Chương trình “Mạch nguồn di sản” tại Bảo tàng Hà Nội kết nối ký ức, nghệ thuật, âm nhạc và đời sống đương đại, góp phần bảo tồn giá trị văn hóa.

Kết nối hội họa, đối thoại và âm nhạc trong cùng một không gian bảo tàng, chương trình “Mạch nguồn di sản” diễn ra tối 20/9 tại Không gian trưng bày "Chiến tranh và Hòa bình" - Bảo tàng Hà Nội đã gợi mở một cách tiếp cận di sản gần gũi hơn với đời sống đương đại.

Qua những câu chuyện về gia đình, quê hương, ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình, di sản được nhìn nhận không chỉ qua hiện vật, tư liệu mà còn qua ký ức và tình cảm được trao truyền giữa các thế hệ. Đây là hoạt động khép lại chuỗi chương trình của Bảo tàng Hà Nội trong khuôn khổ Festival Thăng Long-Hà Nội lần thứ 2 năm 2026 với chủ đề “Hà Nội - Dòng chảy di sản.”

Điểm đáng chú ý của “Mạch nguồn di sản” là cách đặt nghệ thuật trong mối quan hệ trực tiếp với không gian bảo tàng.

Chương trình mở đầu bằng hoạt động tham quan triển lãm “Bông bầu, bông bí” của họa sỹ Thu Trần và tọa đàm cùng chủ đề “Mạch nguồn di sản,” trước khi tiếp nối bằng chương trình nghệ thuật “Một cõi quê hương” tại khu sân vườn Bảo tàng Hà Nội.

Trong triển lãm “Bông bầu, bông bí,” những hình ảnh quen thuộc của khu vườn và đời sống gia đình được khai thác như những dấu hiệu của ký ức và sự tiếp nối.

Từ những hình ảnh bình dị, triển lãm đặt ra câu hỏi về cách những giá trị văn hóa được lưu giữ trong đời sống thường ngày và được chuyển giao giữa các thế hệ.

Cùng với hội họa, tọa đàm “Mạch nguồn di sản” mở rộng câu chuyện sang mối quan hệ giữa di sản văn hóa, ký ức chiến tranh và giá trị gia đình. Những ký ức cá nhân, câu chuyện được lưu giữ qua nhiều thế hệ và vai trò của nghệ thuật trong việc truyền tải các giá trị nhân văn trở thành những góc tiếp cận để nhìn nhận di sản trong xã hội hôm nay.

Việc lựa chọn Không gian trưng bày “Chiến tranh và Hòa bình” làm địa điểm tổ chức cũng tạo thêm chiều sâu cho chủ đề. Đây là nơi lưu giữ những dấu ấn của một giai đoạn lịch sử đặc biệt, đồng thời gợi nhắc về giá trị của hòa bình và những đóng góp, hy sinh của các thế hệ đi trước và trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong việc gìn giữ, phát huy những giá trị ấy.

Tại đây, đối thoại giữa hội họa, ký ức và con người đã góp phần tạo nên một trải nghiệm văn hóa sâu lắng, khuyến khích công chúng nhìn nhận di sản dưới góc độ gần gũi và giàu tính nhân văn.

Trong không gian đó, ký ức chiến tranh được đặt cạnh những câu chuyện về gia đình, quê hương và đời sống; nghệ thuật trở thành phương thức để những câu chuyện của quá khứ tiếp tục được đối thoại với hiện tại.

Cách tổ chức này góp phần đưa khái niệm di sản ra khỏi phạm vi của hiện vật và tư liệu, hướng tới những giá trị tinh thần đang tiếp tục tồn tại trong đời sống cộng đồng.

Nếu hội họa và đối thoại tạo nên phần suy tưởng của chương trình, thì âm nhạc là điểm kết nối cảm xúc. Chương trình “Một cõi quê hương” có sự tham gia của nghệ sỹ saxophone Trần Mạnh Tuấn, nghệ sỹ guitar Lê Hùng Phong cùng các ca sỹ Tây Phong và Quỳnh Phạm, với những tác phẩm về quê hương, đất nước và con người Việt Nam.

Trong không gian mở của khu vườn Bảo tàng Hà Nội, tiếng saxophone, guitar và giọng hát được đặt bên cạnh không gian lưu giữ ký ức lịch sử. Qua đó, âm nhạc không chỉ giữ vai trò biểu diễn mà còn trở thành phương tiện kết nối cảm xúc giữa quá khứ và hiện tại, giữa câu chuyện riêng của mỗi con người với những giá trị chung của cộng đồng.

Từ hội họa đến đối thoại và âm nhạc, “Mạch nguồn di sản” cho thấy một hướng tiếp cận đang được đặt ra đối với hoạt động bảo tàng: đưa di sản đến gần công chúng thông qua những trải nghiệm đa dạng, thay vì chỉ tiếp nhận di sản qua việc quan sát hiện vật.

Đây cũng là định hướng phát triển Bảo tàng Hà Nội theo mô hình mở, trong đó không gian bảo tàng trở thành nơi nghệ thuật, ký ức và cộng đồng cùng gặp gỡ.

Việc tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật trong không gian trưng bày góp phần tạo thêm những cách thức để công chúng tiếp cận lịch sử và di sản, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Khép lại chuỗi chương trình của Bảo tàng Hà Nội tại Festival Thăng Long-Hà Nội năm 2026, “Mạch nguồn di sản” đồng thời đặt ra câu chuyện về sự tiếp nối của di sản trong đời sống hôm nay.

Khi ký ức được kể lại bằng hội họa, được trao đổi qua đối thoại và được chuyển tải bằng âm nhạc, những giá trị của quá khứ có thêm những hình thức hiện diện mới trong đời sống đương đại.

Từ đó, bảo tồn di sản không chỉ là gìn giữ những gì đã có mà còn là tạo ra những cách thức để cộng đồng tiếp tục hiểu, cảm nhận và trao truyền các giá trị văn hóa. Đây cũng là một trong những ý nghĩa được đặt ra từ chuỗi hoạt động của Bảo tàng Hà Nội tại Festival Thăng Long-Hà Nội 2026: để dòng chảy di sản của Thăng Long-Hà Nội không dừng lại ở ký ức mà tiếp tục được nối dài trong đời sống hôm nay./.