Nhà ngục Kon Tum - Địa chỉ Đỏ hun đúc tinh thần yêu nước cho thế hệ trẻ

Những cuộc đấu tranh Lưu huyết và Tuyệt thực năm 1931 cùng sự hy sinh của 15 chiến sỹ cách mạng làm nên giá trị lịch sử đặc biệt của Nhà ngục Kon Tum, giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ.

Di tích lịch sử Nhà ngục Kon Tum (phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi) là chứng tích lịch sử tiêu biểu về tội ác của chế độ thực dân và tinh thần đấu tranh kiên cường, bất khuất của các chiến sỹ cách mạng Việt Nam.

Tiêu biểu là Cuộc đấu tranh Lưu huyết ngày 12/12/1931 và Cuộc đấu tranh Tuyệt thực ngày 16/12/1931, khiến 15 chiến sỹ cách mạng anh dũng hy sinh.

Hàng chục năm qua, nơi đây đã trở thành “địa chỉ Đỏ” thu hút các thế hệ người dân, đặc biệt là học sinh, đến tham quan, tìm hiểu lịch sử, qua đó bồi đắp lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.

Theo Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi, thất bại trước Phong trào Xô Viết-Nghệ Tĩnh (1930-1931), chính quyền thực dân Pháp đã đưa các đoàn tù chính trị ở các tỉnh đồng bằng lên giam cầm ở Nhà ngục Kon Tum.

Sáng 22/11, lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi dâng hoa, dâng hương tri ân các anh hùng, liệt sỹ hy sinh trong các cuộc đấu tranh tại Nhà ngục Kon Tum. (Ảnh: Dư Toán/TTXVN)

Từ giữa 1930 đến đầu năm 1933, nơi đây trở thành “địa ngục trần gian” giam cầm và đày ải trên 500 lượt tù chính trị; trong đó có rất nhiều cán bộ cấp cao của Đảng, cán bộ chủ chốt của phong trào cách mạng các tỉnh miền Trung.

Tại đây, số tù chính trị cũ tiếp tục thành lập Ban lãnh đạo chung và hạ quyết tâm: “Muốn sống, không có con đường nào khác ngoài con đường đấu tranh. Muốn bảo đảm cuộc đấu tranh thắng lợi, nhất định chúng ta phải làm cho anh em đoàn kết, nhất trí, có quyết tâm cao... để củng cố, kiện toàn tổ chức.”

Từ đây, những Đội Cảm tử, Quyết tử đã ra đời, sẵn sàng cho một cuộc đấu tranh sống còn với kẻ địch, phản đối việc bắt tù nhân đi làm đường 14 lần thứ hai.

Với quyết tâm đấu tranh đến cùng, sáng 12/12/1931, Cuộc đấu tranh Lưu huyết đã được các chiến sỹ của ta thực hiện, với yêu cầu bãi bỏ chế độ bắt tù chính trị đi làm đường; bãi bỏ chế độ bắt giết, đánh đập tù phạm; phải biệt đãi tù chính trị. Địch đã nã súng tàn sát tù chính trị, làm 8 người chết, 8 người bị thương.

Tuy nhiên, sự tàn bạo của chúng không làm lay chuyển ý chí chiến đấu của các chiến sỹ, với Cuộc đấu tranh Tuyệt thực ngày 16/12/1931. Thực dân Pháp một lần nữa đã nã súng tàn sát cuộc đấu tranh tuyệt thực, làm 7 đồng chí hy sinh và 8 đồng chí bị thương, đồng thời áp giải, phân tán số tù nhân còn lại.

