trả lời chất vấn của các bộ trưởng tại Quốc hội từ tháng 1/2027, nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị tài liệu và giảm tình trạng làm việc ngoài giờ kéo dài của công chức. Hiện Cơ quan Kỹ thuật số Nhật Bản đang thử nghiệm ứng dụng này trước khi đưa vào sử dụng rộng rãi tại kỳ họp Quốc hội thường kỳ năm tới.
Theo phóng viên TTXVN tại Tokyo, Cơ quan Kỹ thuật số Nhật Bản đã cung cấp phiên bản thử nghiệm của ứng dụng trên nền tảng AI tạo sinh dành cho chính phủ mang tên “Genai,” nền tảng được phát triển để hỗ trợ hoạt động hành chính và có thể phục vụ khoảng 180.000 công chức tại các bộ, ngành và cơ quan trung ương.
Theo quy trình hiện hành, các nghị sỹ Nhật Bản phải thông báo trước nội dung chất vấn để công chức các bộ, ngành chuẩn bị dự thảo câu trả lời cho các bộ trưởng.
Công việc này đòi hỏi phải xác định mục đích câu hỏi, tra cứu biên bản họp Quốc hội, đối chiếu văn bản pháp luật và tài liệu liên quan, đồng thời dự kiến những câu hỏi bổ sung có thể phát sinh.
Do các nghị sỹ thường gửi câu hỏi muộn, công chức phải hoàn thành khối lượng lớn công việc trong thời gian ngắn, dẫn đến tình trạng làm việc kéo dài đến đêm khuya.
Theo khảo sát của Cục Nhân sự Nội các Nhật Bản thực hiện trong tháng 2 và tháng 3/2025, thời điểm các ủy ban ngân sách của hai viện Quốc hội tiến hành họp, công chức các bộ, ngành phải dành trung bình 7 giờ 16 phút để chuẩn bị nội dung trả lời chất vấn, với thời điểm hoàn thành công việc ước tính là 1h48 sáng hôm sau.
Bộ trưởng phụ trách chuyển đổi số Nhật Bản Toshiharu Furukawa nhận định việc chuẩn bị những câu trả lời chính xác trong thời gian hạn chế là nhiệm vụ đặc biệt nặng nề đối với công chức.
Ông kỳ vọng việc ứng dụng AI sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý công việc, tạo điều kiện để công chức tập trung hơn vào việc nghiên cứu nội dung và nâng cao chất lượng trả lời chất vấn.
Ứng dụng AI mới có khả năng khai thác dữ liệu từ biên bản các phiên họp Quốc hội trước đây, văn bản pháp luật, tài liệu nội bộ và những bộ câu hỏi - trả lời dự kiến.
Sau khi người dùng nhập câu hỏi chất vấn, hệ thống có thể phân tích nội dung, xác định những vấn đề trọng tâm và tạo dự thảo câu trả lời chỉ trong vài phút, đồng thời đề xuất các câu hỏi bổ sung mà nghị sĩ có thể đưa ra.
Đáng chú ý, ứng dụng cho phép lựa chọn nhiều hình thức trả lời khác nhau, bao gồm giải thích pháp luật và cơ chế chính sách, trình bày quan điểm hoặc quyết định chính trị, cũng như thể hiện sự đồng cảm và cảm ơn. Tính năng này giúp công chức xây dựng nội dung trả lời phù hợp với tính chất từng câu hỏi.
Tuy nhiên, Cơ quan Kỹ thuật số Nhật Bản nhấn mạnh AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ do công nghệ này vẫn có nguy cơ tạo ra thông tin sai lệch. Công chức phải trực tiếp kiểm tra, đối chiếu nội dung do AI soạn thảo với tài liệu gốc, xác minh tính chính xác và sự phù hợp với chính sách của Chính phủ trước khi hoàn thiện dự thảo trả lời.
Theo kế hoạch, Chính phủ Nhật Bản sẽ tiếp tục thử nghiệm ứng dụng trong kỳ họp Quốc hội bất thường hiện nay, dự kiến kéo dài đến khoảng giữa tháng 12/2026.
Các cơ quan chức năng sau đó sẽ đánh giá hiệu quả, độ chính xác và khả năng vận hành, đồng thời hoàn thiện hệ thống trước khi triển khai chính thức tại kỳ họp Quốc hội thường kỳ bắt đầu từ tháng 1/2027./.
