Các đơn vị báo chí, mạng xã hội, cộng đồng sáng tạo nội dung có thể bắt tay để tạo ra một sức mạnh tổng hợp trong việc quảng bá và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của đất nước Việt Nam ra thế giới.

Sau hơn 40 năm đổi mới, Việt Nam đang có nhiều lợi thế để xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia trong môi trường số, đó là hình ảnh một đất nước hòa bình, ổn định, giàu bản sắc, có nền kinh tế năng động, hội nhập sâu rộng và đang chuyển đổi mạnh mẽ và đang nhận được sự quan tâm, đánh giá cao của cộng đồng quốc tế.

Bên cạnh những cơ hội to lớn, chúng ta cũng đang đối mặt với không ít thách thức. Công nghệ, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng truyền thông toàn cầu đang làm thay đổi căn bản cách con người tiếp nhận thông tin, câu chuyện về Việt Nam cũng cần được kể bằng những phương thức mới, hấp dẫn hơn, đa nền tảng hơn và gần gũi hơn với công chúng quốc tế.

Đó là nhận định của bà Nguyễn Thị Sự, Phó Tổng Giám đốc, Chủ tịch Liên chi hội Nhà báo Thông tấn xã Việt Nam tại phiên tọa đàm “Quảng bá hình ảnh Việt Nam trên hệ sinh thái báo chí số” trong khuôn khổ Diễn đàn Báo chí Toàn quốc 2026 ngày 20/6 tại Hải Phòng.

Từ truyền thông sự kiện đến truyền thông giá trị

Từ sự gợi mở đó, nhà báo Nguyễn Thị Sự mong muốn các chuyên gia, nhà quản lý, các cơ quan báo chí, các đồng nghiệp cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện cơ hội và thách thức, từ đó, đề xuất giải pháp để có thể thiết lập mối quan hệ và cơ chế hợp tác chặt chẽ, hiệu quả hơn giữa các cơ quan định hướng quản lý báo chí, các đơn vị báo chí và các nền tảng mạng xã hội cũng như cộng đồng sáng tạo nội dung.

Sự chung tay giữa các bên có thể tạo ra một sức mạnh tổng hợp trong việc quảng bá và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của đất nước Việt Nam ra thế giới.

Trao đổi tại diễn đàn, ông Nguyễn Văn Thuật, Phó Cục trưởng Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhận định: Trong thời đại hiện nay, hình ảnh quốc gia không còn được hình thành từ ngoại giao hay truyền thông chính thức mà được kiến tạo qua hàng tỷ lượt tương tác trên nền tảng số.

“Trong bối cảnh mới, thông tin đối ngoại chuyển từ giới thiệu đất nước sang chủ động định hướng dư luận quốc tế, xây dựng hình ảnh Việt Nam là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Báo chí phải chuyển từ tư duy truyền thông sự kiện sang truyền thông giá trị, kể một câu chuyện Việt Nam thống nhất, xuyên suốt và giàu bản sắc,” ông Thuật nói.

Lý giải tại sao phải chuyển từ đưa tin sang kể câu chuyện Việt Nam, ông Thuật nhấn mạnh, con người ghi nhớ câu chuyện hơn số liệu, nhớ cảm xúc hơn khẩu hiệu và tin tưởng trải nghiệm chân thực hơn thông điệp tuyên truyền.

“Trong kỷ nguyên số, báo chí không còn chỉ là kênh thông tin mà đã trở thành chủ thể quan trọng tham gia trực tiếp vào quá trình kiến tạo hình ảnh quốc gia. Mỗi tác phẩm báo chí, mỗi bức ảnh, video hay câu chuyện trên nền tảng số đều góp phần hình thành nhận thức của cộng đồng quốc tế về Việt Nam," ông Thuật khẳng định.

Trong khi đó, ông Dương Quốc Thanh, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Argentina, kiêm nhiệm Uruguay và Paraguay, đưa ra nhận định: Để kể câu chuyện Việt Nam thì báo chí và ngoại giao là “hai cánh của cùng một mặt trận bảo vệ lợi ích quốc gia.”

Chúng ta cần thay đổi căn bản từ tuyên truyền sang kể chuyện bằng những con người, số phận, thành tựu có thật, kể bằng ngôn ngữ của giá trị phổ quát. Trong đó, linh hồn của câu chuyện là người kể: Giữa biển thông tin số, nhà báo vẫn cần đọc sách, đọc báo giấy để có tư duy độc lập, sâu sắc để tạo ra sản phẩm không đại trà, có sức hút riêng.

Đứng ở góc độ những người trực tiếp làm nghề, nhà báo Trần Tiến Duẩn, Tổng Biên tập Báo điện tử VietnamPlus, Thông tấn xã Việt Nam cho rằng việc quảng bá hình ảnh quốc gia không chỉ phục vụ mục tiêu thông tin mà còn gắn chặt với chiến lược xây dựng sức mạnh mềm quốc gia. Mỗi bài báo, mỗi video, mỗi podcast bằng nhiều ngôn ngữ không chỉ giới thiệu về đất nước mà còn góp phần xây dựng hình ảnh một Việt Nam an toàn, ổn định, thân thiện, cởi mở, sáng tạo và giàu bản sắc văn hóa.

Nhấn mạnh một câu chuyện về Việt Nam nhưng nhu cầu tiếp nhận của từng cộng đồng độc giả lại rất khác nhau, nhà báo Trần Tiến Duẩn cho rằng giá trị cốt lõi của báo chí trong kỷ nguyên AI là độ tin cậy của dữ liệu. Đó là nội dung chất lượng cao với các giá trị chính xác, chuyên sâu, có giá trị tham khảo; dữ liệu đáng tin cậy: Có nguồn gốc rõ ràng, có thể kiểm chứng và được cập nhật thường xuyên. Những thông tin đó cần được hiện diện đa nền tảng: Website, mạng xã hội, công cụ tìm kiếm và nền tảng AI.

