Sự chung tay của Nhà nước, gia đình, nhà trường và doanh nghiệp công nghệ sẽ tạo nên môi trường mạng an toàn, giúp trẻ em Việt Nam được bảo vệ, phát triển kỹ năng số và tự tin trước rủi ro trực tuyến.

Trong bối cảnh trẻ em ngày càng tiếp cận Internet từ sớm, việc bảo vệ các em trên không gian mạng không còn là câu chuyện của riêng gia đình hay nhà trường, mà đã trở thành trách nhiệm chung của toàn xã hội. Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026–2030” được phát động ngày 29/5 tại Hà Nội đã phát đi thông điệp mạnh mẽ về việc xây dựng một môi trường số an toàn, lành mạnh và nhân văn cho thế hệ tương lai.

Phát biểu tại lễ phát động, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh: “Mỗi trẻ em hôm nay không chỉ là hạnh phúc của mỗi gia đình mà còn là tương lai của Việt Nam. Một môi trường mạng an toàn, lành mạnh và nhân văn sẽ giúp các em tự tin phát triển trí tuệ, nhân cách và khát vọng vươn lên trong kỷ nguyên số.”

Theo khảo sát của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) năm 2022, có tới 82% trẻ em Việt Nam trong độ tuổi 12-13 và 93% trẻ em từ 14-15 tuổi sử dụng Internet hằng ngày. Điều này đồng nghĩa với việc các nguy cơ từ môi trường mạng đang hiện hữu ngày càng rõ rệt đối với các em.

Xây dựng “hệ miễn dịch số” cho trẻ em

Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026–2030” được triển khai theo Quyết định số 468/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, kế thừa và nâng tầm chương trình giai đoạn 2021–2025.

Điểm mới của chương trình lần này là định hướng “mục tiêu kép”: không chỉ bảo vệ trẻ em khỏi các nguy hại trên môi trường mạng mà còn chủ động nâng cao năng lực số, hướng tới hình thành thế hệ công dân số Việt Nam bản lĩnh trong kỷ nguyên chuyển đổi số.

Trung tá Vũ Trọng Nghĩa, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng 6, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an cho biết cơ quan chức năng mong muốn thông qua chương trình để lan tỏa mạnh mẽ thông điệp tới các bộ, ngành, tổ chức, doanh nghiệp và toàn xã hội cùng chung tay xây dựng môi trường số an toàn cho trẻ em.

Theo ông Nghĩa, việc phối hợp này vừa đóng vai trò như một “lá chắn số” bảo vệ trẻ em, vừa giúp xây dựng “hệ miễn dịch số” để các em có đủ sự tự tin, khả năng sáng tạo và phát triển toàn diện trên không gian mạng.

Tại sự kiện lần này, ban tổ chức đã thiết kế không gian trải nghiệm tuyến tính từ truyền thống đến hiện đại để các con hình dung rõ nét về sự thay đổi của môi trường số và nhận thức được các nguy cơ tiềm ẩn. Thông qua trò chơi tương tác, các em được thực tập kỹ năng nhận diện dấu hiệu nguy hiểm hoặc nguy cơ bị xâm hại.

Đối với vấn đề ngăn chặn thông tin xấu độc, Trung tá Vũ Trọng Nghĩa nhấn mạnh: “Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ phối hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp viễn thông, Internet trong nước và làm việc với các nền tảng xuyên biên giới để chủ động rà soát, phát hiện, ngăn chặn từ sớm, từ xa các nội dung vi phạm pháp luật tiếp cận đến các em nhỏ.” Đồng thời, ông cũng khuyến nghị các bậc phụ huynh dù bận rộn đến đâu cũng cần dành thời gian đồng hành, lắng nghe để kịp thời hỗ trợ và định hướng cho con.

Sự phối hợp liên ngành và cam kết của doanh nghiệp công nghệ

Để hiện thực hóa mô hình "miễn dịch chủ động", bà Nguyễn Thị Nga – Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) khẳng định cần một cơ chế hiệp lực liên ngành đa tầng. Trong đó, cơ quan Nhà nước siết chặt kỷ cương pháp lý; nhà trường và gia đình là bệ đỡ cốt lõi; và các doanh nghiệp công nghệ phải chủ động ứng dụng giải pháp kỹ thuật tiên tiến để xây dựng những "lá chắn" vững chắc ngay trên đường truyền Internet.

