Trong mô hình chính quyền 3 cấp, việc đánh giá cán bộ theo hiệu quả công việc thay vì hình thức đang được cụ thể hóa bằng nhiều quy định mới, hướng tới xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.

Trong thời kỳ tăng tốc toàn diện công cuộc xây dựng đất nước và thực hiện mô hình bộ máy chính quyền ba cấp, yêu cầu về năng lực của cán bộ được đẩy lên rất cao, đi kèm đó là sự sàng lọc nhân sự quyết liệt và thực chất dựa vào hiệu quả công việc.

Ngày 3/6/2026, phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc với Ban Tổ chức Trung ương về trọng tâm công tác tổ chức xây dựng Đảng theo tinh thần Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ: “Thay đổi căn bản về công tác cán bộ trong giai đoạn mới là cán bộ không chỉ cần bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, lối sống gương mẫu, mà còn phải có tư duy chiến lược, năng lực quản trị hiện đại, năng lực chuyển đổi số, năng lực tổ chức thực hiện, năng lực xử lý vấn đề khó, năng lực đối thoại với nhân dân và tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.”

Hiện nay, dưới áp lực của thời đại số và công cuộc sắp xếp lại giang sơn, tiêu chí để đánh giá năng lực cán bộ được đặt ra rất cao.

Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, trong đó có việc chuyển đổi số và sự ra đời của trí tuệ nhân tạo cũng như các vấn đề toàn cầu đòi hỏi cán bộ phải làm chủ công nghệ để phục vụ công việc chuyên môn, sử dụng hệ thống quản lý văn bản, dịch vụ công trực tuyến, nền tảng họp trực tuyến; biết sử dụng AI để tra cứu, tổng hợp và phân tích dữ liệu để tăng hiệu suất làm việc.

Công cuộc sáp nhập và tinh giản biên chế đòi hỏi cán bộ phải có năng lực thực tiễn và chuyên môn cao để đảm nhiệm khối lượng công việc lớn hơn, có khả năng đảm đương nhiều nhiệm vụ khác nhau, xử lý công việc liên thông, giải quyết dứt điểm các chồng chéo về mặt thể chế sau khi sáp nhập các cơ quan, đơn vị hành chính.

Cán bộ có năng lực là nhân tố quyết định sự thành bại của các cơ quan, tổ chức, địa phương. Có năng lực thì cán bộ mới biến chủ trương thành hiện thực, nâng cao hiệu lực quản lý, tạo đột phá phát triển, thúc đẩy cải cách hành chính và xây dựng niềm tin vững chắc đối với nhân dân.

Ngược lại, thiếu năng lực thì nghị quyết, chính sách dù có sâu sát, đúng đắn đến đâu cũng khó đi vào cuộc sống.

Cán bộ thiếu năng lực cản trở cải cách hành chính. Họ không nắm vững chuyên môn hoặc sợ trách nhiệm nên gây ra tình trạng đùn đẩy, né tránh, làm chậm trễ tiến độ xử lý hồ sơ của người dân và doanh nghiệp.

Cán bộ yếu kém về công nghệ làm giảm hiệu quả của công cuộc chuyển đổi số và xây dựng chính quyền điện tử, còn sự thiếu chuyên nghiệp dẫn đến sai sót làm tăng chi phí vận hành bộ máy và lãng phí thời gian của xã hội.

Tình trạng làm việc cầm chừng của cán bộ làm suy giảm uy tín của cơ quan nhà nước và hạ thấp sự hài lòng của người dân.

Nếu cán bộ không đạt được hiệu quả công việc thì xử lý như thế nào?

Ngày 1/7/2026, phát biểu tại Hội nghị sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền ba cấp do Bộ Chính trị tổ chức, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá có ba vấn đề mà cán bộ do dự, sợ trách nhiệm nên thực thi chậm là: dự án đầu tư; giải phóng mặt bằng - quản lý đất đai; quản lý tài chính.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt câu hỏi: "Ai còn do dự thì đề nghị phát biểu thẳng thắn với tổ chức để tổ chức bố trí công việc phù hợp?"

Bộ máy không chấp nhận những cán bộ không dám suy nghĩ, không dám làm, không dám đổi mới hoặc nói không đi đôi với làm, bởi vì tư duy, tinh thần trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm của cán bộ rất quan trọng và phải coi năng lực thực thi của cấp xã là thước đo kiểm định thành công của mô hình mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, phải đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo của Đảng, trong đó có việc bảo đảm sự lãnh đạo bằng tổ chức cán bộ và bằng kết quả thực tiễn - cần chuyển mạnh sang tư duy quản trị cán bộ hiện đại hơn: chuẩn hóa năng lực theo vị trí việc làm, đánh giá bằng kết quả đầu ra.

