Trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển mình mạnh mẽ, việc mở rộng kênh huy động vốn quốc tế và nâng chuẩn quản trị trở thành yêu cầu tất yếu.

Sự chuyển mình của thị trường chứng khoán Việt Nam không còn bó hẹp trong những bảng điện tử tại hai đầu cầu Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Nó đang vươn xa hơn, hướng tới những định chế tài chính quốc tế và các sàn giao dịch hàng đầu thế giới.

Ngày 18/6, Công ty Chứng khoán SSI phối hợp cùng Ngân hàng Deutsche Bank tổ chức hội thảo về: Tiếp cận nguồn vốn toàn cầu cho Việt Nam: Niêm yết tại nước ngoài, Chứng chỉ lưu ký và Trung tâm tài chính quốc tế (IFC).” Sự kiện có sự tham gia của các cơ quan quản lý, định chế tài chính, doanh nghiệp và chuyên gia đầu ngành, cùng phác thảo về tầm nhìn chiến lược trong kết nối hệ sinh thái tài chính nội địa với dòng chảy toàn cầu, góp phần nâng cao chất lượng và chiều sâu cho thị trường trong giai đoạn hội nhập sâu rộng.

Cụ thể, hội thảo đặt trọng tâm vào việc làm rõ các lộ trình khả thi về niêm yết tại nước ngoài, sử dụng chứng chỉ lưu ký (Depositary Receipts – DRs) cho đến việc tận dụng hạ tầng của các trung tâm tài chính quốc tế. Đây được xem là những bước đi mang tính bản lề để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận được nguồn vốn dồi dào với những bài kiểm tra khắt khe về tính minh bạch và năng lực quản trị theo chuẩn mực toàn cầu.

“Sự tiếp cận” trong kỷ nguyên mới

Sự kiện diễn ra vào thời điểm thị trường vốn Việt Nam đang đứng trước những vận hội lớn.

Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, bày tỏ niềm tự hào khi Việt Nam vừa được tổ chức FTSE Russell nâng hạng lên danh sách Thị trường mới nổi thứ cấp. Theo ông, đây là minh chứng cho nỗ lực bền bỉ của cả hệ thống, từ cơ quan quản lý đến các thành viên thị trường. Tuy nhiên, đây không phải là đích đến cuối cùng, mà là sự khởi đầu cho một giai đoạn mới với những kỳ vọng cao hơn từ giới đầu tư quốc tế.

Nguyên tắc cốt lõi mà các tổ chức quốc tế như FTSE đề cao chính là “sự tiếp cận.” Điều này không chỉ có nghĩa là nhà đầu tư nước ngoài dễ dàng vào Việt Nam, mà còn là chiều ngược lại, doanh nghiệp Việt Nam cũng có thể chủ động tiếp cận nguồn vốn dài hạn toàn cầu.

Cụ thể, ông Hải nhấn mạnh dòng vốn toàn cầu luôn đi theo niềm tin và niềm tin ấy chỉ có thể được xây dựng trên nền tảng của sự minh bạch, năng lực quản trị và hiệu quả kinh doanh. Những cải cách đang được triển khai (như hệ thống KRX, mô hình môi giới toàn cầu) hay việc phát triển cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) đều không nằm ngoài mục đích đưa thị trường Việt Nam tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế, giúp dòng vốn chảy đến doanh nghiệp một cách an toàn và hiệu quả hơn.

Đồng quan điểm về tầm quan trọng của tính tiếp cận, ông Daniel Clark, Giám đốc toàn cầu chứng chỉ lưu ký tại Deutsche Bank, chỉ ra một xu hướng nền tảng là tầm ảnh hưởng ngày càng lớn của dòng vốn đầu tư từ Bắc Mỹ và châu Âu đổ vào châu Á. Ông cho rằng thay vì chỉ tập trung vào các chi tiết kỹ thuật dành cho giới tư vấn, trọng tâm lúc này phải là chính các doanh nghiệp.

Với ông Clark, thời điểm này là vô cùng quan trọng để các lãnh đạo doanh nghiệp Việt Nam thách thức các giả định cũ và tư duy về cách thức hội nhập hiệu quả nhất vào bể vốn toàn cầu.

"Chính doanh nghiệp phải tự mình chuẩn bị về quản trị, báo cáo tài chính, quan hệ nhà đầu tư và xây dựng một câu chuyện tăng trưởng dài hạn," ông Clark chia sẻ.

Ở khía cạnh thực thi, phiên thảo luận về niêm yết kép (Dual listing) với sự tham gia của các chuyên gia từ Sở Giao dịch Chứng khoán London, Deutsche Bank và Ernst & Young Việt Nam đã mang đến những cái nhìn thực tế.