Thấu hiểu trách nhiệm này, Công ty Cổ phần Tập đoàn VNG (VNG) là một trong những doanh nghiệp công nghệ cam kết hành động thiết thực. Bà Trương Cẩm Thanh – Phó Tổng giám đốc VNG chia sẻ, doanh nghiệp sẽ tiếp cận bài toán này theo 3 lớp: Bảo vệ các em khỏi nội dung độc hại; trao quyền để các em nhận diện rủi ro; và chuyển hóa công nghệ thành năng lực. Thời gian tới, VNG dự kiến triển khai ba nhóm hoạt động trọng tâm: Phối hợp đưa kiến thức an toàn mạng vào trường học qua các chương trình tương tác "học mà chơi"; liên tục cập nhật chính sách bảo vệ trên nền tảng nhắn tin Zalo (ngăn chặn nội dung lăng mạ, bôi nhọ, hành hạ trẻ em); và điều động đội ngũ chuyên gia hỗ trợ phổ cập trí tuệ nhân tạo (AI) cho học sinh, giúp thế hệ trẻ làm chủ công nghệ.

Dưới góc độ nghiên cứu hành vi, Bà Nguyễn Phương Linh – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững cũng đồng tình với hướng tiếp cận thực hành này. Bà cho biết chương trình giúp trẻ em học cách đặt câu hỏi đúng, biết dừng lại trước thông tin độc hại và biết bảo vệ bạn bè trước nạn bóc lột học đường trên môi trường mạng.

UNICEF kêu gọi xây dựng thế trận "lá chắn liên hoàn" xuyên biên giới

Bà Silvia Danailov – Trưởng Đại diện Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam đánh giá cao việc Chính phủ Việt Nam ban hành Quyết định số 468/QĐ-TTg. Bà nhận định điểm tiến bộ lớn nhất của chương trình là tư duy tiếp cận toàn diện, chuyển dịch từ ứng phó thụ động sang phòng ngừa từ sớm, từ xa bằng cách trang bị kỹ năng để trẻ em tự kiến tạo "hệ miễn dịch" cho chính mình.

Bà Silvia Danailov khẳng định: “UNICEF cam kết sẽ luôn sát cánh toàn diện cùng Chính phủ Việt Nam và các bộ, ban, ngành để hỗ trợ chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, các mô hình bảo vệ tiên tiến và thúc đẩy các giải pháp kỹ thuật phù hợp.” Trưởng Đại diện UNICEF cũng kêu gọi một thế trận lá chắn liên hoàn từ trường học, gia đình cho đến các tập đoàn công nghệ lớn vận hành các nền tảng số, bảo đảm trẻ em không phải đối mặt với nguy hiểm một mình trên không gian số.

Rapper Đen: “Khi bị quấy rối trên mạng hãy lập tức chia sẻ với cha mẹ, thầy cô”

Bên cạnh nỗ lực của các cơ quan chức năng và tổ chức quốc tế, sự đồng hành của những người nghệ sĩ có tầm ảnh hưởng đóng vai trò quan trọng trong việc đưa thông điệp đi sâu vào đời sống. Là đại sứ đồng hành cùng chương trình, Rapper Đen (Nguyễn Đức Cường) bày tỏ niềm vinh dự và hạnh phúc lớn lao. Nam nghệ sĩ chia sẻ, dự án đặc biệt ý nghĩa vì không chỉ trang bị cho các em nhỏ kỹ năng tự bảo vệ mà còn thức tỉnh người lớn về trách nhiệm che chở trẻ em trên mạng xã hội.

Rapper Đen bày tỏ: “Tôi mong các anh chị em nghệ sĩ, những người làm sáng tạo nội dung sẽ cùng nhau sản xuất thêm nhiều sản phẩm giàu giá trị tri thức, lành mạnh cho trẻ em. Tương lai đất nước có tốt đẹp hay không phụ thuộc rất lớn vào việc ngày hôm nay chúng ta có bảo vệ được các em trên không gian mạng hay không.”

Đồng thời, nam rapper cũng gửi gắm lời khuyên trực tiếp đến các em nhỏ: Nếu có bất kỳ ai yêu cầu giữ bí mật hoặc khi gặp phải các vấn đề bị bắt nạt, quấy rối trên mạng, các em hãy lập tức chia sẻ với cha mẹ, thầy cô. Anh nhắn nhủ thế hệ mầm non hãy luôn đoàn kết, đùm bọc lẫn nhau và trở thành những người sử dụng Internet văn minh, có văn hóa.

Sự đồng hành tổng lực từ các cấp chính quyền, tổ chức quốc tế, nhà trường, gia đình, khối doanh nghiệp công nghệ cho đến các nghệ sĩ chính là đòn bẩy quyết định để đưa chương trình đi vào thực tế, bảo vệ an toàn và mở đường cho một thế hệ "công dân số" Việt Nam bản lĩnh, tự tin hội nhập toàn cầu./.