Đây là vấn đề có ý nghĩa lịch sử đặc biệt, liên quan trực tiếp đến công tác chính sách, công tác đền ơn đáp nghĩa, tình cảm của thân nhân liệt sỹ và nhân dân.

Chiều 29/5, Ban Chỉ đạo, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ Quân khu 5 phối hợp cùng Ban Chỉ đạo, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh Quảng Ngãi tổ chức Hội thảo xác minh, kết luận thông tin về mộ liệt sỹ tại khu vực đường Trường Chinh, thuộc hai phường Đăk Cấm và Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi.

Thiếu tướng Trần Minh Trọng, Phó Chính ủy Quân khu, Trưởng ban Chỉ đạo, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ Quân khu 5 cho biết, qua các nguồn thông tin tư liệu, việc đối sánh giữa không ảnh quân sự giải mật với hiện trạng thực địa ngày nay, sự trùng khớp giữa lời kể nhân chứng, dữ liệu tổn thất chiến đấu, kết quả quy tập hài cốt liệt sỹ các năm trước đây cùng hệ thống bản đồ, sơ đồ tác chiến đã cung cấp thêm nhiều căn cứ khoa học, lịch sử và thực tiễn quan trọng phục vụ quá trình khảo sát, tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sỹ trong thời gian tới.

Thiếu tướng Trần Minh Trọng nhấn mạnh trên cơ sở thông tin tại hội thảo, đã có đủ căn cứ để tiến hành khai quật, quy tập hài cốt liệt sỹ.

Tuy nhiên, đây là vấn đề có ý nghĩa lịch sử đặc biệt, liên quan trực tiếp đến công tác chính sách, công tác đền ơn đáp nghĩa, tình cảm của thân nhân liệt sỹ và nhân dân; đồng thời, việc giải quyết vấn đề này cũng liên quan trực tiếp đến nhiều vấn đề dân sinh, công cộng khác trong điều kiện hiện nay. Do đó, cần tiến hành từng bước một cách thận trọng và chặt chẽ.

Ông đề nghị Ban Chỉ đạo, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ quốc gia tiếp tục quan tâm theo dõi, chỉ đạo, hướng dẫn Ban Chỉ đạo, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ Quân khu 5, Ban Chỉ đạo, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh Quảng Ngãi chỉ đạo thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm” đạt kết quả trọn vẹn nhất.

Cùng với đó, đề nghị Ban Chỉ đạo, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh Quảng Ngãi chỉ đạo các cơ quan, đơn vị chức năng triển khai nghiên cứu xây dựng phương án đào thăm dò, xác định từng địa điểm và diện tích cụ thể, tiến hành với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm, đạo lý, làm từng bước chặt chẽ, thận trọng, đúng quy định.

Quá trình triển khai bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu xác minh lịch sử, tìm kiếm hài cốt liệt sỹ với ổn định dân sinh, giữ gìn cảnh quan đô thị và bảo đảm các hoạt động bình thường của nhân dân; tổ chức quản lý chặt chẽ hiện trường, thực hiện đầy đủ việc ghi hình, lập sơ đồ, niêm phong, bảo quản và lưu trữ các di vật, mẫu vật, dấu tích lịch sử trong quá trình khảo sát, quy tập theo đúng quy định, bảo đảm phục vụ lâu dài cho công tác xác minh, nghiên cứu lịch sử và nhận dạng liệt sỹ.

Phó Chính ủy Quân khu 5 cũng đề nghị Sư đoàn 10 (Quân đoàn 34), Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi, Cục Chính trị Quân khu 5, Cục Chính sách (Tổng cục Chính trị) rà soát, chuẩn hóa hồ sơ, danh sách liệt sỹ, dữ liệu đơn vị, thời gian và địa bàn chiến đấu liên quan đến các trận đánh tại Kon Tum đầu Xuân Mậu Thân 1968 nhằm phục vụ công tác đối chiếu, xác minh và nhận dạng sau này; xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ; đồng thời, khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả khảo sát, xác minh và tìm kiếm hài cốt liệt sỹ.

