Chuyên gia Ấn Độ: Việt Nam có nhiều lợi thế khi đăng cai APEC 2027
Đảm nhiệm vai trò chủ nhà APEC 2027, Việt Nam có cơ hội thúc đẩy đồng thuận và hợp tác thực chất giữa 21 nền kinh tế thành viên trước những thách thức toàn cầu.
Việt Nam đã chính thức tiếp nhận vai trò chủ nhà Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2027 với chủ đề “Cùng kiến tạo một kỷ nguyên mới tự cường, đổi mới sáng tạo và thịnh vượng chung."
Trong vai trò này, Việt Nam không chỉ là nơi đón tiếp các nhà lãnh đạo của khối, mà còn xây dựng chương trình nghị sự, điều phối thảo luận và khéo léo kết nối để tạo sự đồng thuận giữa 21 nền kinh tế thành viên. Đây vừa là cơ hội, vừa là trách nhiệm lớn của Việt Nam trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động.
Trao đổi với phóng viên TTXVN tại New Delhi, Tiến sỹ Anmol Mukhia của Đại học Nam Á, cho rằng đây không phải là lần đầu tiên Việt Nam đảm nhiệm cương vị chủ nhà APEC, nhưng sự kiện lần này rất đáng chú ý vì diễn ra trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới biến động nhanh do căng thẳng địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng, khủng hoảng năng lượng, các cuộc xung đột và phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI). Tất cả những điều này đang đặt các cơ chế hợp tác đa phương, trong đó có APEC, trước nhiều phép thử và khiến vai trò của nước chủ nhà càng trở nên quan trọng.
Trong cơ chế APEC, nước chủ nhà giữ vai trò đặc biệt. Việt Nam sẽ chủ trì, điều phối các hoạt động của diễn đàn trong năm 2027 với việc xây dựng chương trình hoạt động, thúc đẩy thảo luận, kết nối lợi ích và tạo đồng thuận giữa 21 nền kinh tế thành viên.
Trong một thế giới biến động nhanh và khó lường hiện nay, đây là nhiệm vụ không hề đơn giản cho Việt Nam, nhất là khi APEC quy tụ những thành viên có trình độ phát triển và lợi ích rất khác nhau. Tiến sỹ Mukhia nhấn mạnh vai trò của nước chủ nhà không phải là xóa bỏ những khác biệt, mà là tạo ra không gian để các bên cùng thảo luận, tìm điểm tương đồng và hướng tới mục tiêu phát triển chung. Việt Nam có những điều kiện thuận lợi để đảm nhiệm vai trò đó.
Thứ nhất về kinh nghiệm. Việt Nam đã 2 lần làm chủ nhà APEC 2006 và 2017, do đó đã tích luỹ được kinh nghiệm tập hợp các nhà lãnh đạo, thúc đẩy đối thoại và xây dựng đồng thuận chung. Dù bối cảnh năm 2027 sẽ khác rất nhiều so với trước, nhưng Tiến sỹ Mukhia vẫn tin tưởng rằng, dựa trên nền tảng từ những kinh nghiệm đã có, Việt Nam sẽ làm tốt vai trò chủ nhà APEC vào năm sau với các nội dung hợp tác bao trùm tất cả những vấn đề đang nổi lên của khu vực và thế giới, đồng thời có sự chuẩn bị cho những thách thức hay vấn đề mới có thể nảy sinh.
Thứ hai về vị trí địa kinh tế. Theo Tiến sỹ Mukhia, Việt Nam nằm trên các tuyến thương mại quan trọng của châu Á-Thái Bình Dương và là nước xuất khẩu lớn các mặt hàng nông sản như gạo, càphê. Khi an ninh lương thực, an ninh năng lượng và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng trở thành vấn đề cấp thiết, Việt Nam có thể đưa ra những sáng kiến hợp tác thiết thực để giữ ổn định dòng chảy thương mại khu vực.
Tuy nhiên, Tiến sỹ Mukhia cũng lưu ý rằng cùng với sự phát triển của kinh tế thế giới, chương trình nghị sự APEC ngày càng mở rộng sang những lĩnh vực mới như kinh tế số, đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững và chuyển đổi năng lượng. Do đó, các nội dung thảo luận cũng cần được tiếp tục mở rộng.
Thứ ba, trong bối cảnh chuyển đổi số, AI và công nghệ tiên tiến phát triển nhanh chóng, khiến bán dẫn, thương mại điện tử và hạ tầng số ngày càng giữ vị trí trung tâm, quyết định năng suất và năng lực cạnh tranh của các nền kinh tế, Việt Nam - với vai trò chủ nhà APEC 2027, có thể thúc đẩy thảo luận các nội dung này ở cấp độ hợp tác xuyên biên giới, nhất là về cơ chế quản trị dữ liệu.

