Đại sứ Lại Thái Bình chia sẻ trọng tâm Hội nghị ASEAN 49, đóng góp của Việt Nam và các ưu tiên hợp tác Việt Nam-Philippines vì một ASEAN hòa bình, thịnh vượng.

Nhận lời mời của Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các Hội nghị cấp cao liên quan tại Manila, Philippines, từ ngày 14-17/11.

Nhân dịp này, phóng viên TTXVN tại Đông Nam Á đã có cuộc trao đổi với Đại sứ Việt Nam tại Philippines Lại Thái Bình xung quanh trọng tâm của Hội nghị cấp cao, những điểm nhấn trong quan hệ Việt Nam-Philippines và đóng góp của hai nước cho một ASEAN hòa bình, thịnh vượng.

- Xin Đại sứ chia sẻ ý nghĩa và những trọng tâm lớn của Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 cùng các Hội nghị cấp cao liên quan tại Manila lần này, trong bối cảnh ASEAN đang thúc đẩy định hình tương lai sau gần 6 thập niên hình thành và phát triển?

Đại sứ Lại Thái Bình: Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục có những chuyển biến nhanh chóng, phức tạp và khó dự báo.

Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột và bất ổn tại một số khu vực, những biến động của kinh tế và thương mại toàn cầu, cùng các thách thức an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh mạng và các vấn đề an ninh mới nổi đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với ASEAN.

Trong bối cảnh đó, hội nghị lần này có ý nghĩa quan trọng, không chỉ tổng kết những kết quả hợp tác trong năm Chủ tịch ASEAN của Philippines mà còn định hướng những bước đi tiếp theo nhằm củng cố vai trò, vị thế và khả năng thích ứng của ASEAN trước những biến động của môi trường quốc tế.

Với chủ đề “Cùng chèo lái tương lai chung,” Philippines xác định ba trọng tâm xuyên suốt trong năm Chủ tịch ASEAN 2026, gồm: Củng cố các nền tảng hòa bình và an ninh (Peace and Security Anchors); Thúc đẩy các hành lang thịnh vượng (Prosperity Corridors); và Trao quyền cho người dân (People Empowerment). Đây cũng sẽ là ba định hướng lớn định hình chương trình nghị sự và các kết quả dự kiến của Hội nghị cấp cao lần thứ 49.

Thứ nhất, về hòa bình và an ninh, các nhà lãnh đạo sẽ tập trung trao đổi về việc củng cố đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN, duy trì môi trường hòa bình, ổn định và an ninh ở khu vực; tăng cường hợp tác ứng phó với các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống. Trong đó, những vấn đề như tình hình Biển Đông, thúc đẩy xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) thực chất, hiệu quả và phù hợp với luật pháp quốc tế, tình hình Myanmar và việc thực hiện Đồng thuận 5 điểm của ASEAN sẽ tiếp tục là những nội dung quan trọng.

Thứ hai, về kinh tế và thịnh vượng, Philippines mong muốn thúc đẩy mạnh mẽ liên kết kinh tế nội khối, tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh của ASEAN.

Một trong những kết quả đáng chú ý được kỳ vọng tại hội nghị là việc ký kết Hiệp định Khung ASEAN về Kinh tế số (DEFA), qua đó tạo khuôn khổ chung thúc đẩy thương mại số, thanh toán xuyên biên giới, luồng dữ liệu và các hoạt động kinh tế số trong khu vực.

Bên cạnh đó, ASEAN sẽ tiếp tục thúc đẩy kết nối hạ tầng năng lượng, đặc biệt thông qua sáng kiến Lưới điện ASEAN (ASEAN Power Grid), hợp tác về năng lượng sạch, chuyển đổi xanh, phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), công nghiệp bán dẫn, khoáng sản thiết yếu và bảo đảm an ninh lương thực.

Thứ ba, về trao quyền cho người dân, ASEAN chú trọng bảo đảm tăng trưởng bao trùm và công bằng, thu hẹp khoảng cách phát triển, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy đào tạo kỹ năng số cho lực lượng lao động và tăng cường bảo vệ quyền lợi của lao động di cư; đồng thời tăng cường bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương, thúc đẩy giao lưu nhân dân, hợp tác giáo dục, y tế, du lịch và ứng phó thiên tai.

Tôi tin tưởng rằng Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 sẽ đạt được những kết quả có ý nghĩa, tạo thêm động lực và củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực.

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động phức tạp, những kết quả của hội nghị sẽ tiếp tục khẳng định giá trị và ý nghĩa của hợp tác khu vực, tinh thần đoàn kết, đồng thuận và trách nhiệm chung của các quốc gia thành viên trong ứng phó với những thách thức chung, đồng thời mở ra những cơ hội mới để ASEAN phát triển năng động, tự cường và bền vững, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp trong khu vực.

- Sau 31 năm tham gia ASEAN, Việt Nam luôn thể hiện vai trò chủ động, tích cực và có trách nhiệm. Xin Đại sứ cho biết những đóng góp nổi bật và sáng kiến đề xuất quan trọng của Việt Nam đã góp phần hiện thực hóa các mục tiêu trong năm Chủ tịch ASEAN của Philippines, đồng thời khẳng định được vị thế và dấu ấn của Việt Nam trên trường quốc tế?

Đại sứ Lại Thái Bình: Việt Nam luôn xác định ASEAN là ưu tiên chiến lược trong chính sách đối ngoại và luôn ủng hộ, phối hợp chặt chẽ với nước Chủ tịch Philippines cũng như các quốc gia thành viên để triển khai hiệu quả các ưu tiên trong năm Chủ tịch ASEAN 2026.

