Năm 2025, tỷ lệ khám, chữa bệnh y học cổ truyền chiếm tỷ lệ gần 3,3% so với khám bệnh, chữa bệnh chung, tương đương 7 triệu lượt khám. Nhiều kỹ thuật chuyên sâu đã được triển khai hiệu quả...

Trong những năm qua, mạng lưới khám bệnh, chữa bệnh y học cổ truyền từng bước được củng cố; chất lượng chuyên môn, năng lực điều trị và khả năng kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại ngày càng được nâng cao, nhiều kỹ thuật chuyên sâu đã được triển khai hiệu quả.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai khám chữa bệnh về y học cổ truyền hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập cần tiếp tục tháo gỡ như: Công tác tổ chức khám chữa bệnh bảo hiểm y tế trong lĩnh vực y học cổ truyền tại một số nơi chưa thực sự đồng bộ; năng lực cung ứng dịch vụ giữa các cấp chuyên môn kỹ thuật còn chênh lệch; việc chuyển người bệnh, tiếp nhận người bệnh và tổ chức đăng ký khám chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu chưa thực sự đáp ứng yêu cầu thực tiễn cũng như nhu cầu ngày càng cao của người dân, nhất là chưa sát với đặc thù của chuyên ngành y học cổ truyền.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà đã nhấn mạnh như vậy tại Hội nghị “Nâng cao chất lượng khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế trong lĩnh vực y, dược cổ truyền,” do Bộ Y tế tổ chức ngày 29/5 tại Hà Nội.

Đưa y học cổ truyền thực sự về với cộng đồng

Thứ trưởng Bộ Y tế cho hay y, dược cổ truyền là một bộ phận quan trọng của nền y học Việt Nam luôn được kế thừa, bảo tồn, phát triển và phát huy giá trị trong sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân. Với chủ trương xuyên suốt “Nam dược trị Nam nhân,” “Kết hợp Đông y và Tây y,” Đảng và Nhà nước ta luôn đặc biệt quan tâm đến việc phát triển lĩnh vực này.

Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII “về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới” đã đề cập nhiều quan điểm, mục tiêu, giải pháp về phát triển y dược cổ truyền. Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Chỉ thị số 24-CT/TW ngày 04/7/2008 về “Phát triển nền Đông y Việt Nam và Hội Đông y Việt Nam trong tình hình mới.” Sau 15 năm thực hiện Chỉ thị 24, Ban Bí thư tiếp tục ban hành Kết luận số 86-KL/TW năm 2024 để tiếp tục phát triển nền y học cổ truyền Việt Nam và nâng cao vai trò của Hội Đông y Việt Nam trong giai đoạn mới.

Đặc biệt, ngày 09/9/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá trong công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân, trong nhiệm vụ và giải pháp đã nêu: “Phát huy tiềm năng và thế mạnh của y học cổ truyền. Tăng cường quản lý nhà nước, nâng cao năng lực của hệ thống y học cổ truyền. Kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại trong đào tạo nhân lực, phòng bệnh và khám bệnh, chữa bệnh. Thúc đẩy phổ biến kiến thức, kỹ thuật y học cổ truyền đến cộng đồng. Tập trung nâng cao chất lượng y học cổ truyền, nhất là thuốc cổ truyền, dược liệu đạt mức tương đương của các nước có nền y học cổ truyền phát triển.”

Gần đây nhất, tại buổi làm việc ngày 20/5/2026 với Đảng uỷ Bộ Y tế và các cơ quan về công tác y học cổ truyền Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh việc tiếp tục chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang tư duy chăm sóc sức khỏe toàn diện; phát huy mạnh mẽ vai trò của y học cổ truyền trong phòng bệnh, nâng cao thể trạng, phục hồi chức năng, chăm sóc người cao tuổi, điều trị bệnh mãn tính, chăm sóc sức khỏe tinh thần.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đưa y học cổ truyền thực sự về với cộng đồng, chuẩn hóa các mô hình chăm sóc sức khỏe không dùng thuốc như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt ngay tại xã, phường; sớm xây dựng và trình ban hành Chiến lược phát triển y học cổ truyền Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

“Tinh thần chung trong phát triển y học cổ truyền trong thời gian tới là không chỉ giữ gìn di sản của cha ông mà phải biến di sản thành nguồn lực phát triển đất nước và chăm sóc sức khỏe của nhân dân tốt hơn trong thời kỳ mới,” Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ đạo.

Tỷ lệ khám, chữa bệnh y học cổ truyền chỉ chiếm 3,3%

Theo thống kê của Bộ Y tế, tính đến nay trên toàn quốc có 05 bệnh viện y học cổ truyền trực thuộc Bộ Y tế và các Bộ, ngành khác; có 61 bệnh viện y học cổ truyền thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và 10 bệnh viện y học cổ truyền tư nhân, bên cạnh đó còn có các phòng chẩn trị y học cổ truyền, các hoạt động tại các khoa y học cổ truyền, trạm y tế xã.