Theo Tiến sỹ Mukhia, khi các nền kinh tế ngày càng gắn kết, sự khác biệt về tiêu chuẩn công nghệ, cách thức chia sẻ dữ liệu và năng lực hạ tầng có thể tạo ra những rào cản mới. Vì thế, xây dựng cách tiếp cận chung về quản trị dữ liệu vừa giúp tăng cường kết nối, vừa củng cố lòng tin trong môi trường số.
Ngoài ra, Tiến sỹ Mukhia cũng cho rằng phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu cần có vị trí quan trọng trong chương trình nghị sự APEC. Bởi, đây đều là những thách thức xuyên biên giới, đòi hỏi các nền kinh tế APEC phải chia sẻ thông tin, dữ liệu, công nghệ và nguồn lực. Nếu như kiến tạo là bước khởi đầu của chủ nhà APEC thì các bước tiếp theo sẽ là trách nhiệm kết nối và tạo đồng thuận giữa các nền kinh tế thành viên để hiện thực hóa những mục tiêu đề ra trong chương trình nghị sự.
Theo Tiến sỹ Mukhia, Việt Nam có thể điều phối để giữ cho các cuộc đối thoại không bị gián đoạn. Dù APEC trước hết là một diễn đàn về hợp tác kinh tế, nhưng các cuộc gặp và trao đổi trực tiếp giữa lãnh đạo các nền kinh tế cũng góp phần củng cố lòng tin và giảm tác động tiêu cực của bất đồng chính trị đối với phát triển và hợp tác. Vai trò của nước chủ nhà không chỉ là chủ trì cuộc họp hay đưa ra tuyên bố, mà còn ở khả năng tập hợp các bên, xử lý khác biệt và tạo cơ hội hợp tác trong hoàn cảnh khó khăn. Ông nhấn mạnh: “Điều quan trọng nhất là kết nối và duy trì đối thoại."
Một trọng trách khác của nước chủ nhà là giúp diễn đàn chuẩn bị cho những rủi ro có thể nảy sinh. Trước những cảnh báo về bất ổn tài chính và tác động khó lường của AI, Tiến sỹ Mukhia cho rằng Việt Nam cần tăng cường phối hợp chính sách và chủ động chuẩn bị cho những kịch bản bất lợi vì khủng hoảng tài chính, nếu xảy ra, thường gây tác động lan tỏa, nhanh chóng vượt khỏi phạm vi một quốc gia. Kinh nghiệm từ các biến động kinh tế trước đây cho thấy cần liên kết thị trường chặt chẽ hơn, nâng cao tính minh bạch và củng cố năng lực quản trị để hạn chế rủi ro mang tính hệ thống.
Cũng theo Tiến sỹ Mukhia, AI đang đặt ra những vấn đề mới về quản trị dữ liệu, an ninh mạng và an toàn của hệ thống tài chính. Công nghệ số mang lại nhiều lợi ích nhưng nếu thiếu cơ chế quản lý phù hợp có thể bị lợi dụng cho gian lận, thao túng thông tin hoặc tấn công vào các hệ thống thiết yếu. Do đó, với vai trò chủ nhà của mình, Việt Nam có thể thúc đẩy đối thoại, tạo kết nối và dẫn dắt APEC đi đến đồng thuận về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và quản trị AI có trách nhiệm.
Khi được hỏi điều gì quyết định thành công của Năm APEC 2027, Tiến sỹ Mukhia cho rằng không thể chỉ đo bằng việc tổ chức chu đáo các hội nghị. Theo ông, thành công cần được nhìn trên hai phương diện: khả năng thúc đẩy hợp tác thực chất giữa các thành viên và những giá trị mà hợp tác đó mang lại cho người dân. Ông khẳng định: “Mọi sáng kiến hợp tác cuối cùng đều phải hướng tới con người," đồng thời cho rằng phát triển kinh tế phải đi cùng việc làm, chất lượng cuộc sống và cơ hội phát triển cho người dân.
Vị Tiến sỹ Ấn Độ cho rằng cách tiếp cận bao trùm và toàn diện là yếu tố quan trọng để các nền kinh tế ở trình độ phát triển khác nhau đều có cơ hội đóng góp vào chương trình nghị sự chung. Khả năng dung hòa lợi ích và xây dựng đồng thuận sẽ là yếu tố quyết định hiệu quả của năm APEC. Trên cơ sở tiếp tục phát huy kinh nghiệm và lợi thế đã tích lũy, Việt Nam có thể tạo ra những đóng góp lâu dài cho hợp tác APEC, đồng thời nâng cao uy tín quốc gia trên trường quốc tế./.
