Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, giữ vững chất lượng nội dung và bản lĩnh người làm báo chính là con đường duy nhất để khẳng định vai trò dẫn dắt và phát triển bền vững.

Sau 2 ngày tổ chức (19-20/6), Diễn đàn Báo chí toàn quốc lần thứ 3-2026 đã khép lại với 9 phiên thảo luận chuyên sâu, chuyên biệt và 2 phiên khai mạc, bế mạc.

Diễn đàn Báo chí toàn quốc lần thứ 3 được tổ chức trong khuôn khổ Hội báo toàn quốc năm 2026 tại Trung tâm tổ chức Hội nghị-Biểu diễn, thành phố Hải Phòng với sự tham gia của lãnh đạo các cơ quan báo chí, các nhà báo, diễn giả, chuyên gia truyền thông uy tín.

Phát huy vai trò báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Theo ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập báo Nhân dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, khi mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một cơn bão thông tin khổng lồ, báo chí chính thống không thể chọn cách chạy đua về tốc độ đưa tin, mà phải tái định nghĩa sứ mệnh bằng giá trị cốt lõi: sự tin cậy, tính kiểm chứng và những góc nhìn sâu sắc.

Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, giữ vững chất lượng nội dung và bản lĩnh người làm báo chính là con đường duy nhất để khẳng định vai trò dẫn dắt và phát triển bền vững. Đó cũng là sợi chỉ đỏ xuyên suốt 11 phiên nghị sự của Diễn đàn năm nay - nơi giới làm báo cùng thẳng thắn đối thoại, tìm lời giải cho bài toán tự chủ, tinh gọn bộ máy theo tinh thần các Nghị quyết của Đảng, nhằm kiến tạo một nền báo chí thực sự chuyên nghiệp, hiện đại và nhân văn.

Tại phiên thảo luận “Phát huy vai trò của báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng” đã khẳng định, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là cuộc chiến rất cam go bởi báo chí hiện đang đối mặt với ba thách thức lớn gồm: môi trường truyền thông thay đổi dưới tác động của mạng xã hội, các KOL và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, khiến tốc độ lan truyền thông tin ngày càng nhanh hơn và ranh giới thật-giả trở nên khó nhận diện hơn. Cùng với đó, các thông tin sai trái, xuyên tạc ngày càng tinh vi hơn khi tận dụng hiệu quả các nền tảng công nghệ mới để gia tăng sức lan tỏa.

Bên cạnh đó, với yêu cầu xây dựng và duy trì niềm tin của công chúng trong bối cảnh thông tin đa chiều, báo chí cần thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ: đấu tranh phản bác trực diện các quan điểm sai trái, thù địch; chủ động xây dựng niềm tin thông qua việc lan tỏa sự thật, các giá trị nhân văn và những thông tin tích cực của đời sống xã hội. Phiên thảo luận cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc các cơ quan quản lý cần tăng cường chia sẻ, thấu hiểu và đồng hành, tạo điểm tựa vững chắc cho lực lượng tuyến đầu trên mặt trận tư tưởng.

Với chủ đề "Báo chí - Doanh nghiệp đồng hành kiến tạo tương lai," phiên thảo luận khẳng định mối quan hệ hai bên đã chuyển từ hợp tác truyền thông đơn thuần sang đối tác chiến lược cùng kiến tạo giá trị xã hội, dựa trên chất xúc tác cốt lõi là niềm tin.

Trong thời đại số, các diễn giả thống nhất vai trò của 3 chủ thể: Nhà nước thiết lập pháp lý; doanh nghiệp chủ động minh bạch, bớt tâm lý e ngại báo chí; báo chí giữ vai trò giám sát, phản biện và khẳng định lợi thế bằng tính chính danh, sự thật và năng lực kiểm chứng.

Để bảo vệ công chúng trước tin giả và lừa đảo trực tuyến, phiên họp đề xuất hai hướng hợp tác trọng tâm: xây dựng cơ chế xác minh phản hồi thông tin nhanh chóng và phối hợp chặt chẽ phòng chống thông tin sai lệch trên không gian mạng, cùng kể những câu chuyện chân thực, có trách nhiệm để củng cố niềm tin xã hội.