Trên thực tế, niêm yết tại nước ngoài không chỉ là một quyết định tài chính nhằm mở rộng tệp nhà đầu tư hay nâng cao định giá. Đó là một quá trình sàng lọc khắc nghiệt, buộc doanh nghiệp phải tuân thủ các chuẩn mực khắt khe về công bố thông tin và quản trị. Theo các diễn giả, việc xuất hiện trên các sàn giao dịch quốc tế giống như việc doanh nghiệp nhận được một "giấy chứng nhận" về chất lượng, từ đó tạo tiền đề vững chắc cho việc huy động vốn bền vững trong tương lai.

Từ công cụ tài chính đến hệ sinh thái

Tại phiên thảo luận, một trong những giải pháp được đánh giá là phù hợp với thực tiễn hiện nay của doanh nghiệp Việt là Chứng chỉ lưu ký (DRs). Dưới sự điều phối của ông Barry Weisblatt, Giám đốc Phát triển Khách hàng Tổ chức tại SSI, các chuyên gia từ Deutsche Bank và A&O Shearman đã làm rõ vai trò của DRs như một "cây cầu" trung gian hiệu quả. Thay vì phải thay đổi toàn diện cấu trúc niêm yết ngay lập tức, doanh nghiệp có thể thông qua DRs để gia tăng thanh khoản và hiện diện trên thị trường quốc tế một cách bài bản. Đây là công cụ cho phép nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận cổ phiếu Việt Nam qua các hạ tầng thị trường quen thuộc với họ đồng thời giúp doanh nghiệp xây dựng uy tín mà không gặp quá nhiều rào cản về mặt kỹ thuật phức tạp.

Tuy nhiên, ông Bùi Hoàng Hải cũng đưa ra lời cảnh báo các công cụ (như ADR hay GDR) không phải là “đường tắt.” Chúng đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc về chuẩn mực kế toán và sự minh bạch trong sử dụng nguồn vốn. Nghị định 155/2020/NĐ-CP hướng dẫn Luật Chứng khoán là khung pháp lý tạo nền móng cho các sản phẩm này, tuy nhiên sự thành công phụ thuộc lớn vào tâm thế của doanh nghiệp. Bởi, tiếp cận nguồn vốn quốc tế phải mang tính bổ trợ, lấy thị trường nội địa vững mạnh làm bệ phóng. Một doanh nghiệp có nền tảng niêm yết trong nước tốt, quan hệ cổ đông gắn kết sẽ có lợi thế lớn khi bước ra thế giới. Cùng với đó, sự tham gia của các tổ chức quốc tế sẽ giúp nâng cao tiêu chuẩn quản trị trong nước, tạo nên một vòng kết nối tăng trưởng tích cực.

Mở rộng tầm nhìn từ các công cụ riêng lẻ, câu chuyện xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế (IFC) tại Việt Nam đã nhận được sự quan tâm đặc biệt. Phiên thảo luận do bà Hoàng Việt Phương, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Xếp hạng tín nhiệm S&I (S&I Ratings) dẫn dắt, cùng đại diện từ VIFC và Minh Triết Capital, đã khẳng định yêu cầu về một hệ sinh thái tài chính đồng bộ.

Để cạnh tranh hiệu quả trong khu vực, Việt Nam cần một hạ tầng mạnh mẽ bao gồm khung pháp lý hoàn thiện, chuẩn mực công bố thông tin, hệ thống trung gian tài chính năng lực cao và đặc biệt là vai trò của xếp hạng tín nhiệm. Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi thu hút các định chế nước ngoài mà phải là một hệ sinh thái nuôi dưỡng niềm tin, nơi dòng vốn dịch chuyển an toàn và tối ưu nhất.

Đại diện từ Nasdaq cũng chia sẻ những kinh nghiệm từ các thị trường quốc tế khác đồng thời đưa ra những định hướng cụ thể cho doanh nghiệp Việt Nam. Thông điệp xuyên suốt là sự chuẩn bị sớm về quản trị, truyền thông bằng tiếng Anh và các báo cáo liên quan đến ESG (Môi trường-Xã hội-Quản trị) sẽ là những "chìa khóa" để mở cửa “trái tim” của các nhà đầu tư tổ chức.

Nhìn chung, các chuyên gia cho rằng mục tiêu của thị trường vốn Việt Nam không chỉ giúp các doanh nghiệp "vác chuông đi đánh xứ người" nhằm huy động vốn đơn thuần. Đó là chiến lược kiến tạo một hệ sinh thái nơi doanh nghiệp đạt chuẩn quốc tế, đóng góp ngược lại vào chiều sâu và sức mạnh của thị trường nội địa./.