Chuyển đổi số trong nội chính đang hướng tới tạo khả năng kết nối, cập nhật và khai thác dữ liệu để nắm tình hình, theo dõi tiến độ, phát hiện vấn đề và tham mưu cấp ủy để kịp thời xử lý, giải quyết.

Từ liên thông dữ liệu án giữa các cơ quan tiến hành tố tụng tại Thành phố Hồ Chí Minh đến ứng dụng nền tảng số trong tiếp công dân, xử lý đơn thư tại Hà Nội, chuyển đổi số đang làm thay đổi phương thức tham mưu của các Ban Nội chính Thành ủy.

Việc đổi mới hướng tới chuyển từ quản lý thông tin phân tán, tổng hợp thủ công sang kết nối dữ liệu, theo dõi tiến độ, chủ động phát hiện vấn đề cần tập trung chỉ đạo, giải quyết.

Từ yêu cầu thực tiễn đến đổi mới phương thức tham mưu

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, công tác phối hợp giữa Ban Nội chính Thành ủy - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực Thành phố với Công an, Viện Kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân đã đi vào nền nếp. Các đơn vị duy trì chế độ thông tin, báo cáo định kỳ về tiến độ giải quyết các vụ án thuộc diện theo dõi, chỉ đạo; khi phát sinh khó khăn, vướng mắc, Ban Nội chính Thành ủy chủ trì họp liên ngành hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, chỉ đạo.

Tuy nhiên, các vụ án thuộc diện theo dõi thường có quy mô lớn, phức tạp, liên quan nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, trải qua nhiều giai đoạn tố tụng. Trong khi đó, việc cập nhật, thống kê và đối chiếu thông tin giữa các cơ quan chưa kịp thời, thiếu đồng bộ; phương thức báo cáo bằng văn bản giấy không còn đáp ứng yêu cầu nắm bắt tiến độ, kết quả giải quyết để tham mưu chỉ đạo.

Trước thực tế này, Ban Nội chính Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh đặt vấn đề xây dựng cơ chế liên thông dữ liệu với các cơ quan tiến hành tố tụng, tạo công cụ theo dõi thống nhất đối với các vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo theo dõi.

Tại Hà Nội, áp lực đổi mới xuất phát từ khối lượng lớn công việc tiếp công dân, tiếp nhận và xử lý đơn thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Trong 9 tháng của năm 2026, thành phố đã tiếp 49.585 lượt/59.229 công dân; phát sinh 36.590 vụ việc; tiếp 557 đoàn đông người/5.106 công dân. Tổng số đơn phải xử lý là 58.132 đơn, trong đó đã xử lý 54.839 đơn.

Đáng chú ý, nhiều vụ việc liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, kéo dài qua nhiều thời kỳ, liên quan nhiều cơ quan, nhiều cấp. Hồ sơ, tài liệu phân tán, quá trình xử lý qua nhiều bước khiến việc nắm tình hình, theo dõi trách nhiệm và đôn đốc giải quyết đòi hỏi phương thức quản lý phù hợp hơn.

Dù khác nhau về lĩnh vực nghiệp vụ, song cả hai địa phương đều hướng tới khắc phục tình trạng thông tin phân tán, chậm cập nhật; đưa dữ liệu trở thành công cụ trực tiếp phục vụ công tác tổng hợp, theo dõi, đôn đốc và tham mưu cấp ủy chỉ đạo giải quyết công việc.

Kết nối dữ liệu, theo dõi tiến độ, chủ động tham mưu

Tháng 12/2025, khi được Thanh tra Chính phủ đề nghị tham gia thử nghiệm Nền tảng quản lý công tác khiếu nại, tố cáo quốc gia, thành phố Hà Nội đã chủ động phối hợp với Thanh tra Chính phủ và đơn vị xây dựng phần mềm để thử nghiệm, hoàn thiện chức năng, quy trình nghiệp vụ.

Ngày 1/3, Hà Nội chính thức đưa Nền tảng vào sử dụng trên phạm vi toàn thành phố. Tính đến ngày 20/9, đã có 294 cơ quan, đơn vị thuộc các cơ quan đảng, đoàn thể và cơ quan hành chính được triển khai sử dụng, với 7.828 tài khoản người dùng. Thời gian này, hệ thống ghi nhận 14.192 lượt tiếp công dân/14.791 công dân được tiếp; tiếp nhận, cập nhật 40.519 đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh, trong đó 26.807 đơn đã được xử lý.

Một kết quả đáng chú ý là việc ứng dụng nền tảng số gắn với công tác theo dõi, đôn đốc các vụ việc tồn đọng, phức tạp, kéo dài. Toàn thành phố có 75 vụ việc thuộc diện theo dõi; trong 9 tháng đầu năm 2026 đã giải quyết xong 59 vụ, đạt 78,7%, còn 16 vụ đang tiếp tục thực hiện. Đối với số vụ việc còn phải giải quyết tính đến ngày 28/2, qua rà soát, theo dõi, đôn đốc và khai thác dữ liệu nền tảng, đến ngày 17/9, các cơ quan, đơn vị đã giải quyết xong 6.512/6.596 vụ, đạt 98,7%.

