Đại hội XII Hội Chữ thập đỏ Việt Nam xác định động lực đổi mới là chuyển đổi số và xây dựng hệ sinh thái nhân đạo xanh, hướng tới mô hình kết nối nguồn lực minh bạch, hiệu quả và phát triển bền vững.

Không chỉ đặt ra các chỉ tiêu về cứu trợ hay vận động nguồn lực, Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Chữ thập đỏ Việt Nam lần thứ XII còn đánh dấu bước chuyển trong tư duy phát triển khi lần đầu xác định chuyển đổi số và xây dựng hệ sinh thái nhân đạo xanh là những động lực đổi mới của toàn hệ thống.

Từ một tổ chức chủ yếu trực tiếp thực hiện hoạt động nhân đạo, Hội hướng tới trở thành trung tâm kết nối, điều phối nguồn lực xã hội trên nền tảng số, minh bạch và phát triển bền vững.

Từ những bước đi đầu tiên trong chuyển đổi số

Chuyển đổi số không còn là câu chuyện của doanh nghiệp hay cơ quan hành chính. Với Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, đây đang trở thành lời giải để giải quyết "bài toán muôn thuở" của công tác nhân đạo: làm thế nào để nguồn lực đến đúng người, đúng lúc, đúng nhu cầu và minh bạch.

Nhận thức rõ yêu cầu đó, trong nhiệm kỳ 2022-2027, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã từng bước đưa chuyển đổi số vào nhiều lĩnh vực hoạt động. Nhiệm kỳ qua, chuyển đổi số đã góp phần đổi mới phương thức hoạt động của Hội, nâng cao hiệu quả quản trị và tạo nền tảng để xây dựng tổ chức chuyên nghiệp, hiện đại hơn.

Từ việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hội viên, điều hành công việc, tổ chức hội nghị trực tuyến đến xây dựng cơ sở dữ liệu và các nền tảng gây quỹ trực tuyến, Hội từng bước hình thành môi trường làm việc hiện đại, rút ngắn khoảng cách giữa Trung ương với các cấp Hội địa phương.

Việc số hóa dữ liệu, quản lý địa chỉ nhân đạo, thanh toán không dùng tiền mặt và kết nối nguồn lực đã góp phần nâng cao tính minh bạch, hiệu quả trong hoạt động nhân đạo.

Không chỉ đổi mới phương thức quản trị, chuyển đổi số còn tạo điều kiện để mở rộng khả năng huy động nguồn lực xã hội. Những nền tảng trực tuyến giúp kết nối nhanh hơn giữa nhà hảo tâm với người cần trợ giúp, rút ngắn thời gian tiếp nhận thông tin, vận động và phân bổ nguồn lực, đồng thời tăng khả năng giám sát của cộng đồng đối với các hoạt động nhân đạo.

Theo Tiến sỹ Nguyễn Hải Anh, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam khóa XI, điều quan trọng nhất của chuyển đổi số không nằm ở việc ứng dụng công nghệ mà ở sự chuyển đổi phương thức quản trị nhân đạo.

Hoạt động nhân đạo luôn đặt ra yêu cầu rất cao, đúng người, đúng nhu cầu, đúng thời điểm, công khai và minh bạch. Muốn làm được điều đó trong bối cảnh nguồn lực ngày càng đa dạng và nhu cầu trợ giúp ngày càng lớn thì dữ liệu và công nghệ trở thành nền tảng không thể thiếu.

Nhiệm kỳ vừa qua, Hội đã từng bước ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành, truyền thông, vận động nguồn lực, tổ chức các chiến dịch nhân đạo và kết nối các nhà hảo tâm với những địa chỉ cần trợ giúp.

Các nền tảng số đã góp phần giúp hoạt động nhân đạo diễn ra nhanh hơn, minh bạch hơn và tạo điều kiện để đông đảo người dân, doanh nghiệp cùng tham gia các hoạt động thiện nguyện.

Nhiệm kỳ 2026-2031, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam sẽ tạo bước chuyển mạnh trong chuyển đổi số với mục tiêu xây dựng nền quản trị nhân đạo số trên phạm vi toàn quốc.

Hội sẽ từng bước hình thành cơ sở dữ liệu thống nhất về tổ chức Hội, hội viên, tình nguyện viên, địa chỉ nhân đạo, đối tượng trợ giúp và các nguồn lực xã hội; xây dựng nền tảng quản trị số dùng chung trong toàn hệ thống; đồng thời đẩy mạnh số hóa toàn bộ quy trình từ vận động, tiếp nhận đến quản lý và phân bổ nguồn lực.

Mục tiêu xa hơn là xây dựng một hệ sinh thái nhân đạo số, tạo điều kiện để mọi cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức và đối tác quốc tế có thể kết nối, đồng hành và đóng góp cho các hoạt động nhân đạo một cách thuận tiện, minh bạch và hiệu quả.

Dù công nghệ phát triển đến đâu, giá trị cốt lõi của Hội Chữ thập đỏ vẫn là lòng nhân ái. Vì vậy, Hội xác định lấy dữ liệu làm nền tảng quản trị, lấy chuyển đổi số làm động lực đổi mới, lấy sự minh bạch để củng cố niềm tin và luôn đặt con người ở vị trí trung tâm của mọi hoạt động nhân đạo.

“Điều quan trọng không phải chúng ta có bao nhiêu phần mềm. Điều quan trọng là thông qua công nghệ để kết nối lòng nhân ái, đưa người dân vào trung tâm của mọi hoạt động và xóa bỏ những rào cản về không gian, thời gian trong công tác nhân đạo,” Tiến sỹ Nguyễn Hải Anh nhấn mạnh.