Ngay từ đầu năm, tại các hội nghị cấp Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN và các cơ chế hợp tác chuyên ngành, Việt Nam đã chủ động đề xuất nhiều sáng kiến, giải pháp nhằm củng cố đoàn kết, nâng cao khả năng tự cường và sức chống chịu của ASEAN; thúc đẩy liên kết kinh tế, kết nối hạ tầng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, bảo đảm an ninh năng lượng và an ninh lương thực.

Việt Nam cũng nhấn mạnh yêu cầu duy trì môi trường hòa bình, ổn định, đề cao luật pháp quốc tế và giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.
Bên cạnh đó, việc Việt Nam đăng cai Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026 từ ngày 9-10/6 cũng là một đóng góp cụ thể nhằm thúc đẩy đối thoại, chia sẻ tầm nhìn, tìm kiếm các giải pháp cụ thể để hiện thực hóa các mục tiêu và ưu tiên chung của khu vực.

Tôi cho rằng những đóng góp đó thể hiện tinh thần chủ động, tích cực và trách nhiệm của Việt Nam trong vai trò quốc gia thành viên ASEAN, đồng thời là sự ủng hộ thiết thực của Việt Nam dành cho Philippines trong vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2026.

- Xin Đại sứ đánh giá những bước phát triển nổi bật trong quan hệ Đối tác chiến lược tăng cường Việt Nam-Philippines thời gian qua và những lĩnh vực trọng tâm mà hai nước cần tập trung thúc đẩy trong thời gian tới để đưa quan hệ Việt Nam-Philippines ngày càng đi vào chiều sâu, hiệu quả và thực chất hơn, đóng góp tích cực vào việc hiện thực hóa các mục tiêu và tầm nhìn của ASEAN trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới có nhiều biến động như hiện nay?

Đại sứ Lại Thái Bình: Việt Nam và Philippines có nhiều điều kiện thuận lợi để tiếp tục tăng cường phối hợp, đóng góp tích cực vào việc hiện thực hóa các mục tiêu và tầm nhìn của ASEAN, nhất là trong bối cảnh hai nước vừa chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược tăng cường trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Philippines của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tháng 5/2026, nhân dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Philippines.

Việt Nam hiện đang bước vào giai đoạn phát triển mới với thế và lực ngày càng được củng cố. Trong 9 tháng đầu năm 2026, kinh tế Việt Nam đạt mức tăng trưởng GDP 9,01%, trong đó quý 3 đạt 9,95%, thể hiện đà tăng trưởng tích cực và sự phục hồi mạnh mẽ của các ngành kinh tế.

Việt Nam đặt mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030, đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, thuộc nhóm 30 nền kinh tế lớn nhất thế giới, với GDP bình quân đầu người khoảng 8.500 USD.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Việt Nam xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực phát triển chiến lược; đồng thời đẩy mạnh cải cách thể chế, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Những thành tựu và định hướng phát triển đó tạo nền tảng quan trọng để nâng cao tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam, đồng thời mở rộng khả năng đóng góp vào các vấn đề chung của khu vực.

Riêng với Philippines, theo tôi, hai nước có thể tập trung phối hợp trên năm phương diện trọng tâm:
Một là, tăng cường phối hợp củng cố đoàn kết, thống nhất và vai trò trung tâm của ASEAN.

Hai nước cần tiếp tục trao đổi, tham vấn thường xuyên tại các diễn đàn ASEAN và các cơ chế do ASEAN dẫn dắt như Hội nghị cấp cao Đông Á (EAS), Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF); cùng thúc đẩy triển khai hiệu quả Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, duy trì tiếng nói chung và phát huy vai trò của ASEAN trong cấu trúc khu vực.

Hai là, đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại và kết nối khu vực. Việt Nam và Philippines đều có nền kinh tế năng động, cơ cấu kinh tế có nhiều điểm bổ trợ và cùng có nhu cầu nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động của kinh tế toàn cầu.

Hai bên cần khai thác tốt hơn tiềm năng hợp tác về thương mại, đầu tư, nông nghiệp, an ninh lương thực, năng lượng, kinh tế số, công nghiệp bán dẫn và kết nối chuỗi cung ứng; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp hai nước mở rộng hoạt động tại thị trường của nhau.

Ba là, tăng cường hợp tác quốc phòng, an ninh và ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống. Hai nước cần phát huy hiệu quả các cơ chế đối thoại quốc phòng, an ninh, trao đổi thông tin và phối hợp thực thi pháp luật; mở rộng hợp tác trong tìm kiếm cứu nạn, hỗ trợ nhân đạo, ứng phó thiên tai, chống tội phạm xuyên quốc gia, buôn bán người, lừa đảo trực tuyến và các hoạt động vi phạm pháp luật trên biển.

Bốn là, tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông. Đây là vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với cả Việt Nam và Philippines cũng như các quốc gia trong và ngoài khu vực.

Năm là, tăng cường giao lưu nhân dân, kết nối văn hóa và hợp tác giữa các địa phương. Đây là nền tảng xã hội quan trọng để quan hệ hai nước phát triển bền vững.

Tôi tin tưởng rằng với nền tảng quan hệ chính trị tốt đẹp, những điều kiện phát triển kinh tế-xã hội thuận lợi, cùng sự tin cậy và quyết tâm của lãnh đạo hai nước, Việt Nam và Philippines sẽ tiếp tục đồng hành, tăng cường phối hợp và đóng góp tích cực hơn nữa vào việc xây dựng một ASEAN đoàn kết, tự cường, năng động và phát triển thịnh vượng.

- Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ./.