Điều khiến nhiều người băn khoăn hiện nay chính là chi phí đầu tư ban đầu cho phương tiện sử dụng năng lượng sạch vẫn còn cao so với thu nhập của phần đông người dân.

Việc chuyển đổi từ phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện dùng năng lượng sạch đang trở thành xu hướng tất yếu trong quá trình phát triển đô thị Thủ đô.

Tuy nhiên, để chủ trương này đi vào thực tế, điều người dân đặc biệt quan tâm không chỉ là mục tiêu giảm phát thải hay cải thiện môi trường, mà còn là những chính sách hỗ trợ tài chính đủ mạnh để giảm áp lực chi phí ban đầu.

Trong bối cảnh Hà Nội đang thúc đẩy lộ trình giao thông xanh, "bài toán" hỗ trợ người dân đang trở thành yếu tố quyết định thành công của quá trình chuyển đổi.

Theo ghi nhận, nhìn chung người dân đồng tình với chủ trương chuyển đổi phương tiện giao thông xanh của thành phố. Tuy nhiên, sự đồng thuận về mặt chủ trương không đồng nghĩa với việc người dân có thể dễ dàng chuyển đổi ngay lập tức.

Điều khiến nhiều người băn khoăn hiện nay chính là chi phí đầu tư ban đầu cho phương tiện sử dụng năng lượng sạch vẫn còn cao so với thu nhập của phần đông người dân.

Nhiều năm làm lái xe taxi, anh Nguyễn Văn Thanh, trú tại phường Đông Ngạc (Hà Nội) chia sẻ, một chiếc xe máy điện chất lượng tốt hiện có giá từ vài chục triệu đồng; trong khi ôtô điện có mức giá cao hơn đáng kể so với xe xăng trong cùng phân khúc.

Ngoài chi phí mua phương tiện, còn các khoản phí liên quan như lệ phí trước bạ, đăng ký, sạc điện, bảo trì, thay thế pin hay hệ thống hạ tầng trạm sạc.

Chính vì vậy, người dân mong muốn thành phố có các chính sách hỗ trợ tài chính cụ thể để tạo động lực cho quá trình chuyển đổi.

Với những hộ gia đình sử dụng xe máy làm phương tiện mưu sinh hàng ngày, đặc biệt là người lao động tự do, tài xế công nghệ, người kinh doanh nhỏ lẻ… việc thay đổi phương tiện là quyết định liên quan trực tiếp tới bài toán kinh tế.

Chạy xe ôm công nghệ tại khu vực Long Biên, anh Trần Văn Bình trú tại xã Gia Lâm (Hà Nội) bày tỏ, chiếc xe máy là phương tiện kiếm sống nuôi cả gia đình.

Nghề của anh cũng là những người có tần suất di chuyển cao trên khắp các nẻo đường, nên mong thành phố không chỉ đưa ra lộ trình hạn chế phương tiện sử dụng xăng, mà có thêm các hỗ trợ, nhất là về tài chính ban đầu khi đổi từ xe xăng sang xe điện.

Hiện thành phố đang lấy ý kiến nhân dân vào dự thảo Nghị quyết của Hội đồng Nhân dân thành phố về Quy định một số chính sách hỗ trợ đầu tư phát triển hạ tầng giao thông đường bộ sử dụng năng lượng sạch, giao thông phi cơ giới; hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch; một số biện pháp hạn chế sử dụng phương tiện giao thông đường bộ phát thải gây ô nhiễm môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Đáng chú ý, một số nội dung trong dự thảo nghị quyết đã cơ bản phần nào lý giải những quan tâm của người dân khi chuyển đổi phương tiện xanh, nhất là về chính sách hỗ trợ tài chính.

Cụ thể, theo dự thảo nghị quyết, cá nhân có nơi thường trú hoặc đã tạm trú liên tục từ 2 năm trở lên trên địa bàn thành phố Hà Nội tính đến thời điểm ban hành Nghị quyết và là chủ sở hữu xe môtô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch đã đăng ký trước thời điểm ban hành Nghị quyết, khi thực hiện chuyển đổi sang xe môtô, xe gắn máy sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường (có giá trị từ 10 triệu đồng trở lên) được hỗ trợ cho 1 xe.

Cá nhân có thể lựa chọn hỗ trợ trực tiếp bằng tiền, ngân sách thành phố hỗ trợ 20% giá trị phương tiện chuyển đổi nhưng không quá 5 triệu đồng.

Riêng đối với cá nhân thuộc hộ nghèo hỗ trợ 100% giá trị phương tiện chuyển đổi nhưng không quá 20 triệu đồng; cá nhân thuộc hộ cận nghèo hỗ trợ 80% giá trị phương tiện chuyển đổi nhưng không quá 15 triệu đồng.