Với chủ đề “Đổi mới, sáng tạo để tiếp cận bạn đọc mới, phát triển kinh tế báo chí,” tại phiên thảo luận này, các diễn giả đã cùng mổ xẻ hai bài toán sống còn của báo chí hiện đại là làm sao để mở rộng tệp công chúng và làm thế nào để tự chủ, tối ưu hóa nguồn thu tòa soạn.

Để tiếp cận hiệu quả thế hệ bạn đọc mới, các tòa soạn cần đột phá về cả tư duy làm báo lẫn phương thức phân phối nội dung đa nền tảng, đa phương tiện.

Song song với đó, việc đa dạng hóa các mô hình kinh doanh - từ doanh thu quảng cáo số, tổ chức sự kiện, đến các dịch vụ giá trị gia tăng và mô hình thu phí đọc báo (paywall) - được thảo luận sâu sắc như những giải pháp cốt lõi để giải quyết bài toán kinh tế báo chí bền vững.

Một cơ quan báo chí đổi mới sáng tạo đúng hướng sẽ vừa giữ chân được công chúng bằng nội dung nhân văn, cá nhân hóa, vừa tạo ra các giá trị thương mại bền vững để tái đầu tư vào dòng báo chí chất lượng cao trong kỷ nguyên số.

Tại phiên thảo luận “Quảng bá hình ảnh Việt Nam trên hệ sinh thái báo chí số,” các diễn giả đã khẳng định yêu cầu cấp bách phải chuyển từ truyền thông bị động sang chủ động đặt nghị trình, xây dựng thương hiệu quốc gia đồng bộ dựa trên sức mạnh mềm và những câu chuyện truyền cảm hứng.

Trong bối cảnh mới, Big Data và AI trở thành động lực cốt lõi để cá thể hóa nội dung cho công chúng toàn cầu, đồng thời báo chí chính thống phải giữ vai trò trung tâm của hạ tầng niềm tin nhằm bảo vệ chủ quyền thông tin trước vấn nạn tin giả.

Quảng bá hình ảnh đất nước cần dựa trên báo chí dữ liệu, làm chủ công nghệ và xây dựng hệ sinh thái đa chủ thể - kết hợp sức mạnh của báo chí, ngoại giao, doanh nghiệp và người dân - để chủ động định hình một Việt Nam uy tín, trách nhiệm trên không gian số.

Bảo vệ giá trị của báo chí trong kỷ nguyên AI

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thách thức chưa từng có đối với ngành báo chí trên toàn cầu cũng như tại Việt Nam. Khi các mô hình ngôn ngữ lớn được huấn luyện từ hàng triệu bài báo mà không có sự cho phép của các cơ quan báo chí, cuộc chiến bảo vệ bản quyền đang bước sang một giai đoạn hoàn toàn mới.

Phiên thảo luận với chủ đề “Bản quyền báo chí trong kỷ nguyên AI: Bảo vệ giá trị của nghề báo” đã đi đến thống nhất: Trong bối cảnh bùng nổ thông tin nhân tạo, việc quyết liệt bảo vệ bản quyền, giữ vững tính xác thực và năng lực kiểm chứng chính là vũ khí chiến lược để báo chí chính thống bảo toàn giá trị độc quyền và khẳng định lòng tin tuyệt đối nơi độc giả.

“AI - Ứng dụng thế nào kiểm soát ra sao tại các tòa soạn Việt Nam” đã thật sự tạo ra một "cuộc cách mạng tri thức" bên trong các cơ quan báo chí.

Tại phiên thảo luận, các diễn giả chia sẻ việc các tòa soạn coi đầu tư AI và tự động hóa là một trong những ưu tiên hàng đầu nhằm giải quyết các bài toán về năng suất lao động, chất lượng, sự sáng tạo cho sản phẩm báo chí và chi phí vận hành.

