Khắc phục "thẻ vàng" IUU: Gỡ vướng xử lý vi phạm về thiết bị giám sát hành trình tàu cá

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có văn bản số 13074/BNNMT-TSKN hướng dẫn các tỉnh, thành phố ven biển, có tàu cá thống nhất quy trình xử lý vi phạm liên quan đến thiết bị giám sát hành trình tàu cá.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có văn bản số 13074/BNNMT-TSKN hướng dẫn các tỉnh, thành phố ven biển, có tàu cá thống nhất quy trình xử lý vi phạm liên quan đến thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS), nhất là những vụ việc đã hết thời hiệu xử phạt. Việc hướng dẫn nhằm khắc phục bất cập trong thực thi pháp luật tại địa phương, thực hiện các kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ và bảo đảm xử lý đúng quy định.

Làm rõ trách nhiệm xử lý vụ việc hết thời hiệu

Theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính và các nghị định chuyên ngành, trong đó có Nghị định số 38/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản và Nghị định số 246/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản là 2 năm.

Thời điểm tính thời hiệu được xác định từ khi chấm dứt hành vi vi phạm đối với hành vi đã kết thúc hoặc từ thời điểm phát hiện đối với hành vi đang được thực hiện. Trường hợp cá nhân, tổ chức cố tình trốn tránh, cản trở việc xử phạt, thời hiệu được tính lại từ khi chấm dứt hành vi trốn tránh, cản trở.

Đối với các vụ việc đã hết thời hiệu xử phạt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu địa phương phân biệt rõ trường hợp đã lập biên bản vi phạm hành chính và trường hợp chưa lập biên bản.

Cụ thể, đối với vụ việc đã lập biên bản, cơ quan có thẩm quyền không ban hành quyết định xử phạt tiền nhưng vẫn phải xem xét quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm nếu thuộc trường hợp pháp luật quy định; đồng thời áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả tương ứng.

Đối với vụ việc chưa lập biên bản vi phạm hành chính, nếu đã hết thời hiệu mà chưa xác định được có hành vi vi phạm hay không, hoặc hồ sơ thể hiện có vi phạm nhưng chưa được xử lý, thì không tiếp tục xử lý vụ việc, trừ trường hợp đối tượng cố tình trốn tránh, cản trở việc xử phạt.

Bộ cũng nhấn mạnh trách nhiệm của người thực thi công vụ. Trường hợp cá nhân, tổ chức không thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ trong quá trình xác minh, để vụ việc kéo dài dẫn đến hết thời hiệu xử phạt, người có thẩm quyền phải xem xét trách nhiệm và xử lý kỷ luật theo quy định tại Nghị định số 19/2020/NĐ-CP về kiểm tra, xử lý kỷ luật trong thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính (được sửa đổi tại Nghị định số 93/2025/NĐ-CP).

Xác định các hành vi vi phạm VMS

Để tránh áp dụng pháp luật thiếu thống nhất, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn cụ thể việc xác minh ba nhóm hành vi vi phạm phổ biến liên quan đến VMS theo Nghị định số 41/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản.

Đối với hành vi không báo cáo vị trí khi thiết bị VMS mất tín hiệu, khi tàu cá mất kết nối trên biển quá 6 giờ, chủ tàu hoặc thuyền trưởng phải sử dụng thiết bị liên lạc khác để báo cáo vị trí về cơ quan quản lý thủy sản cấp tỉnh, định kỳ không quá 6 giờ/lần; đồng thời ghi chép đầy đủ để nộp khi tàu cập cảng. Nếu xác minh chủ tàu, thuyền trưởng đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ báo cáo và không có dấu hiệu vi phạm khác như cố tình vô hiệu hóa thiết bị hoặc khai thác sai vùng biển, cơ quan chức năng kết luận không có vi phạm và lưu hồ sơ theo quy định.

Đối với hành vi không đưa tàu về bờ trong thời hạn 10 ngày khi không khắc phục được sự cố mất tín hiệu VMS, Bộ yêu cầu cơ quan chức năng kiểm tra cả việc thực hiện nghĩa vụ báo cáo vị trí định kỳ 6 giờ/lần của thuyền trưởng trong suốt thời gian tàu mất kết nối. Việc kiểm tra được thực hiện đối với cả khoảng thời gian trước và sau mốc 10 ngày để xác định đầy đủ các hành vi vi phạm.

Đối với hành vi vượt ranh giới vùng biển được phép khai thác, việc xác minh phải căn cứ vào chiều dài lớn nhất của tàu, đường ranh giới áp dụng và hành trình thực tế. Cơ quan chức năng đồng thời phải tính đến sai số tọa độ GPS cho phép của thiết bị, không quá 500 m với độ tin cậy 99%. Ngoài ra, cần kiểm tra giấy phép hoạt động của tàu tại vùng biển quốc gia hoặc khu vực khác, cũng như xem xét các trường hợp tàu rơi vào tình thế cấp thiết, bất khả kháng.

Bộ lưu ý các địa phương phải căn cứ thời điểm xảy ra hành vi vi phạm, thời điểm kết thúc hành vi để lựa chọn văn bản quy phạm pháp luật áp dụng phù hợp, không áp dụng đồng loạt Nghị định số 246/2026/NĐ-CP đối với các hồ sơ phát sinh trước ngày nghị định có hiệu lực.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, trường hợp kết quả xác minh xác định không có vi phạm hành chính, hồ sơ phải thể hiện rõ kết quả, tài liệu chứng minh và căn cứ kết luận. Trường hợp chưa đủ căn cứ chứng minh không có vi phạm thì tiếp tục xác minh trong thời hạn pháp luật quy định. Đặc biệt, không đồng nhất việc chưa chứng minh được vi phạm với việc đã xác định không có vi phạm và không xử phạt trên cơ sở suy đoán.

Trường hợp không xử phạt vi phạm hành chính do sự kiện bất khả kháng, tình thế cấp thiết hoặc sự kiện bất ngờ, như lỗi vệ tinh, bão, gió hoặc sét đánh làm hỏng thiết bị, quá trình xác minh phải được xem xét trên cơ sở chứng cứ của từng vụ việc kết luận không có vi phạm. Không ghi trong biên bản xác minh có các căn cứ nêu trên mà không có tài liệu, chứng cứ để chứng minh và loại trừ trách nhiệm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh./.

(TTXVN/Vietnam+)