Theo Ban Nội chính Thành ủy Hà Nội, nền tảng đã số hóa quy trình nghiệp vụ, quản lý tập trung trên môi trường số; hình thành cơ sở dữ liệu số "động" phục vụ khai thác, phân tích, theo dõi và nâng cao khả năng cảnh báo sớm. Nền tảng cũng tăng tính công khai, minh bạch, lưu lịch sử xử lý; tích hợp công cụ số và AI hỗ trợ cán bộ trích xuất, phân loại, dự thảo văn bản, giảm bớt thao tác thủ công. Đồng thời, hệ thống rút ngắn thời gian luân chuyển hồ sơ, nâng cao chất lượng báo cáo, hỗ trợ chỉ đạo điều hành trực quan và kết nối dữ liệu thống nhất.

Nếu Hà Nội tập trung xây dựng nền tảng quản lý thống nhất đối với công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư thì tại Thành phố Hồ Chí Minh, trọng tâm là kết nối dữ liệu giữa Ban Nội chính Thành ủy với các cơ quan tiến hành tố tụng. Đáng chú ý, cả bốn đơn vị tham gia đều đã có những bước tiến trong xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Công an Thành phố vận hành phần mềm Điều tra hình sự từ ngày 1/9/2023, tỷ lệ cập nhật thông tin vụ việc mới đạt 100%. Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố đưa nền tảng quản lý án hình sự vào vận hành từ ngày 1/1/2026, tỷ lệ cập nhật vụ việc phát sinh mới đạt 100%. Ngành tòa án Thành phố đã vận hành phần mềm quản lý án trung tâm, từng bước chuyển từ cập nhật thủ công sang quản lý trên nền tảng dữ liệu số.

Trên cơ sở đó, Ban Nội chính Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất xây dựng Hệ thống quản lý dữ liệu án diện Ban Chỉ đạo theo dõi, tập trung vào nhóm thông tin: thông tin căn bản của vụ án; tiến độ tố tụng; khó khăn, vướng mắc trong quá trình giải quyết; tình hình thu hồi tài sản. Hệ thống dự kiến có chức năng cảnh báo thời hạn tố tụng bằng màu sắc, tự động thông báo khi vụ án có dấu hiệu chậm tiến độ hoặc sắp hết thời hạn giải quyết.

Điểm đáng chú ý là dữ liệu được cập nhật từ giai đoạn điều tra, sau đó được Viện Kiểm sát và Tòa án kế thừa, bổ sung khi vụ án chuyển sang các giai đoạn tiếp theo, hạn chế việc nhập liệu lại từ đầu. Cơ chế này đồng thời bảo đảm nguyên tắc cơ quan nào nhập liệu thì chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu; việc truy cập được phân quyền nghiêm ngặt, không can thiệp vào hoạt động nghiệp vụ độc lập của các cơ quan tiến hành tố tụng.

Dữ liệu phải trở thành công cụ phục vụ chỉ đạo, điều hành

Thực tiễn tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy chuyển đổi số trong lĩnh vực nội chính đang hướng tới tạo khả năng kết nối, cập nhật và khai thác dữ liệu để nắm tình hình, theo dõi tiến độ, phát hiện vấn đề và tham mưu cấp ủy để kịp thời xử lý, giải quyết. Đây cũng là yêu cầu mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh khi đề cập đến chuyển đổi số trong toàn hệ thống chính trị: “Phải tổng rà soát, làm sạch, chuẩn hóa dữ liệu, kết nối và khai thác trên phạm vi toàn hệ thống chính trị."

Nhưng để dữ liệu thực sự phát huy hiệu quả thì trước hết phải đảm bảo chất lượng và quy định về việc cập nhật. Tại Hà Nội cho thấy vẫn còn những vấn đề cần khắc phục, như: chất lượng dữ liệu đầu vào chưa đồng đều; việc cập nhật giữa các cơ quan, đơn vị có nơi còn thiếu, chậm hoặc chưa chính xác; mức độ khai thác nền tảng quản lý công tác khiếu nại, tố cáo quốc gia chưa đồng đều, một số nơi còn thiên về cập nhật để phục vụ báo cáo.

Với Thành phố Hồ Chí Minh việc xây dựng cơ chế liên thông dữ liệu giữa Ban Nội chính Thành ủy với các cơ quan tiến hành tố tụng Thành phố vẫn đang ở bước đề xuất, cần hoàn thiện cơ sở pháp lý, hạ tầng kỹ thuật, cơ chế bảo mật và chuẩn bị nhân lực trước khi vận hành.

Từ những bước triển khai tại hai địa phương có thể thấy, đổi mới tham mưu trong lĩnh vực nội chính phải gắn việc ứng dụng công nghệ với chuẩn hoá dữ liệu, nâng cao trách nhiệm của từng cơ quan và hiệu quả phối hợp. Khi thông tin được cập nhật, liên thông và khai thác thực chất, công tác tham mưu mới có cơ sở để nắm chắc tình hình, nhận diện sớm vấn đề và đề xuất cấp ủy chỉ đạo kịp thời, hiệu quả hơn./.