Kiến tạo hệ sinh thái nhân đạo xanh trong kỷ nguyên số

Nếu chuyển đổi số được xác định là động lực để đổi mới phương thức quản trị thì xây dựng hệ sinh thái nhân đạo xanh được xem là một bước tiến mới trong tư duy phát triển của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam.

Lần đầu tiên, khái niệm này được xác định là một trong ba khâu đột phá của nhiệm kỳ 2026-2031, thể hiện định hướng đưa các yếu tố phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu trở thành một phần xuyên suốt trong mọi hoạt động nhân đạo.

Theo Tiến sỹ Nguyễn Hải Anh, định hướng này được hình thành từ quá trình tổng kết thực tiễn hoạt động của Hội, đồng thời bám sát các quan điểm phát triển của Đảng.

Các văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã khẳng định rõ quan điểm không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế; phát triển kinh tế-xã hội phải gắn với bảo đảm an sinh xã hội, không để ai bị bỏ lại phía sau và bảo vệ môi trường. Đây cũng là triết lý phát triển mà Hội Chữ thập đỏ Việt Nam lựa chọn trong giai đoạn mới.

Theo đó, "xanh" trong công tác nhân đạo không chỉ được hiểu là trồng cây hay bảo vệ môi trường, mà là đưa tư duy phát triển bền vững vào toàn bộ hoạt động của Hội.

Điều này bắt đầu từ việc nâng cao nhận thức của cán bộ, hội viên, tình nguyện viên, thanh thiếu niên Chữ thập đỏ và cộng đồng về bảo vệ môi trường, sử dụng tiết kiệm tài nguyên, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời thúc đẩy các mô hình phát triển bền vững thông qua các hoạt động nhân đạo.

Thực tế cho thấy, quá trình xây dựng hệ sinh thái nhân đạo xanh xuất phát từ chính những kinh nghiệm thực tiễn. Trong hai năm qua, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã phối hợp với Ủy ban châu Âu triển khai thí điểm dự án giảm thiểu rác thải trong hoạt động nhân đạo tại Thái Nguyên và được đánh giá là một trong những Hội quốc gia thực hiện hiệu quả nội dung này.

Từ kết quả của dự án, Hội đã có thêm cơ sở thực tiễn để đưa khái niệm "hệ sinh thái nhân đạo xanh" trở thành định hướng phát triển của nhiệm kỳ mới.

Theo ông Nguyễn Hải Anh, trong quá trình cứu trợ, các hoạt động nhân đạo đôi khi vô tình tạo ra lượng rác thải đáng kể từ bao bì, vật dụng hay các sản phẩm sử dụng một lần. Vì vậy, việc giảm thiểu rác thải, tái sử dụng vật liệu, lựa chọn các sản phẩm thân thiện với môi trường và sử dụng hiệu quả nguồn lực hỗ trợ cần trở thành một nguyên tắc trong tổ chức các hoạt động nhân đạo.

Bên cạnh đó, Hội đã triển khai dự án "Phòng ngừa, ứng phó thảm họa trên cơ sở xanh hóa các giải pháp."

Thay vì chỉ dựa vào các công trình kỹ thuật, dự án khuyến khích phát huy những giải pháp dựa vào thiên nhiên và kinh nghiệm truyền thống của cộng đồng như trồng rừng ngập mặn, trồng phi lao chắn gió, chắn cát, bảo vệ các loài cây bản địa để chống xói lở bờ sông, bờ biển, góp phần giảm thiểu rủi ro thiên tai và bảo vệ môi trường.

Chính những mô hình thực tiễn này đã góp phần hình thành tư duy về hệ sinh thái nhân đạo xanh của Hội.

Thời gian tới, Hội sẽ tiếp tục thúc đẩy phân loại rác tại nguồn ở các cộng đồng an toàn; khuyến khích tái sử dụng, tái chế để hình thành mô hình kinh tế tuần hoàn trong các hoạt động nhân đạo; đẩy mạnh trồng cây, bảo vệ môi trường và lồng ghép các nội dung thích ứng với biến đổi khí hậu vào các chương trình hỗ trợ sinh kế, phòng ngừa và ứng phó thiên tai.

Có thể thấy, chuyển đổi số không phải mục tiêu cuối cùng mà là công cụ để kết nối các chủ thể tham gia công tác nhân đạo. Khi cơ sở dữ liệu được xây dựng đồng bộ, các nền tảng số được kết nối với chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, doanh nghiệp, các tổ chức xã hội, nhà hảo tâm và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, Hội sẽ từng bước hình thành một hệ sinh thái nhân đạo toàn diện, trong đó các giá trị "xanh" và "số" bổ trợ cho nhau.

Đại hội XII không chỉ khởi đầu một nhiệm kỳ mới mà còn gợi mở một cách tiếp cận mới đối với công tác nhân đạo trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Khi dữ liệu được dùng để kết nối lòng nhân ái, khi mỗi hoạt động cứu trợ đều hướng tới mục tiêu xanh hơn, bền vững hơn và khi toàn xã hội cùng tham gia vào một hệ sinh thái nhân đạo, giá trị của công tác nhân đạo sẽ không chỉ được đo bằng số phần quà hay số người được hỗ trợ, mà còn bằng năng lực giúp cộng đồng chủ động ứng phó với rủi ro và tự vươn lên trong tương lai./.