Năm 2025, tỷ lệ khám, chữa bệnh y học cổ truyền chiếm tỷ lệ gần 3,3% so với khám bệnh, chữa bệnh chung, tương đương 7 triệu lượt khám. Nhiều kỹ thuật chuyên sâu đã được triển khai hiệu quả, góp phần giảm tải cho tuyến trên, nâng cao hiệu quả điều trị và sự hài lòng của người bệnh.

Đặc biệt, chính sách bảo hiểm y tế đối với lĩnh vực y, dược cổ truyền đã ngày càng được hoàn thiện, tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh y học cổ truyền thuận lợi hơn, công bằng và hiệu quả hơn, bảo đảm nguồn tài chính bền vững cho chăm sóc sức khoẻ bằng y dược cổ truyền.

Tính đến năm 2025, tỷ lệ khám bệnh bằng y học cổ truyền tại tuyến tỉnh chiếm 11%; tuyến huyện chiếm 16%; tuyến xã chiếm 24%; Tỷ lệ điều trị nội trú bằng y học cổ truyền, kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại tại tuyến tỉnh chiếm 9,8%; tuyến huyện chiếm 9% và tỷ lệ điều trị ngoại trú bằng y học cổ truyền, kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại tại tuyến tỉnh chiếm 13,7%; tuyến huyện chiếm 9,3%; tuyến xã chiếm 25,6%.

Danh mục thuốc y học cổ truyền thuộc phạm vi chi trả của Quỹ y học cổ truyền với 229 thuốc đông y, thuốc từ dược liệu 349 vị thuốc cổ truyền đã góp phần đáp ứng yêu cầu khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền, thúc đẩy thực hiện chính sách sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả và phát triển y học cổ truyền, phù hợp với mô hình bệnh tật của Việt Nam.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho hay, tỷ lệ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế bằng y học cổ truyền ở y tế cơ sở, trạm y tế cấp xã có xu hướng giảm. Tỷ trọng chi cho thuốc y học cổ truyền trong tổng chi thuốc y học cổ truyền còn thấp, năm 2025 chỉ chiếm khoảng 5,42%. Chất lượng và khả năng tiếp cận dịch vụ khám, chữa bệnh y học cổ truyền còn chênh lệch giữa các cấp chuyên môn, vùng, miền, địa phương.

Bên cạnh đó, nhân lực y học cổ truyền ở một số địa phương, y tế cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu cả về số lượng, cơ cấu, trình độ, chất lượng. Năng lực sản xuất, cung ứng, hiện đại hóa và phát triển dược liệu, thuốc cổ truyền chưa tương xứng với tiềm năng, thế mạnh và yêu cầu phát triển. Công tác nghiên cứu khoa học, thử nghiệm lâm sàng, theo dõi và đánh giá chất lượng điều trị, sử dụng thuốc y học cổ truyền còn chưa đồng bộ, chưa được đầu tư đúng mức; kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại còn chưa đồng bộ, chưa có cơ chế, chính sách phù hợp, hiệu quả chưa cao….

Do đó, việc nghiên cứu, khắc phục khó khăn bất cập, hoàn thiện cơ chế để phát huy thế mạnh của y học cổ truyền có ý nghĩa rất quan trọng. Thứ trưởng Bộ Y tế cho rằng đây không chỉ là giải pháp nhằm phát huy vai trò, thế mạnh của y học cổ truyền, mà còn góp phần nâng cao khả năng tiếp cận, bao phủ dịch vụ y dược cổ truyền trong chăm sóc sức khoẻ nhân dân cả ở cấp độ phổ cập và chuyên sâu.

Đặc biệt, nhiều dịch vụ kỹ thuật cao, dịch vụ chuyên sâu bằng y học cổ truyền và kết hợp y học hiện đại cần được mở rộng cho người bệnh tiếp cận ngay từ sớm; việc hiện đại hoá trong sản xuất thương mại các bài thuốc cổ phương, bài thuốc gia truyền và phát triển thuốc phát minh từ dược liệu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Bộ Chính trị ban hành nhiều giải pháp đột phá về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Thứ trưởng Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà yêu cầu các đơn vị có liên quan cần xây dựng và hoàn thiện danh mục các bệnh, nhóm bệnh được khám chữa bệnh lên thẳng cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cấp chuyên sâu trong lĩnh vực y, dược cổ truyền cũng là yêu cầu thực tiễn đặt ra hiện nay. Đối với nhiều bệnh lý mạn tính, bệnh cần điều trị chuyên sâu, phục hồi chức năng hoặc điều trị dài ngày bằng y học cổ truyền, nếu người bệnh được tiếp cận trực tiếp với cơ sở có đủ năng lực chuyên môn, nhân lực và kỹ thuật sẽ góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, giảm thời gian đi lại, giảm thủ tục hành chính và bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người tham gia bảo hiểm y tế.

Ngoài ra chất lượng dân số với việc già hóa dân số diễn ra nhanh với gánh nặng bệnh tật cũng đòi hỏi sự đáp ứng của lĩnh vực y học cổ truyền cho chăm sóc ban đầu, lão khoa, chăm sóc tại nhà và phát triển y học cổ truyền tại y tế cơ sở./.