Nguyên Đại sứ Việt Nam tại New Zealand Trần Hải Hậu chia sẻ tự hào về những ngày đầu tiên khi được cử làm Đại sứ thường trú đầu tiên của Việt Nam tại New Zealand từ đầu năm 2003 đến giữa 2007.

Hơn 4 năm làm Đại sứ thường trú đầu tiên của Việt Nam tại New Zealand, ông Trần Hải Hậu đã chứng kiến những chuyển biến bừng mở trong quan hệ hai nước.

Ông cũng lưu giữ những ký ức và kỷ niệm sâu sắc về đất nước và con người nơi đây.

Nhìn lại chặng đường làm công tác ngoại giao đã qua, ông Trần Hải Hậu chia sẻ ông tự hào khi nhớ về những ngày đầu tiên đầy vinh dự khi được cử làm Đại sứ thường trú đầu tiên của Việt Nam tại New Zealand từ đầu năm 2003 đến giữa năm 2007.

Sự hiện diện của Đại sứ quán Việt Nam tại thủ đô Wellington (New Zealand) thời điểm ấy đã đáp ứng kịp thời nhu cầu tăng cường hợp tác cả song phương và đa phương giữa hai quốc gia.

Được cử làm Đại sứ ở New Zealand đối với ông như một sự "trở về" đầy duyên nợ, bởi trước đó 10 năm (1993-1994), ông đã từng tham gia khóa học tiếng Anh dành cho cán bộ ngoại giao Việt Nam tại đây trong những ngày đầu đất nước mở cửa hội nhập.

Ông vẫn nhớ như in ngày trình quốc thư lên Toàn quyền New Zealand, tờ báo lớn nhất của nước bạn là Dominion Post đã đăng bài trang trọng về sự kiện này, coi đó là một dấu mốc mới của quan hệ hai nước.

Khi tiếp ông, Bộ trưởng Ngoại giao New Zealand thời điểm đó cũng bày tỏ sự thích thú khi thấy vị Đại sứ Việt Nam có thể nói chuyện bằng "giọng Kiwi" đặc trưng nhờ khóa học 10 năm trước đó.

Xứ sở "dải mây trắng" và những tình cảm chân thành

- Thưa Nguyên Đại sứ, từng đảm nhận vai trò Đại sứ thường trú đầu tiên của Việt Nam tại New Zealand, ông cảm nhận ra sao về đất nước và con người nơi đây?

Nguyên Đại sứ Trần Hải Hậu: Rời nhiệm sở ở New Zealand đã gần 20 năm, nhưng những ký ức về sự khởi sắc, bừng mở của quan hệ hữu nghị hợp tác hai nước những năm đó và cả những tình cảm gần gũi chân thành của người dân Kiwi vẫn luôn tươi mới trong ký ức của tôi.

Mảnh đất được mệnh danh là “dải mây trắng” này thực sự có sức cuốn hút lạ thường với bất cứ ai từng đặt chân đến, từ những điệu múa Haka hùng tráng, cánh đồng cừu bò xanh ngát bất tận cho đến những giếng nước nóng nghi ngút khói cùng mùi nồng nồng đặc trưng của vùng Rotorua.

Trong những ngày đầu đầy khó khăn để tạo dựng cơ ngơi cho Đại sứ quán, tôi và các cán bộ ngoại giao đã nhận được sự hỗ trợ hết sức tích cực từ cộng đồng người Việt và những người bạn New Zealand, đặc biệt là các thành viên của Hội VICALSN (Mạng lưới hỗ trợ Việt Nam, Campuchia, Lào).

Đa số thành viên của VICALSN thuộc “thế hệ Việt Nam” - những người bạn đã có nhiều hoạt động ủng hộ cuộc kháng chiến chính nghĩa và thống nhất đất nước của ta.

Thật ý nghĩa khi trong nhiệm kỳ của tôi, Nhà nước ta đã kịp vinh danh, tặng huân, huy chương hữu nghị cho tổ chức này cùng nhiều thành viên nòng cốt. Đến lúc này, tất cả các thành viên của VICALSN đã đi xa.

Chặng đường bừng mở và nâng tầm quan hệ

- Nhìn lại chặng đường lịch sử từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao đến nay, đâu là những dấu mốc quan trọng giúp tạo nên nền móng vững chắc cho quan hệ hai nước, thưa ông?

Nguyên Đại sứ Trần Hải Hậu: Hai nước chúng ta thiết lập quan hệ ngoại giao từ tháng 6/1975 và New Zealand lập Đại sứ quán tại Hà Nội năm 1995. Khi đó ta chủ trương đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ đối ngoại, làm bạn và đối tác tin cậy với các nước trên thế giới; ta thúc đẩy tham gia Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) mà New Zealand là thành viên.

Về phía New Zealand, bạn coi trọng quan hệ với Việt Nam trong chính sách hướng về châu Á; coi trọng hợp tác với ASEAN mà Việt Nam là thành viên năng động và tích cực.

Bước ngoặt bừng mở thực sự bắt đầu khi Việt Nam đặt cơ quan đại diện ngoại giao tại thủ đô Wellington vào năm 2003.