Hiện tại, năng lực tổ chức thực hiện đang là điểm nghẽn lớn ở nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều địa phương, cần tập trung tháo gỡ; phải khắc phục tình trạng nói nhiều làm ít, họp nhiều chuyển biến ít, ban hành văn bản nhiều nhưng sản phẩm cuối cùng không rõ.

Mọi nhiệm vụ lớn phải được lượng hóa bằng kết quả cụ thể; không để tình trạng việc chung chung, trách nhiệm chung chung, cuối cùng không ai chịu trách nhiệm.

Trước đó, ngày 9/4/2026, phát biểu tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cũng nhấn mạnh tới việc phải nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, nhất là ở cấp cơ sở - khâu then chốt, quyết định hiệu quả thực thi chính sách.

Thủ tướng yêu cầu: Kiên quyết thay thế cán bộ yếu kém, đùn đẩy, thiếu trách nhiệm, không hoàn thành nhiệm vụ; khen thưởng, quy hoạch, bổ nhiệm cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Việc đổi mới đánh giá cán bộ phải theo kết quả công việc, gắn trách nhiệm cá nhân với hiệu quả thực thi nhiệm vụ được đặt ra rõ ràng. Người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương phải chủ động rà soát, sắp xếp lại đội ngũ, bảo đảm đúng người, đúng việc.

Nhằm cụ thể hóa chủ trương của Bộ Chính trị, đưa hoạt động đánh giá cán bộ từ "khâu khó, khâu yếu" trở thành khâu trọng yếu, ngày 22/5/2026, Ban Tổ chức Trung ương đã ban hành Hướng dẫn số 02-HD/BTCTW. Đối tượng áp dụng là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp trong hệ thống chính trị theo phân cấp quản lý.

Theo đó, một cá nhân hoàn thành dưới 100% nhiệm vụ được giao trong quý sẽ bị xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ, một cá nhân có một quý bị xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ thì sẽ không được xếp loại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ cả năm.

Những cán bộ có kết quả đánh giá, xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ từ hai quý liên tiếp trở lên sẽ bị thay thế ngay.

Hướng dẫn số 02-HD/BTCTW cho thấy việc sàng lọc cán bộ đã trở nên quyết liệt và thực chất, không còn là “giơ cao đánh khẽ,” “cảnh báo là chính.”

Ở thời điểm hiện tại, tiêu chí sàng lọc nhân sự theo hướng lấy kết quả làm thước đo đang được cụ thể hóa trong dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định số 118 về thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Bộ phận Một cửa và Cổng Dịch vụ công quốc gia do Bộ Tư pháp chủ trì.

Đó là đề xuất thay thế cán bộ làm việc tại Bộ phận một cửa nếu có mức độ hài lòng thấp từ người dân và doanh nghiệp.

Cụ thể, tại Điều 6 dự thảo Nghị định có đề xuất, trong trường hợp cán bộ, công chức, viên chức được cử đến làm việc tại Bộ phận Một cửa không hoàn thành nhiệm vụ hoặc có mức độ hài lòng thấp do tổ chức, cá nhân đánh giá, cơ quan quản lý phải cử người khác thay thế theo đề nghị của Bộ phận Một cửa.

Hướng đi này, dù chỉ mới bó hẹp ở một lĩnh vực nhỏ, đề cao tính hiệu quả và sự hài lòng của công chúng, thể hiện việc chuyển đổi tư duy quản lý từ "quản lý công việc hành chính nội bộ" sang "phục vụ người dân." Sự tín nhiệm và đánh giá hài lòng từ người dân, doanh nghiệp trở thành tiêu chí cốt lõi để bố trí, sử dụng nhân sự.

Điều này cũng giúp siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, loại bỏ cán bộ có những biểu hiện quan liêu, hách dịch, nhũng nhiễu hoặc năng lực yếu kém ra khỏi bộ phận tiếp xúc trực tiếp với người dân.

Môi trường làm việc lành mạnh như vậy tạo động lực cho cán bộ tự đào tạo về chuyên môn và tu dưỡng thái độ phục vụ nhân dân. Đồng thời, kết quả làm việc là dữ liệu thực tiễn để các cơ quan đánh giá, quy hoạch và đề bạt cán bộ về lâu dài./.