Hà Nội kiến tạo không gian phát triển mới từ hai siêu dự án lớn

Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội là 2 dự án tiêu biểu, gắn với định hướng phát triển không gian ven sông, mở rộng đô thị phía Nam, tăng liên kết giữa các khu vực.

Năm 2026, Hà Nội đẩy mạnh triển khai các công trình hạ tầng, đô thị quy mô lớn trong quá trình cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội là hai dự án tiêu biểu, gắn với định hướng phát triển không gian ven sông, mở rộng đô thị phía Nam và tăng cường liên kết giữa các khu vực của thành phố.

Đường Vành đai 4-Vùng Thủ đô, các cầu qua sông Hồng, những tuyến đường sắt đô thị và các công trình kết nối khu vực phía Nam đều nằm trong chương trình phát triển hạ tầng của thành phố.

Trước đó vào ngày 13/5/2026, Ủy ban Nhân dân thành phố phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm tại Quyết định số 2512/QĐ-UBND. Quy hoạch định hướng phát triển đô thị đa cực, đa trung tâm, tổ chức các không gian phát triển gắn với hệ thống giao thông chiến lược. Sông Hồng được xác định là trục cảnh quan, văn hóa quan trọng; phía Nam là một trong những địa bàn phát triển đô thị và dịch vụ mới.

Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội có quy mô đầu tư lớn, tác động đến nhiều xã, phường. Ngày 11/5, Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội thông qua chủ trương đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng với sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 736.963 tỷ đồng, giảm 118.037 tỷ đồng so với phương án cuối năm 2025.

Đối với Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội, tháng 11/2026, nhà đầu tư đề xuất nâng tổng vốn từ 925.651 tỷ đồng lên 1.225.011 tỷ đồng. Phương án điều chỉnh của dự án này còn phải được cơ quan có thẩm quyền xem xét. Quy mô đầu tư lớn đặt ra yêu cầu tổ chức nguồn lực, xác định thứ tự ưu tiên và phối hợp tiến độ giữa các hạng mục giao thông, công viên, khu đô thị và công trình công cộng.

Các nhịp cầu vượt đường Vành đai 4-Vùng Thủ đô. (Ảnh: Vũ Quang/TTXVN)

Mở rộng không gian

Sông Hồng chảy qua khu vực đô thị trung tâm, nhưng nhiều đoạn ven sông còn bị chia cắt bởi đê điều, các khu dân cư và hệ thống đường giao thông hiện hữu. Ngày 3/11/2026, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Vũ Đại Thắng ký Quyết định số 6075/QĐ-UBND phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Phạm vi nghiên cứu rộng khoảng 11.418,96 ha, thuộc 16 phường, xã.

Đồ án chia không gian ven sông thành ba đoạn. Từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long, định hướng chủ yếu gắn với sinh thái, cảnh quan tự nhiên, làng xóm và các hoạt động trải nghiệm. Đoạn từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì tập trung các chức năng văn hóa, nghệ thuật, thương mại, tài chính, du lịch và công viên. Từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở, quy hoạch chú trọng dịch vụ, du lịch, nông nghiệp sinh thái, làng nghề và hệ thống cảng, bến thủy nội địa.

Theo các chỉ tiêu sử dụng đất trong đồ án, đất cây xanh sử dụng công cộng đô thị khoảng 2.476,58 ha, đất giao thông đô thị khoảng 1.197,98 ha. Hệ thống đường dọc hai bờ được nghiên cứu cùng các cầu vượt sông, giao thông công cộng, đường thủy và những tuyến kết nối với đô thị hiện hữu. Đối với khu vực trung tâm, những tuyến đường và không gian công cộng ven sông có thể tạo thêm hướng tiếp cận các điểm đến văn hóa, du lịch. Ở phía hạ lưu, hoạt động làng nghề Bát Tràng, dịch vụ du lịch và vận tải thủy có thêm điều kiện phát triển theo định hướng quy hoạch.

Cùng với trục sông Hồng, Hà Nội đang phát triển các không gian đô thị phía Nam. Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội có quy mô khoảng 9.171 ha, thuộc 11 xã, phường gồm Thanh Liệt, Đại Thanh, Ngọc Hồi, Nam Phù, Thường Tín, Hồng Vân, Chương Dương, Thượng Phúc, Tam Hưng, Thanh Oai và Dân Hòa.

Dự án được tổ chức thành bốn phân khu chức năng, gồm đô thị gắn với đầu mối ga Ngọc Hồi, đô thị thể thao, đô thị du lịch và khu liên hợp thể thao. Khu vực ga Ngọc Hồi giữ vai trò quan trọng trong tổ chức giao thông phía Nam. Tại đây, định hướng phát triển đô thị gắn với đầu mối vận tải công cộng được nghiên cứu cùng mạng lưới đường sắt và các trục đường bộ liên vùng. Đường Vành đai 4, những tuyến kết nối hướng tâm và hệ thống đường sắt tạo điều kiện đi lại giữa khu đô thị thể thao với trung tâm Hà Nội, các khu vực sản xuất, dịch vụ và địa phương lân cận.