Báo chí cần đi trên những con đường mới

Từ những nhận thức đó, các chuyên gia đã đóng góp ý kiến thảo luận, đưa ra những giải pháp để nâng cao hiệu quả tuyên truyền thông tin đối ngoại, quảng bá hình ảnh Việt Nam.

Nhà báo Nguyễn Văn Minh, Tổng Biên tập Báo Công Thương cung cấp 6 nhóm giải pháp: Thể chế hóa truyền thông thương hiệu quốc gia; Kênh truyền thông đối ngoại đa ngôn ngữ; Làm chủ báo chí dữ liệu và công nghệ số; Dùng báo chí giám sát và phản biện; Đồng hành cùng doanh nghiệp trên mặt trận phòng vệ thương mại; Liên kết hệ sinh thái Bộ-báo-hiệp hội-doanh nghiệp thành một mạng lưới truyền thông thống nhất.

Theo ông Nguyễn Văn Minh, mỗi quốc gia đều có hai loại tài sản. Một loại cân đo được bằng nhà máy, hạ tầng, tài nguyên. Một loại không thể cân đo bằng những thước đo thông thường, đó là niềm tin, là uy tín, là thương hiệu của đất nước. Do đó, bảo vệ lợi ích quốc gia không phải là một khẩu hiệu, mà là từng việc rất cụ thể, và là một mặt trận rộng hơn nhiều so với hình dung thông thường.

“Bởi mỗi thương hiệu Việt thành công là thêm một cột mốc cho uy tín Việt Nam trên bản đồ kinh tế thế giới. Mỗi lần lợi ích quốc gia được giữ vững là thêm một lần giá trị Việt được bảo toàn. Và mỗi thông tin trung thực, khách quan, có trách nhiệm mà báo chí lan tỏa là một đóng góp thiết thực cho cả hai,” nhà báo Nguyễn Văn Minh nêu quan điểm.

Đóng góp giải pháp tại tọa đàm, Tiến sỹ Phan Văn Kiền, Viện trưởng Viện đào tạo Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng sự phát triển của nội dung thị giác, video ngắn, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo tạo ra những cơ hội mới để nâng cao hiệu quả truyền thông quốc gia song cũng đặt ra nhiều thách thức liên quan đến cạnh tranh sự chú ý, thông tin sai lệch, quản trị nền tảng và chủ quyền truyền thông số.

Trong bối cảnh đó, báo chí Việt Nam cần tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng nòng cốt trong việc xây dựng và lan tỏa hình ảnh quốc gia. Tuy nhiên, vai trò ấy không còn được thể hiện chủ yếu bằng quyền lực độc quyền thông tin, mà bằng năng lực kiến tạo các câu chuyện có sức thuyết phục, khả năng kết nối các nguồn lực truyền thông xã hội và năng lực làm chủ công nghệ mới. Báo chí cần chuyển từ tư duy tuyên truyền sang tư duy kể chuyện, từ sản xuất nội dung đơn nền tảng sang truyền thông đa nền tảng, từ tiếp cận đại chúng sang tiếp cận dựa trên dữ liệu và công chúng mục tiêu.

Từ góc độ của người làm thông tin đối ngoại, nhà báo Nguyễn Hải Vân, Phó Trưởng Ban Biên tập Tin đối ngoại, Thông tấn xã Việt Nam nhấn mạnh 3 vấn đề hết sức quan trọng đối với báo chí đối ngoại hiện nay, đó là: Nắm quyền chủ động kể câu chuyện về Việt Nam; định hình vai trò chủ quyền nhận thức và xây dựng được hạ tầng niềm tin vững chắc với công chúng.

Để có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ, người làm thông tin đối ngoại phải đảm bảo được những giá trị cốt lõi: Uy tín của cơ quan báo chí, tính chính xác của thông tin, khả năng phản hồi và đối thoại với công chúng quốc tế, sự nhất quán giữa thông điệp truyền thông với thực tiễn của quốc gia, đội ngũ nhà báo đối ngoại có năng lực quốc tế và hiểu biết đa văn hóa.

Phát biểu tại phiên thảo luận, nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam đánh giá cao sáng kiến của Thông tấn xã Việt Nam trong việc tổ chức tọa đàm và cho rằng đây là hành động thiết thực giúp thúc đẩy mạnh mẽ vai trò then chốt của các cơ quan báo chí đối với công tác tuyên truyền thông tin đối ngoại trong bối cảnh mới.

Nhà báo Lê Quốc Minh cho rằng chủ đề quảng bá hình ảnh quốc gia trên hệ sinh thái số là một trong những bài toán trọng tâm, mang tính thời sự sống còn của báo chí cách mạng Việt Nam hiện nay, song hành cùng các thách thức lớn khác như bản quyền báo chí trong kỷ nguyên AI, phát triển kinh tế báo chí, truyền thông chính sách hay tự chủ chiến lược tòa soạn.

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cho rằng, trong thế giới ngày càng kết nối, sau diễn đàn này, các cơ quan báo chí cần có những thay đổi linh hoạt, có những sáng tạo mới mẻ thay vì chỉ đi theo những con đường cũ.

“Một bước đi nhỏ có thể tạo ra những thay đổi lớn. Nếu nhiều cơ quan báo chí có sáng tạo thì chúng ta sẽ có một nền báo chí sáng tạo,” ông Lê Quốc Minh nêu rõ./.