Mặc dù, trí tuệ nhân tạo mang lại nhiều điều tích cực, hỗ trợ cho hoạt động của báo chí nhưng cũng đưa đến nhiều thách thức như: rủi ro về tính chính xác với nguồn thông tin tìm kiếm, sự sáng tạo và bản quyền của các sản phẩm của các cơ quan báo chí...

Báo chí sáng tạo và sử dụng AI có trách nhiệm mới tạo nên sự thành công cho các tác phẩm báo chí và dành được sự quan tâm của độc giả. Xét cho cùng thì sự chính trực và đạo đức báo chí mới tạo nên sự tin cậy của công chúng và đây chính là tài sản lớn nhất của báo chí chính thống.

Phiên thảo luận “Hướng đi nào cho truyền thông chính sách để hỗ trợ địa phương phát triển?” đã tập trung đánh giá toàn diện bức tranh hoạt động của báo chí địa phương sau một năm thực hiện chủ trương hợp nhất tỉnh, thành phố.

Các diễn giả đã thẳng thắn mổ xẻ những thuận lợi cùng thách thức gay gắt của công tác truyền thông chính sách trong bối cảnh chuyển đổi số bùng nổ.

Các đại biểu thống nhất khẳng định truyền thông chính sách không còn là việc đưa tin một chiều mang tính hành chính, mà phải trở thành bộ phận hữu cơ của quản trị và là cầu nối chiến lược tạo dựng niềm tin, sự đồng thuận giữa chính quyền, người dân với doanh nghiệp.

Nhiều giải pháp đột phá đã được đề xuất nhằm đổi mới tư duy, ứng dụng công nghệ số và chuyển mạnh sang mô hình đối thoại, tương tác đa chiều nhằm tối ưu hóa dòng thông tin chủ lưu phục vụ quốc kế dân sinh.

Việc đổi mới mạnh mẽ này sẽ giúp báo chí địa phương phát huy tối đa lợi thế sát cơ sở, đưa truyền thông chính sách thực sự trở thành động lực và bệ phóng vững chắc đồng hành cùng các địa phương bứt phá mạnh mẽ.

Tại phiên thảo luận với chủ đề “Tự chủ chiến lược của cơ quan báo chí trong kỷ nguyên số” các đại biểu khẳng định tự chủ toàn diện từ công nghệ, dữ liệu đến hạ tầng phân phối là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ chủ quyền số và lan tỏa thông tin chính thống.

Nhằm giảm phụ thuộc vào các nền tảng xuyên biên giới, báo chí cần chủ động xây dựng nền tảng số riêng và làm chủ dữ liệu người dùng để phát triển các mô hình kinh tế mới dựa trên hệ sinh thái đa dịch vụ (thuê bao, thương mại điện tử, tiện ích gia tăng).

Đồng thời, nhiều kiến nghị quan trọng đã được đưa ra, tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế cho sản phẩm báo chí số, thúc đẩy hợp tác công-tư, đầu tư hạ tầng dữ liệu và đào tạo nhân lực làm chủ AI.

Trong khuôn khổ Diễn đàn, Hội Nhà báo Việt Nam đã công bố 10 quy tắc sử dụng AI trong báo chí. Bộ khung này chính là lời giải kịp thời cho các bài toán gai góc hiện nay, từ việc kiểm soát chất lượng thông tin, ngăn chặn tin giả, cho đến bảo vệ bản quyền nội dung trước làn sóng khai thác dữ liệu trái phép để huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo.

10 quy tắc sử dụng AI trong báo chí là: AI chỉ là công cụ kỹ thuật hỗ trợ, không thay thế nhà báo; không xem AI là nguồn tin; không đăng tải nguyên bản nội dung AI tạo ra; tuyệt đối không tạo hoặc phát tán thông tin giả; không sử dụng AI để tạo Deepfake hoặc giả mạo; bảo vệ nguồn tin và dữ liệu cá nhân; tôn trọng bản quyền; minh bạch khi sử dụng AI; nội dung nhạy cảm phải kiểm chứng nhiều lớp; tuân thủ pháp luật và định hướng./.