Trong quy hoạch tổng thể, khu vực Thường Tín, Phú Xuyên và không gian đô thị văn hóa - thể thao được xác định trong chuỗi phát triển phía Nam. Các trục vành đai và cầu qua sông Hồng là thành phần của mạng lưới giao thông liên kết các cực đô thị. Định hướng này gắn việc phát triển các khu đô thị mới với mạng lưới giao thông, các trung tâm dịch vụ và hoạt động sản xuất ở phía Nam Hà Nội, nơi đang có nhiều dự án hạ tầng và đầu mối vận tải được triển khai.

Từ quy hoạch đến công trường và hoạt động kinh tế

Đối với Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, thành phố đã thống nhất chủ trương đầu tư từ tháng 12/2025 và tổ chức khởi công dự án thành phần trong cùng tháng. Trong năm 2026, việc chuẩn bị tiếp tục được triển khai song song với việc hoàn thiện quy hoạch phân khu, hồ sơ đầu tư và các điều kiện xây dựng.

Khó khăn lớn của khu vực ven sông nằm ở điều kiện thoát lũ, hệ thống đê điều và hiện trạng sử dụng đất. Đồ án quy hoạch phân vùng không gian theo nguy cơ ngập, bố trí các chức năng phù hợp với cao độ và yêu cầu an toàn. Khu vực có nguy cơ ngập cao ưu tiên cây xanh, công viên và những hoạt động thích ứng. Việc xây dựng, tôn nền hoặc điều chỉnh mặt cắt bãi sông phải được xem xét trên cơ sở tính toán thủy văn, thủy lực.

Toàn cảnh đại công trường sân vận động Trống Đồng sau 4 tháng thi công. (Ảnh: Trung Nguyên/TTXVN)

Việc tái định cư cũng có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ thực hiện. Tại hội nghị của Thành ủy tháng 12/2025, lãnh đạo xã Bát Tràng đã nêu khó khăn về quỹ đất phục vụ tái định cư khi triển khai các hạng mục đường và công viên thuộc dự án. Ở những khu vực ven sông đã có dân cư, phương án tổ chức không gian cần được đối chiếu với hiện trạng nhà ở, công trình công cộng và hệ thống đê. Việc bố trí đường giao thông, công viên, khu tái định cư liên quan trực tiếp đến phạm vi giải phóng mặt bằng, chi phí thực hiện và thời gian triển khai từng hạng mục.

Với Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội, việc triển khai đã chuyển sang các công việc cụ thể trên công trường. Ngày 13/5/2026, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Vũ Đại Thắng kiểm tra thực địa dự án, trong đó có công trình sân vận động Hùng Vương. Theo báo cáo tại buổi kiểm tra, công tác đo đạc, xác định nguồn gốc sử dụng đất đã hoàn thành trên toàn bộ diện tích dự án; một số địa phương đã triển khai thu hồi đất và phê duyệt phương án bồi thường tại phân khu B.

Tại công trường sân vận động Hùng Vương, nhà đầu tư đang triển khai các hạng mục móng, kết cấu và hạ tầng phụ trợ, đồng thời chuẩn bị những tuyến giao thông kết nối, bãi đỗ xe và công trình dịch vụ. Mục tiêu được báo cáo tại thời điểm kiểm tra là hoàn thành sân vận động vào tháng 7/2027. Quá trình thực hiện còn vướng việc di chuyển đường điện 500 kV, hoàn trả hạ tầng kỹ thuật, xử lý đất ở, đất nông nghiệp, nghĩa trang và công trình thủy lợi. Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố yêu cầu tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, đồng thời quan tâm chuyển đổi nghề nghiệp và sinh kế cho người dân có đất thu hồi.

Tại các địa bàn có diện tích đất nông nghiệp lớn, chính sách hỗ trợ việc làm và ổn định đời sống cần được triển khai cùng tiến độ dự án. Tháng 8/2026, Hội đồng Nhân dân thành phố quyết định gia hạn thời hạn hoàn thiện điều kiện khởi công đối với sáu dự án lớn, trong đó có Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội. Việc gia hạn được xem xét theo cơ chế của Luật Thủ đô năm 2026, trong bối cảnh các dự án phải hoàn thiện nhiều thủ tục liên quan đến quy hoạch và xây dựng.

Về kinh tế, trục sông Hồng được định hướng mở rộng không gian cho hoạt động du lịch, thương mại, dịch vụ và các sinh hoạt văn hóa ven sông. Khu đô thị thể thao phía Nam hướng đến nhu cầu tổ chức sự kiện, thi đấu, huấn luyện, lưu trú và các dịch vụ đô thị. Việc phát triển những chức năng này gắn với đầu tư giao thông, hạ tầng kỹ thuật, khả năng thu hút khách và hoạt động thường xuyên của các công trình sau khi hoàn thành.

Cùng với Vành đai 4, các cầu qua sông Hồng, đường sắt đô thị và những dự án hạ tầng trọng điểm khác, hai dự án góp phần cụ thể hóa định hướng mở rộng không gian phát triển Hà Nội. Những bước triển khai trong năm 2026 tạo cơ sở để thành phố tiếp tục hình thành các trung tâm kinh tế, dịch vụ mới, cải thiện kết nối liên vùng và từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại./.

(TTXVN/Vietnam+)