Chỉ trong chưa đầy 5 năm từ 2003 đến 2007, một loạt chuyến thăm của các nhà lãnh đạo cấp cao Việt Nam đã diễn ra, bao gồm Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, Thủ tướng Phan Văn Khải, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An, và Phó Chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa.

Ở chiều ngược lại, ngay sau khi tôi trình quốc thư, Thủ tướng New Zealand cũng sang thăm chính thức Việt Nam, tiếp theo là chuyến thăm của Toàn quyền Silver Cartwright - đánh dấu lần đầu tiên một vị Toàn quyền New Zealand tới thăm Việt Nam.

Một sự kiện làm tôi nhớ mãi là trong chuyến thăm của Thủ tướng Phan Văn Khải, Thủ tướng New Zealand Helen Clark đã dành cho đoàn Việt Nam nghi lễ đặc biệt trọng thị.

Bên cạnh tiệc quốc yến buổi trưa, bà còn tổ chức một buổi chiêu đãi làm việc vào buổi tối cùng ngày để tạo điều kiện cho thành viên chính phủ hai bên thảo luận cởi mở, thân tình và xây dựng.

Ngay tại cuộc hội đàm chính thức, Thủ tướng New Zealand đã thông báo giảm từ 2500 dòng thuế hàng hóa xuống còn 1500 dòng thuế trong đàm phán song phương giúp Việt Nam gia nhập WTO, đồng thời công bố tăng gấp ba lần viện trợ ODA cho Việt Nam trong ba năm tiếp theo. Đây là những kết quả cụ thể, "đong đếm" được vô cùng ấn tượng.

Sau này khi đã rời nhiệm sở, tôi còn vinh dự được phục vụ chuyến thăm New Zealand vào tháng 9/2009 của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh. Trong chuyến thăm này, hai nước đã ký nâng cấp thành quan hệ Đối tác toàn diện. Đây chính là nền móng để hai nước tiến tới thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược năm 2020 và Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2025, trở thành một trong 15 Đối tác chiến lược toàn diện của Việt Nam.

Dấu mốc lịch sử mới mở ra tương lai hợp tác bứt phá

- Thưa Nguyên Đại sứ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có chuyến thăm cấp Nhà nước tới New Zealand vào tháng 8/2026. Ông kỳ vọng gì về ý nghĩa của chuyến thăm mang tầm vóc lịch sử này đối với tương lai hai nước?

Nguyên Đại sứ Trần Hải Hậu: Chuyến thăm cấp Nhà nước tới New Zealand của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mang tầm vóc lịch sử vô cùng quan trọng.

Chuyến thăm diễn ra sau khi Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon thăm chính thức Việt Nam vào năm 2025. Đây là cơ hội lớn để hai bên đạt được các thỏa thuận hợp tác mới nhằm triển khai cụ thể các nội hàm của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, đặc biệt là Chương trình hành động thực hiện quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-New Zealand giai đoạn 2025-2030 đang có nhiều bứt phá.

Sự gần gũi và tin cậy giữa hai nước không chỉ thể hiện ở bình diện song phương thông qua việc tăng cường quan hệ chính trị, trao đổi đoàn cấp cao, chú trọng hợp tác thương mại-đầu tư, giáo dục-đào tạo, nông nghiệp công nghệ cao, khoa học công nghệ, quốc phòng, an ninh và giao lưu nhân dân, mà còn thể hiện rõ nét trong hợp tác khu vực và quốc tế.

Cả hai nước đều là thành viên tích cực của các hiệp định thương mại tự do lớn như Hiệp định Tiến bộ và Toàn diện xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) và Hiệp định thành lập Khu vực thương mại tự do ASEAN-Australia-New Zealand (AANZFTA).

- Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, theo ông, đâu là những lĩnh vực hợp tác trọng tâm và mới mẻ mà hai bên cần thúc đẩy trong thời gian tới?

Nguyên Đại sứ Trần Hải Hậu: Tôi tin tưởng và hy vọng rằng New Zealand sẽ đáp ứng các lĩnh vực mà Việt Nam đang rất quan tâm như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo, bên cạnh các hợp tác truyền thống về giáo dục-đào tạo, du lịch, giao lưu nhân dân, quốc phòng và an ninh. Đồng thời, hai nước sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ và ủng hộ lẫn nhau trên các diễn đàn khu vực và quốc tế.

Hiện nay, kim ngạch thương mại của Việt Nam vẫn đứng sau một số đối tác ASEAN khác của New Zealand, điều này cho thấy dư địa tăng cường thương mại giữa hai nước còn cực kỳ lớn.

Hai bên đang tích cực tháo gỡ các rào cản thương mại và đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường của nhau nhằm bổ trợ cho hai nền kinh tế. Với những ưu đãi mạnh mẽ từ các hiệp định đa phương sẵn có, mục tiêu đạt 3 tỷ USD kim ngạch thương mại hai chiều trong những năm tới hoàn toàn là có cơ sở.

- Trân trọng cảm ơn Nguyên Đại sứ./.