Các thế hệ trẻ tỉnh Quảng Ngãi đến Nhà ngục Kon Tum để tìm hiểu, học tập. (Ảnh: Dư Toán/TTXVN)

Sự tàn khốc trong quá trình lao động khổ sai làm đường 14, cùng với Cuộc đấu tranh Lưu huyết và Tuyệt thực của các chiến sỹ Cộng sản tại nhà lao Kon Tum đã gây tiếng vang lớn trong dư luận thế giới về quyền tự do công lý và nhân phẩm con người; làm cho nhân dân trong nước và trên thế giới thấy rõ hơn về chính sách cai trị lao tù tàn bạo của Pháp ở Đông Dương. Qua đó, buộc chính quyền thực dân Pháp phải thay đổi chế độ cai trị hà khắc, chấp nhận nhượng bộ một số yêu sách của tù chính trị, trong đó có việc chấm dứt cưỡng bức tù nhân lao động khổ sai làm đường 14.

Đến năm 1934, thực dân Pháp phải giải tán bộ máy, bỏ hẳn nhà lao Kon Tum.

Gần 95 năm trôi qua, hình ảnh những người tù chính trị ngã xuống vì độc lập, tự do cho đất nước, vì lý tưởng cao cả của Đảng Cộng sản Việt Nam vẫn sống mãi trong triệu triệu trái tim của bao thế hệ hôm nay và mai sau.

Em Huỳnh Võ Vi Oanh, lớp 12C1, Trường Trung học phổ thông Lê Lợi, phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi cho biết, khi đến thăm Nhà ngục Kon Tum, em cảm thấy rất xúc động và tự hào. Chứng kiến những chứng tích lịch sử, em càng hiểu rõ hơn sự hy sinh xương máu của các anh hùng, liệt sỹ vì sự tự do cho Tổ quốc, vì sự bình yên của nhân dân.

“Chúng em hiểu rằng, để chúng em được ngồi trên ghế nhà trường, học tập và nuôi dưỡng ước mơ của bản thân, thì các anh hùng, liệt sỹ đã phải hy sinh rất nhiều. Chúng em luôn hứa với bản thân sẽ cố gắng học tập thật tốt, góp phần nhỏ bé của mình vào việc xây dựng hòa bình, độc lập và phát triển đất nước, không chỉ hôm nay mà còn cho mai sau,” em Huỳnh Võ Vi Oanh nói.

Các thế hệ trẻ tỉnh Quảng Ngãi đến Nhà ngục Kon Tum để tìm hiểu, học tập. (Ảnh: Dư Toán/TTXVN)

Ghi nhận giá trị lịch sử to lớn của Nhà ngục Kon Tum và sự hy sinh cao cả của các đồng chí chiến sỹ cách mạng kiên trung, ngày 11/2/2026, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 266/QĐ-TTg xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt đối với Nhà ngục Kon Tum.

Ông Nguyễn Văn Quang, Phó Giám đốc Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi khẳng định, Nhà ngục Kon Tum được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt là niềm vinh dự, tự hào của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Quảng Ngãi trong việc bảo tồn phát huy các giá trị di tích lịch sử của dân tộc; không chỉ mang ý nghĩa chính trị-xã hội, mà còn có ý nghĩa lịch sử cách mạng sâu sắc, giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ mai sau.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Di tích Quốc gia đặc biệt Nhà ngục Kon Tum đã đón hàng ngàn lượt khách đến tham quan, tìm hiểu giá trị lịch sử.

“Bên cạnh công tác tôn tạo, chỉnh trang khuôn viên Nhà ngục Kon Tum thường xuyên, Bảo tàng tỉnh cũng phối hợp với các cơ quan chức năng trong việc tổ chức dâng hoa, dâng hương tưởng nhớ, tri ân các anh hùng liệt sỹ đã hy sinh trong các cuộc đấu tranh lưu huyết, tuyệt thực cách đây 95 năm trước. Cùng với đó, thường xuyên tổ chức các chương trình tham quan, về nguồn với các trường học trên địa bàn, để các thế hệ học sinh hiểu rõ hơn giá trị lịch sử, sự hy sinh to lớn của các thế hệ cha ông cho nền hòa bình, độc lập ngày nay,” ông Nguyễn Văn Quang nhấn mạnh./.

(TTXVN/Vietnam+)