Báo cáo đề dẫn hội thảo, Đại tá Mai Kim Bình, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi cho biết, tháng 11/2025, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh tổ chức hội nghị tiếp nhận thông tin liệt sỹ, mộ liệt sỹ do Nhóm nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam-Hoa Kỳ cung cấp tài liệu “Nghiên cứu định vị các vị trí rãnh mộ liệt sỹ Trung đoàn 24(A)/B3 hy sinh trong trận Mậu Thân ngày 2/2/1968.”

Tài liệu dài 33 trang với nhận định, kết luận có rãnh mộ liệt sỹ phía Bắc đường Trường Chinh từ giao lộ Trương Đăng Quế tới giao lộ Đinh Công Tráng và rãnh mộ phía Nam đường Trường Chinh dài 125m từ giao lộ Trương Đăng Quế đến giao lộ Lê Hồng Phong.

Các liệt sỹ trên thuộc đơn vị Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 24 (A), hy sinh ngày 02/02/1968 (sai số trước, sau 1 ngày), số lượng khoảng từ 70-90 liệt sỹ. Vị trí chôn cất liệt sỹ theo thông tin nhân chứng là nằm ở phía Bắc khu cố vấn Mỹ, phía Tây Nam Biệt khu 24 vào thời điểm năm 1968.

Qua quá trình xác minh từ nguồn thông tin, sử liệu từ phía Quân đội Hoa Kỳ, các bức ảnh, sơ đồ, bản đồ cũng như thông tin qua nhân chứng và địa hình thực tế, nhóm xác minh của Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh đã cơ bản phác họa được “bức tranh” toàn cảnh, đa chiều, cả cơ sở lý luận, thực tiễn, có tính khoa học cao về vị trí mộ tập thể liệt sỹ hy sinh trong đợt Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.

“Tổng hợp các yếu tố, nhận định số lượng liệt sỹ hy sinh tại khu vực này khoảng trên 150 liệt sỹ, riêng rãnh phía Bắc và Nam đường Trường Chinh khoảng từ 70-90 hài cốt liệt sỹ.

Số liệt sỹ khác trong khu vực có thể được chôn ở các vị trí xung quanh, phía Bắc đường Trường Chinh, khu vực gần bùng binh Duy Tân. Số lượng hài cốt liệt sỹ còn lại cần quy tập tại hai rãnh đường Trường Chinh khoảng từ 30-50 hài cốt,” Đại tá Mai Kim Bình nêu rõ.

Tại hội thảo, 9 báo cáo tham luận, ý kiến phát biểu trực tiếp và tiếp cận nhiều nguồn thông tin, tư liệu, chứng cứ lịch sử, thực địa, khoa học có giá trị.

Các dữ liệu hiện có bước đầu cho thấy khu vực này có liên quan đến cán bộ, chiến sỹ Trung đoàn 24A thuộc Mặt trận B3 cùng một số lực lượng hiệp đồng chiến đấu như Tiểu đoàn đặc công 406, Tiểu đoàn bộ binh 304 của Tỉnh đội Kon Tum đã anh dũng hy sinh trong các trận chiến đấu cuối tháng 1 và đầu tháng 2 năm 1968 (Tết Mậu Thân).

Theo Kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng, đại diện nhóm nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam-Hoa Kỳ, sau khi tiếp nhận thông tin và hai bức ảnh chụp quá trình chôn cất tập thể liệt sỹ của ta từ cựu binh Mỹ, nhóm đã dựa trên nhiều thông tin tư liệu, cùng với phương pháp đối chiếu bản đồ, ảnh vệ tinh qua các năm, nhóm nhận thấy việc có mộ tập thể liệt sỹ trên tuyến đường Trường Chinh là khá chính xác và có cơ sở khẳng định.

Trước đó, đoàn đại biểu tham gia hội thảo đã đến dâng hoa, dâng hương tại Nghĩa trang liệt sỹ Kon Tum; dâng hoa, dâng hương trước anh linh Chủ tịch Hồ Chí Minh và các anh hùng, liệt sỹ Sư đoàn 10 (Quân đoàn 34)./.