Nếu cá nhân không nhận hỗ trợ trực tiếp bằng tiền thì có thể lựa chọn phương án nhận hỗ trợ bằng vé sử dụng dịch vụ vận tải hành khách công cộng có trị giá 5 triệu đồng.

Đối với đơn vị thực hiện các dịch vụ công ích, kinh doanh vận tải hành khách đường bộ (không bao gồm xe buýt), vận tải hàng hóa đường bộ có trụ sở trên địa bàn thành phố Hà Nội có đăng ký kinh doanh tại thành phố Hà Nội trước thời điểm Nghị quyết này có hiệu lực, khi chuyển đổi phương tiện giao thông xanh (phương tiện mua mới được sử dụng làm tài sản thế chấp), ngân sách thành phố hỗ trợ 30% tiền lãi vay ngân hàng thương mại với toàn bộ giá trị hợp đồng vay được thực hiện trong thời gian vay vốn (thời gian hỗ trợ tối đa không quá 5 năm) đối với phương tiện thuộc sở hữu của các đơn vị.

Cũng theo dự thảo nghị quyết, miễn tiền vé sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng khối lượng lớn đối với người có công, người khuyết tật, người cao tuổi, trẻ em dưới 6 tuổi, nhân khẩu thuộc hộ nghèo, học sinh, sinh viên, công nhân các khu công nghiệp trên địa bàn thành phố; Miễn tiền vé sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng khối lượng lớn đối với tất cả hành khách trong các dịp lễ, Tết và các dịp đặc biệt của đất nước, của thành phố Hà Nội.

Về lệ phí cấp giấy chứng nhận đăng ký, biển số đối với xe môtô, xe gắn máy thuộc sở hữu của các cá nhân khi thực hiện chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường, ngân sách thành phố hỗ trợ 50% lệ phí; riêng đối với các hộ nghèo, hộ cận nghèo mức hỗ trợ 100%.

Đồng thời, ngân sách thành phố cũng hỗ trợ 50% lệ phí cấp giấy chứng nhận đăng ký, biển số đối với phương tiện giao thông xanh và xe buýt sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường khi đăng ký lần đầu.

Cùng với đó, ngân sách thành phố hỗ trợ 100% lệ phí cấp giấy chứng nhận đăng ký, biển số đối với phương tiện thuộc sở hữu của doanh nghiệp kinh doanh vận tải hành khách bằng xe taxi, xe buýt khi thực hiện chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh theo quy định và tiếp tục sử dụng biển số định danh đã cấp cho doanh nghiệp đó.

Các doanh nghiệp cung cấp phương tiện cho thuê phục vụ mục đích giao thông công cộng đô thị sử dụng tạm thời lòng đường, hè phố làm điểm đỗ, tập kết xe được miễn phí sử dụng lòng đường, hè phố trong thời gian tối đa 5 năm.

Dự thảo nghị quyết cũng nêu rõ một số biện pháp hạn chế sử dụng phương tiện giao thông đường bộ phát thải gây ô nhiễm môi trường. Cụ thể, đối với xe môtô, xe gắn máy hoạt động kinh doanh vận tải (trong đó có phương tiện sử dụng nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải), đơn vị cung cấp phần mềm ứng dụng thực hiện chuyển đổi xanh đảm bảo tỷ lệ phương tiện sử dụng năng lượng điện, năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường theo lộ trình 20% trước ngày 1/1/2027; 50% trước ngày 1/1/2028; 100% trước ngày 1/1/2030.

Đối với xe taxi, xe ôtô chở người đến 8 chỗ (không kể chỗ của người lái xe) hoạt động kinh doanh vận tải (trong đó có phương tiện sử dụng nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải), đơn vị kinh doanh vận tải thực hiện chuyển đổi xanh đảm bảo tỷ lệ phương tiện sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường theo lộ trình 50% trước ngày 1/1/2028; 100% trước ngày 1/1/2030.

Từ ngày 1/7/2026, tất cả phương tiện thay thế, đầu tư mới đối với các loại xe taxi, xe ôtô chở người đến 8 chỗ (không kể chỗ của người lái xe) hoạt động kinh doanh vận tải (trong đó có phương tiện sử dụng nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải) sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường.

Có thể khẳng định, trong hành trình xây dựng Thủ đô xanh, văn minh và hiện đại, chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng sạch là bước đi cần thiết.

Nhưng thành công của chủ trương này không chỉ nằm ở các mục tiêu môi trường hay những con số phát thải được cắt giảm, mà còn ở việc người dân có cảm thấy được đồng hành, hỗ trợ và bảo đảm quyền lợi trong quá trình thay đổi hay không.

Suy cho cùng, những hỗ trợ cụ thể về tài chính, chi phí và hạ tầng chính là “chìa khóa” để mở đường cho Thủ đô phát triển xanh, văn minh, hiện đại và bền vững./.